Cải cách hành chính trong bối cảnh chuyển đổi số ở thành phố Hà Nội

Đặt vấn đề

Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, chuyển đổi số (CĐS) đã trở thành xu thế tất yếu và là động lực quan trọng thúc đẩy cải cách hành chính (CCHC) ở nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. CCHC gắn với CĐS không chỉ nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, mà còn hướng tới xây dựng nền hành chính phục vụ, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm[1]. Là Thủ đô, trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, thành phố Hà Nội có vai trò tiên phong trong việc triển khai các chủ trương, chính sách về CCHC và CĐS. Thực tiễn cho thấy, Hà Nội đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT), cung cấp dịch vụ công trực tuyến và xây dựng chính quyền điện tử, tiến tới chính quyền số. Tuy nhiên, quá trình CCHC trong bối cảnh CĐS tại Hà Nội vẫn còn bộc lộ không ít hạn chế, thách thức về thể chế, nguồn nhân lực, hạ tầng kỹ thuật... Do đó, việc nghiên cứu về CCHC trong bối cảnh CĐS ở thành phố Hà Nội có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực tiễn, góp phần đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao chất lượng quản trị đô thị và đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của Thủ đô trong giai đoạn hiện nay.

1. Quan điểm của Đảng, Nhà nước về cải cách hành chính trong bối cảnh chuyển đổi số

CCHC luôn là vấn đề được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm trong công cuộc đổi mới tổ chức, hoạt động của hệ thống chính trị từ năm 1986 đến nay. Các văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc từ Đại hội VI đến Đại hội XIII đều nhấn mạnh tầm quan trọng của CCHC trong việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Nhà nước. Bên cạnh đó, Ban Chấp hành Trung ương Đảng còn ban hành nhiều nghị quyết chuyên đề để thúc đẩy, định hướng cho công tác CCHC và hiện đại hóa nền hành chính nước ta trong từng giai đoạn như: Nghị quyết số 08-NQ/HNTW ngày 23/01/1995 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, trọng tâm là cải cách một bước nền hành chính; Nghị quyết số 17-NQ/TW ngày 01/8/2007 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của bộ máy nhà nước; Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về tiếp tục xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới… Nội dung CCHC được Đảng ta đề cập trong các nghị quyết nêu trên tập trung vào năm nhóm vấn đề chính là: cải cách tổ chức bộ máy, cải cách thể chế, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, cải cách tài chính công và hiện đại hóa nền hành chính. Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021-2030 của Đảng đã xác định ba đột phá chiến lược, trong đó nội dung đột phá đầu tiên đề cập đến xây dựng nền hành chính nhà nước hiện đại, hiệu lực, hiệu quả và kiến tạo phát triển: “Đổi mới quản trị quốc gia theo hướng hiện đại, nhất là quản lý phát triển và quản lý xã hội. Xây dựng bộ máy nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa tinh gọn, hiệu lực và hiệu quả”[2]. 

Ngày 22/12/2024, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia (sau đây gọi tắt là Nghị quyết số 57-NQ/TW) đã đánh dấu một bước tiến mới trong công cuộc CCHC nhà nước. Nghị quyết số 57-NQ/TW không chỉ mở ra không gian phát triển mới cho khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, mà còn đóng vai trò quan trọng trong quá trình hiện đại hóa nền hành chính nhà nước theo hướng quản trị quốc gia gắn kết chặt chẽ với khoa học, công nghệ và CĐS. Không dừng lại ở đó, năm 2025 đã đi vào lịch sử dân tộc với cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy, thiết lập chính quyền địa phương hai cấp và thu hẹp đầu mối các cơ quan trong hệ thống chính trị từ trung ương đến cơ sở dưới sự lãnh đạo của Đảng là bước đột phá trong công cuộc CCHC nhà nước theo hướng hiện đại hóa[3].

Cụ thể hóa các nghị quyết, quan điểm chỉ đạo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chính phủ đã ban hành nhiều quyết định, nghị quyết chuyên đề xác định nội dung và nhiệm vụ trọng tâm công tác CCHC nhà nước trong từng giai đoạn. Mở đầu là Nghị quyết số 38/CP ngày 04/5/1994 của Chính phủ về cải cách một bước thủ tục hành chính trong việc giải quyết công việc của công dân và tổ chức; Quyết định số 136/2002/QĐ-TTg ngày 17/9/2001 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001-2010; Nghị quyết số 30c/NQ-CP ngày 08/11/2011 của Chính phủ ban hành chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2011-2020…, trong đó, Nghị quyết số 76/NQ-CP ngày 15/7/2021 của Chính phủ ban hành chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2021-2030 đã chỉ rõ: “cải cách hành chính phải gắn với nâng cao nhận thức, đổi mới tư duy và hành động sáng tạo; đổi mới lề lối làm việc, phương thức quản trị hiện đại, trên cơ sở đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, thực hiện chuyển đổi số trong hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước; tận dụng có hiệu quả thành tựu, tiến bộ khoa học và công nghệ, nhất là những thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, với lộ trình, bước đi phù hợp, tránh mọi biểu hiện bàng quan, thiếu tự tin, thụ động, nhưng không nóng vội, chủ quan, duy ý chí”.

Để triển khai thực hiện các kết luận của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về cuộc cách mạng trong tổ chức bộ máy hệ thống chính trị, chỉ riêng trong tháng 6/2025, Chính phủ đã ban hành 28 nghị định về phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền giữa Chính phủ và chính quyền địa phương 2 cấp, tạo hành lang pháp lý đầy đủ, rõ ràng để tổ chức vận hành hệ thống chính quyền địa phương sau ngày 01/7/2025 một cách chủ động, hiệu quả, liền mạch và không gián đoạn trong thời gian tới[4].

Nhìn tổng thể toàn bộ quá trình đổi mới ở nước ta từ sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI đến nay và qua các văn bản nêu trên có thể thấy rõ quyết tâm chính trị mạnh mẽ của Đảng và Nhà nước trong công tác CCHC, đặc biệt là trong thời gian gần đây. Quá trình CCHC ở nước ta mặc dù trong mỗi giai đoạn có thể xác định nhiệm vụ trọng tâm khác nhau, nhưng đều hướng đến mục tiêu cuối cùng là hiện đại hóa nền hành chính để xây dựng chính quyền phục vụ Nhân dân, lấy người dân làm trung tâm và kiến tạo phát triển.

Từ những kết quả đạt được và những tồn tại, hạn chế trong CCHC nhà nước thời gian qua cho thấy: Chính phủ điện tử, chính quyền địa phương hai cấp nói riêng, cũng như toàn bộ hệ thống chính trị nói chung, trong thời gian tới có thể vận hành trơn tru, hiệu quả, hiệu lực, thông suốt từ trung ương xuống cơ sở được hay không, phụ thuộc chủ yếu vào năng lực của đội ngũ cán bộ và mức độ ứng dụng khoa học công nghệ trong quản lý (đây là hai thành tố cơ bản của lực lượng sản xuất trong xã hội hiện đại). Nói cách khác, hiện đại hóa nền hành chính vừa là điều kiện cần, vừa là một trong những thước đo sự thành công của công cuộc đổi mới tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị nước ta. Trong giai đoạn hiện nay, với sự phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ và những thành tựu của Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 làm cho CĐS, kinh tế số trở thành yếu tố sống còn để nước ta có thể “đi tắt, đón đầu” thoát ra khỏi bẫy thu nhập trung bình, bắt kịp các nước tiên tiến, trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045 như Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII đã đề ra.

2. Thực trạng và những vấn đề đang đặt ra trong xây dựng chính quyền số ở thành phố Hà Nội hiện nay

Từ trước đến nay, trong mô hình chính quyền địa phương 03 cấp (cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã), thủ đô Hà Nội luôn là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về đầu tư cho khoa học - công nghệ và ứng dụng CNTT, CĐS trong hoạt động của bộ máy nhà nước. Trong quá trình đẩy mạnh cải cách tổ chức bộ máy hướng tới xây dựng Chính phủ điện tử, Hà Nội là địa phương đầu tiên thí điểm thành lập các trung tâm dịch vụ hành chính công không phụ thuộc địa giới hành chính, tiếp nhận và giải quyết hồ sơ trực tuyến, liên thông trên môi trường số. Thành phố đã thành lập 12 chi nhánh Trung tâm Phục vụ hành chính công hoạt động tương đối độc lập với chính quyền cấp huyện, cấp xã để hạn chế tiếp xúc giữa cán bộ, công chức thực thi công vụ với người dân, nhằm giảm bớt các hiện tượng tiêu cực gây phiền hà, sách nhiễu Nhân dân và nâng cao hiệu quả phục vụ[5]. Các chi nhánh được trao quyền điều phối, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp trong quá trình làm thủ tục. Tổng công ty viễn thông MobiFone đã phối hợp cùng Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội triển khai hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính toàn trình điện tử, từ tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính đến các yêu cầu về an ninh, an toàn thông tin. Trong quá trình triển khai, MobiFone đã hỗ trợ cài đặt, đào tạo, hướng dẫn cho 126 xã, phường, 15 sở, ngành, 12 chi nhánh của Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội.

 Từ 01/7/2025, cùng với cả nước, mô hình tổ chức chính quyền mới ở Hà Nội đơn giản, gọn nhẹ hơn trước, là điều kiện rất thuận lợi để ứng dụng CNTT và CĐS trong hoạt động. Tuy nhiên, do mới bắt đầu triển khai và khối lượng công việc phải thực hiện rất lớn trong một thời gian ngắn, “vừa chạy vừa xếp hàng”, nên cũng đặt ra nhiều khó khăn, thách thức đối với hệ thống chính trị của Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung trong công tác CCHC và CĐS, cụ thể là:

Một là, chính quyền 02 cấp ở Hà Nội đã được định hình cơ bản về tổ chức bộ máy của các cơ quan, đơn vị, nhưng việc sắp xếp, phân công, phân nhiệm nội dung chuyên môn cụ thể giữa các bộ phận, cán bộ, công chức, viên chức trong từng cơ quan, đơn vị và giữa các cơ quan liên quan còn chưa thực sự rõ ràng, đầy đủ và vẫn đang tiếp tục được sắp xếp, tổ chức lại, nên chưa thể hoàn thiện ngay các bộ quy trình, thủ tục hành chính trong giải quyết công việc làm cơ sở để tin học hóa, số hóa toàn bộ hoạt động của các cơ quan, đơn vị. Do đó, việc vận hành cơ chế một cửa, một cửa liên thông, hiện vẫn chưa thực sự được nhanh chóng, thông suốt. Một số thủ tục hành chính đang thực hiện khó có thể hoàn thành được đúng thời hạn giải quyết theo quy định của pháp luật[6].

Hai là, nhiều quy trình, thủ tục trong công tác tổ chức nội bộ, nhất là công tác tổ chức cán bộ của các cơ quan nhà nước và các đoàn thể chính trị - xã hội, cần có sự phê duyệt, đồng ý của tổ chức Đảng mới thực hiện được theo nguyên tắc Đảng lãnh đạo công tác cán bộ, nhưng sự liên thông quy trình điện tử giữa các cơ quan Đảng, chính quyền, đoàn thể hiện còn chưa tốt và chưa thông suốt, do các vướng mắc trong quy định hiện hành, nên vẫn còn nhiều quy trình, thủ tục chưa triển khai thực hiện được trên môi trường số.

Ba là, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật làm cơ sở cho tổ chức, hoạt động của các cơ quan trong hệ thống chính trị 03 cấp đã và đang được gấp rút sửa đổi, bổ sung, thay thế với số lượng rất lớn trong thời gian rất ngắn, nhưng đến nay, vẫn chưa thể hoàn thiện, nên không tránh khỏi có nhiều quy định mâu thuẫn, chồng chéo hoặc chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Từ đó, gây khó khăn cho quá trình xây dựng các quy trình, thủ tục trên môi trường số.

Bốn là, việc số hóa các tư liệu, hồ sơ, giấy tờ của các cơ quan, đơn vị để xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia liên thông trong hệ thống chính trị của thành phố Hà Nội và các cơ quan trung ương đòi hỏi rất nhiều thời gian, công sức và không thể hoàn thành xong ngay lập tức trong một sớm, một chiều, nhất là với trình độ trang thiết bị CNTT của chúng ta còn hạn chế, thiếu tính đồng bộ và vừa thực hiện sáp nhập số lượng lớn các cơ quan hiện nay. Vì thế, trong thời gian trước mắt, cán bộ, công chức một số cơ quan, đơn vị vẫn phải sử dụng nhiều thao tác thủ công trong giải quyết công việc, nên cũng ảnh hưởng không nhỏ đến tiến trình CĐS và hiệu quả hoạt động của cả bộ máy.

Năm là, đội ngũ cán bộ sau khi sắp xếp lại tổ chức bộ máy hệ thống chính trị theo chính quyền địa phương 02 cấp đã có sự thay đổi lớn về công việc và môi trường làm việc, nên cần có thời gian nhất định để nghiên cứu, nắm vững các quy định mới của pháp luật và làm quen với công việc mới, trong khi yêu cầu hoạt động của chính quyền lại phải bảo đảm tính liên tục, không được chậm trễ, gián đoạn, nên họ cũng gặp không ít khó khăn, áp lực. Bên cạnh đó, việc thay đổi từ thói quen làm việc thủ công truyền thống sang làm việc hoàn toàn trên môi trường số không phải mọi cán bộ đều có thể thích nghi nhanh chóng, dễ dàng, nhất là những cán bộ trên 40 tuổi đã làm việc tương đối lâu trong môi trường cũ. Ngược lại, những cán bộ trẻ có khả năng sử dụng CNTT tốt, thì lại thiếu kinh nghiệm trong giải quyết công việc với người dân, doanh nghiệp, nhất là với những công việc đòi hỏi nhiều thủ tục giấy tờ phức tạp, liên quan đến nhiều cơ quan, nhiều cấp, ngành.

Sáu là, để hỗ trợ cán bộ trong tinh giản bộ máy và đầu tư nâng cấp trang thiết bị phục vụ ứng dụng CNTT, CĐS hiện nay, cần bố trí nguồn tài chính lớn trong thời gian ngắn trước mắt. Trong khi chúng ta vừa trải qua mấy năm kinh tế khó khăn do dịch bệnh, thiên tai nghiêm trọng và tình hình kinh tế thế giới không thuận lợi làm ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng kinh tế của đất nước những năm gần đây, nên nếu dành ưu tiên nhiều ngân sách cho nội dung này, thì phải cắt giảm các nội dung thiết yếu khác, làm ảnh hưởng đến các mục tiêu phát triển của đất nước. Mặt khác, các trang thiết bị điện tử phục vụ công tác quản lý nhà nước trên nền tảng số không chỉ đầu tư một lần là xong, mà còn phải thường xuyên được cập nhật, nâng cấp mới đáp ứng được yêu cầu công việc, vậy nên đòi hỏi lượng kinh phí không nhỏ để duy trì hoạt động liên tục của hệ thống thông tin. Vì vậy, cân đối tài chính đáp ứng các yêu cầu này là bài toán quan trọng cần giải quyết cả trước mắt cũng như lâu dài đối với ngân sách nhà nước và công tác CCHC.

3. Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác cải cách hành chính trong bối cảnh chuyển đổi số ở Hà Nội

Để phát huy những thành tựu đã đạt được, khắc phục những hạn chế, thiếu sót  và giải quyết những vấn đề cấp bách đang đặt ra đối với công tác CCHC trong bối cảnh CĐS ở Hà Nội, nhóm tác giả đề xuất một số giải pháp sau đây:

Thứ nhất, cần nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ các cấp của thành phố về tầm quan trọng và tính cấp thiết của yêu cầu xây dựng chính quyền điện tử, chính quyền số trong kỷ nguyên mới của đất nước.

Trên thực tế, hầu hết cán bộ, đảng viên đều nhận thức được tính tất yếu khách quan phải ứng dụng CNTT và CĐS trong hoạt động của bộ máy nhà nước, nhưng không phải tất cả mọi cán bộ đều hiểu hết tầm quan trọng và tính cấp bách của vấn đề CĐS trong bối cảnh mới - tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp. Bên cạnh đó, một bộ phận không nhỏ cán bộ từ trước đến nay, vẫn đang làm việc theo quy trình thủ công là chính, chưa thực sự thông thạo sử dụng CNTT ứng dụng trong công việc, nên có tâm lý ngần ngại, băn khoăn, lo lắng khi phải giải quyết toàn bộ công việc trên môi trường số. Vì thế, kết quả CĐS ở các cơ quan, đơn vị trên địa bàn thành phố không đồng đều, có nơi làm tốt, có nơi làm chưa tốt, dẫn đến việc đồng bộ hệ thống cơ sở dữ liệu và quy trình thủ tục chung sẽ bị chậm trễ.

Do vậy, trong giai đoạn hiện nay, Thành ủy và chính quyền Thủ đô Hà Nội cần đẩy mạnh tuyên truyền và phổ biến kiến thức, kỹ năng về CĐS, chú trọng việc thực hiện phong trào “bình dân học vụ số”[7] để nâng cao nhận thức về vấn đề này cho đội ngũ cán bộ các cấp của thành phố, nhất là cấp xã, bằng nhiều hình thức như: quán triệt các văn bản lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, quy định của pháp luật về vấn đề xây dựng chính quyền điện tử, chính quyền số trên phương tiện thông tin đại chúng hoặc thông qua các khóa tập huấn, bồi dưỡng chuyên đề. Đồng thời, cử các chuyên gia về CNTT đến tập huấn, hướng dẫn thao tác, nghiệp vụ cụ thể cho cán bộ các cơ quan, đơn vị theo nội dung, quy trình công việc của từng cơ quan, đơn vị. Ngoài ra, các đồng chí lãnh đạo, quản lý các cơ quan, đơn vị không chỉ cần nâng cao nhận thức, mà còn phải gương mẫu, đi đầu trong ứng dụng công nghệ, CĐS để cho tập thể và các cán bộ dưới quyền noi theo…

Thứ hai, cần kiện toàn và đồng bộ hóa các trang thiết bị CNTT hiện đại cần thiết để thực hiện CĐS giữa các cấp chính quyền từ trung ương đến cơ sở song song với đào tạo kỹ năng sử dụng thành thục phương tiện kỹ thuật cho đội ngũ cán bộ các cấp, đặc biệt là kỹ năng bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng.

Hệ thống thông tin trên cả nước nói chung và ở Hà Nội nói riêng, hiện nay đang thiếu sự đồng bộ, nhiều nơi còn lạc hậu cả về phương diện trang thiết bị kỹ thuật, cơ sở dữ liệu cũng như đội ngũ cán bộ quản lý, vận hành, nên hiệu quả khai thác, sử dụng còn bị hạn chế nhất định, nhiều khi gây phiền toái, bức xúc cho người dân đến cơ quan nhà nước thực hiện các dịch vụ công (do không bảo đảm được đúng như thời hạn quy định). Mặt khác, phần lớn đội ngũ cán bộ hiện nay chưa có kiến thức và kỹ năng đầy đủ trong việc bảo đảm an toàn, an ninh thông tin khi thực hiện nhiệm vụ trên môi trường mạng, dẫn đến dễ xảy ra lộ, lọt thông tin và tạo cơ hội cho các tin tặc tấn công mạng, gây thiệt hại không nhỏ cho hoạt động của các cơ quan, đơn vị. Trong khi đó, đội ngũ kỹ sư tin học, chuyên gia về an ninh mạng ở nước ta hiện đang rất thiếu nhân lực và chưa đáp ứng được yêu cầu của sự phát triển xã hội. Chúng ta cũng khó thu hút được người giỏi CNTT vào làm việc trong các cơ quan nhà nước (do chế độ lương trong lĩnh vực này ở khu vực công thấp hơn nhiều so với khu vực tư).

Vì vậy, song song với quá trình hiện đại hóa trang thiết bị, công cụ làm việc ở các cơ quan, đơn vị, cần đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ thực thi công vụ có kiến thức và kỹ năng sử dụng CNTT ở trình độ cao mới bảo đảm được chất lượng và hiệu quả công việc. Ngoài ra, muốn hệ thống thông tin vận hành luôn thông suốt, an toàn, thì Nhà nước cần có chính sách ưu đãi đặc thù với chế độ đãi ngộ tương xứng để tuyển dụng hoặc thuê đội ngũ kỹ sư, chuyên gia tin học giỏi làm công tác bảo trì, bảo đảm an ninh mạng và giải quyết kịp thời khi có sự cố xảy ra trên môi trường số. 

Ba là, cần sớm hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật làm cơ sở cho tổ chức, hoạt động của các cơ quan, tổ chức, đơn vị trên môi trường số.

 Trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân đều phải sống và làm việc theo pháp luật, nên nếu hệ thống pháp luật không hoàn chỉnh và thiếu đồng bộ, sẽ cản trở hoạt động bình thường của các cơ quan nhà nước và làm ảnh hưởng đến việc thực hiện các quyền, lợi ích chính đáng của người dân. Do đó, các cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật cần tích cực rà soát, sớm sửa đổi, bổ sung, thay thế các quy định pháp luật không còn phù hợp với thực tiễn chính quyền 03 cấp, nhất là các quy định về chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị. Theo đó, không chỉ tinh giản bộ máy, mà cần tinh giản cả quyền hạn, nhiệm vụ của các cơ quan nhà nước để tập trung nguồn lực vào quản lý những vấn đề trọng yếu đối với sự phát triển đất nước. Thông qua các quy định của pháp luật để tăng cường xã hội hóa hoạt động của Nhà nước, đồng thời, phân định rõ ràng, không mâu thuẫn, chồng chéo chức năng, nhiệm vụ giữa các cơ quan và không bỏ sót nhiệm vụ quan trọng nào mà không có cơ quan đảm nhận. Bên cạnh đó, cần loại bỏ cơ chế “xin - cho” và tư duy bao cấp, đặc quyền, đặc lợi, khi xác định thẩm quyền của các cơ quan, đơn vị. Khi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan, tổ chức được quy định đầy đủ, rõ ràng, chính xác, khoa học trong các văn bản pháp luật thì sẽ tạo cơ sở thuận lợi cho việc triển khai xây dựng đồng bộ, công khai, minh bạch các quy trình, thủ tục giải quyết công việc trên môi trường điện tử.

Bốn là, cần có chế độ đãi ngộ phù hợp để thu hút nhân tài vào bộ máy và “giữ chân” cán bộ giỏi ở lại làm việc cho các cơ quan của hệ thống chính trị.

Máy móc, trang thiết bị có hiện đại đến đâu đi chăng nữa cũng không thể hoạt động được, nếu người quản lý, vận hành hệ thống thiếu kiến thức, lạc hậu về công nghệ và yếu kém về kỹ năng tin học. Cho nên, muốn đổi mới và thực hiện thành công quá trình CĐS, xây dựng chính quyền điện tử ở nước ta trong thời gian tới, cần phải có đội ngũ cán bộ “vừa hồng, vừa chuyên”, không chỉ tinh thông về chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng lãnh đạo, quản lý, mà còn phải thành thạo kỹ năng về CNTT và có khả năng làm việc trên môi trường số với cường độ cao. Vì vậy, thu hút và “giữ chân” được nhân tài làm việc cho bộ máy của hệ thống chính trị, nhất là đội ngũ nhân tài lãnh đạo, quản lý, là yếu tố có ý nghĩa sống còn đối với quá trình đổi mới ở nước ta trong thời gian tới.

Thực tế cho thấy, muốn thu hút và “giữ chân” được người giỏi, cần có hai yếu tố cơ bản là: môi trường làm việc và chế độ đãi ngộ. Môi trường làm việc phải tạo điều kiện cho nhân tài phát huy được tài năng, ghi nhận năng lực của họ và có cơ hội để họ thăng tiến, phát triển trong công tác. Nói cách khác, nhân tài phải được trọng dụng, thì họ mới muốn ở lại làm việc và cống hiến. Bên cạnh đó, khi nhân tài làm việc năng suất, chất lượng, hiệu quả cao, đem lại nhiều lợi ích cho cơ quan, tổ chức, thì chế độ đãi ngộ cũng phải tương xứng với tài năng và công sức lao động của họ thì mới toàn tâm toàn ý với công việc. Do đó, ngoài việc thể chế hóa chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài của Đảng, Nhà nước thành pháp luật, còn đòi hỏi những người lãnh đạo, nhất là người đứng đầu các cơ quan, tổ chức phải nhận thức được tầm quan trọng của việc thu hút, trọng dụng nhân tài là yếu tố đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của cơ quan, tổ chức mình, cũng như sự nghiệp chung của đất nước. Từ đó, mỗi cơ quan, đơn vị cần xây dựng được các tiêu chuẩn cán bộ đáp ứng yêu cầu từng vị trí việc làm và tiêu chí đánh giá cán bộ phù hợp với yêu cầu công việc trong quá trình CĐS, xây dựng chính quyền điện tử. Trên cơ sở đó, thực hiện tuyển dụng, đánh giá, sử dụng cán bộ một cách chính xác, khoa học, khách quan, công tâm, vì việc chọn người, lấy phẩm chất đạo đức công vụ và hiệu quả công việc làm thước đo chủ yếu. Khi đạt được những yếu tố đó, thì chúng ta mới có thể xây dựng được đội ngũ cán bộ tinh hoa, đủ năng lực, phẩm chất đưa đất nước phát triển lên tầm cao mới.

Kết luận

Sau cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy, từ 01/7/2025, nước ta bước vào thời kỳ mới trong đó nhiệm vụ CCHC trở nên quan trọng và cấp bách hơn lúc nào hết. Toàn bộ các nội dung CCHC hiện nay đều gắn bó chặt chẽ với tinh gọn tổ chức bộ máy, tinh gọn đội ngũ cán bộ và CĐS, hiện đại hóa nền hành chính. Nói cách khác, sự nghiệp cách mạng trong kỷ nguyên mới của chúng ta có đi đến thắng lợi hay không phụ thuộc rất lớn vào kết quả của công tác CCHC và xây dựng, vận hành thông suốt chính quyền điện tử, chính quyền số. Vì vậy, trong giai đoạn hiện nay, các cấp, các ngành cần quan tâm, chú trọng thực hiện đồng bộ các giải pháp từ nhận thức tới hành động để góp phần đưa công tác CCHC trong bối cảnh CĐS đi đến thành công.

ThS. BÙI THỊ PHƯƠNG LIÊN - ThS. NGUYỄN THỊ NHẬN (Khoa Nhà nước và Pháp luật, Trường Đào tạo cán bộ Lê Hồng Phong Hà Nội)

Tài liệu tham khảo

1. Nghị quyết số 08-NQ/HNTW ngày 23/01/1995 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, trọng tâm là cải cách một bước nền hành chính.

2. Nghị quyết số 17-NQ/TW ngày 01/8/2007 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của bộ máy nhà nước.

3. Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.

4. Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.

5. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

6. Nghị quyết số 60-NQ/TW ngày 12/4/2025 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về Hội nghị lần thứ 11.

7. Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm 2021-2030, https://tulieuvankien.dangcongsan.vn/ban-chap-hanh-trung-uong-dang/dai-hoi-dang/lan-thu-xiii/chien-luoc-phat-trien-kinh-te-xa-hoi-10-nam-2021-2030-3735, truy cập ngày 05/01/2026.

8. Thu Giang, Cách mạng tinh gọn bộ máy, vận hành chính quyền địa phương hai cấp: Dấu ấn cải cách lịch sử, https://baochinhphu.vn/cach-mang-tinh-gon-bo-may-van-hanh-chinh-quyen-dia-phuong-hai-cap-dau-an-cai-cach-lich-su-102251230125915563.htm.

9. Lê Thị Vân Hà, Hà Nội công bố địa điểm thực hiện TTHC không phụ thuộc địa giới hành chính, https://caicachhanhchinh.hanoi.gov.vn/cai-cach-thu-tuc-hanh-chinh/ha-noi-cong-bo-dia-diem-thuc-hien-tthc-khong-phu-thuoc-dia-gioi-hanh-chinh-2658251006222653265.htm, truy cập ngày 06/01/2026.

10. Lê Hải, Phát động phong trào “Bình dân học vụ số”, https://hanoi.gov.vn/tin-tuc-su-kien-noi-bat/phat-dong-phong-trao-binh-dan-hoc-vu-so-4250522150026427.htm.

11. Phạm Thị Thanh Trà, Tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính nhà nước, đáp ứng yêu cầu xây dựng nền hành chính dân chủ, chuyên nghiệp, hiện đại, hiệu lực, hiệu quả, https://tapchicongsan.org.vn/media-story/-/asset_publisher/V8hhp4dK31Gf/content/tiep-tuc-day-manh-cai-cach-hanh-chinh-nha-nuoc-dap-ung-yeu-cau-xay-dung-nen-hanh-chinh-dan-chu-chuyen-nghiep-hien-dai-hieu-luc-hieu-qua.

12. Toàn văn 28 nghị định về phân quyền, phân cấp; phân định thẩm quyền giữa Chính phủ và chính quyền địa phương 2 cấp, https://baochinhphu.vn/toan-van-28-nghi-dinh-ve-phan-quyen-phan-cap-phan-dinh-tham-quyen-giua-chinh-phu-va-chinh-quyen-dia-phuong-2-cap-102250613104134297.htm.

13. Anh Tuấn, Một phường ở Hà Nội giải quyết thủ tục đất đai quá hạn 134 ngày, https://laodong.vn/bat-dong-san/mot-phuong-o-ha-noi-giai-quyet-thu-tuc-dat-dai-qua-han-134-ngay-phai-xin-loi-cong-dan-1637536.ldo.