Chuyển đổi số cần đồng bộ và quyết liệt

Cuộc trò chuyện với Thạc sĩ Bùi Thị Hải- Chủ tịch Viện đào tạo chuyển đổi số Quốc gia AI VN168 với báo chí diễn ra giữa không khí bận rộn ngày cuối năm 2025 về con đường gầy dựng sự nghiệp của một người phụ nữ được chia sẻ nhẹ nhàng như vừa đi qua một ước mơ

Theo bà nếu con người cần vaccine để thành công thì phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là một đột phá chiến lược trong phát triển kinh tế xã hội hiện nay? Bà nghĩ sao về những quyết sách của Đảng, Nhà nước trong thời gian qua về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số?

“Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị (tháng 12/2024) về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nghị quyết này xác định chuyển đổi số là một đột phá chiến lược, đặt mục tiêu đến 2030 kinh tế số chiếm 30% GDP, và được triển khai qua các chương trình như Quyết định 749/QĐ-TTg (2020) về Chương trình Chuyển đổi số quốc gia, tập trung vào Chính phủ số, Kinh tế số, Xã hội số. , xây dựng Tỉnh, Thành phố, Phường, Xã thông minh đến năm 2025, định hướng đến năm 2030” và các chương trình, kế hoạch hằng năm của Tỉnh liên quan đến chuyển đổi số.

Thủ tướng và các đại biểu đang nghe giới thiệu về AI VN168 (ảnh do DN cung cấp)

Tôi cho rằng, trong thời điểm chuyển đổi số hiện nay chính là giai đoạn "tăng tốc, bứt phá" của Việt Nam và từ năm 2026 - 2030 là giai đoạn tập trung tạo giá trị kinh tế - xã hội thực chất, với các trụ cột chính là Chính phủ số, Kinh tế số và Xã hội số.

Việt Nam đã có những bước tiến lớn về hạ tầng số, dịch vụ công trực tuyến, định danh số và đang nỗ lực đưa người dân vào trung tâm của quá trình chuyển đổi số, biến họ thành người kiến tạo xã hội số. 

Theo bà, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ nhằm hướng tới lợi ích các doanh nghiệp công nghệ mà ở đó còn cần tính đến lợi ích của người dân. Vậy, làm thế nào để công nghệ thực sự đến gần với người dân?

Với chủ đề “Chuyển đổi số: Nhanh hơn, hiệu quả hơn, gần dân hơn”, năm nay là năm thứ tư Ngày Chuyển đổi số quốc gia (10/10) được tổ chức. Các hoạt động hưởng ứng trên cả nước đều hướng tới mục tiêu chung: Đổi mới tư duy, khơi dậy sáng tạo và lan tỏa tinh thần chuyển đổi số đến từng người dân. 

Nói đến chuyển đổi số hôm nay không chỉ là nói về công nghệ hay hạ tầng dữ liệu, mà là nói về sự thay đổi trong tư duy, phương thức quản lý và cách con người thích ứng với thời đại số.

Đối với Nhà nước, đó là bước tiến trong xây dựng bộ máy hành chính hiện đại, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn. Doanh nghiệp có cơ hội tối ưu quy trình, giảm chi phí, mở rộng thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo ra giá trị mới. Người dân có khả năng thực hiện nhiều thủ tục hành chính trực tuyến, tiết kiệm thời gian, chi phí; tiếp cận dịch vụ y tế, giáo dục số; thực hiện thanh toán, mua sắm an toàn qua các nền tảng điện tử…

Từ năm 2020 đến nay, Chính phủ đã ban hành nhiều quyết định chiến lược như Quyết định số 749/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng 2030, với ba trụ cột: Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số.

Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đang được triển khai quyết liệt.

Bộ Khoa học và Công nghệ đang khẩn trương hoàn thiện các văn bản quan trọng thúc đẩy tiến trình chuyển đổi số quốc gia, trong đó có Luật Chuyển đổi số.

Theo Cục Chuyển đổi số Quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ), nhờ sự chỉ đạo xuyên suốt và hành động đồng bộ, công cuộc chuyển đổi số của Việt Nam đạt nhiều kết quả rõ rệt: Việt Nam tăng 15 bậc trong bảng xếp hạng Chính phủ số của Liên hợp quốc (từ vị trí 86 năm 2022 lên 71/193 năm 2024); doanh thu ngành công nghệ thông tin tăng 24%; xuất khẩu phần cứng, điện tử tăng 29%; gần 22 triệu chứng thư chữ ký số đã được cấp (tương đương hơn 35% dân số trưởng thành); hơn 64 triệu tài khoản VNeID đã được kích hoạt…

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, tiến trình chuyển đổi số vẫn đang đối mặt với không ít rào cản, nổi bật là những “điểm nghẽn” về thể chế, hạ tầng và con người như hệ thống chính sách, pháp luật chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn; hạ tầng và dữ liệu còn thiếu đồng bộ, kết nối, liên thông còn hạn chế; nguồn nhân lực công nghệ thông tin, nhất là ở cấp cơ sở vẫn vừa thiếu, vừa yếu.

Chuyển đổi số không chỉ là nhiệm vụ của Nhà nước hay doanh nghiệp, mà là quá trình đòi hỏi sự tham gia chủ động của từng người dân. Từ chủ trương đến hành động, nhiều chính sách đã nhấn mạnh vai trò trung tâm của người dân. Nhưng để toàn dân chuyển đổi số không chỉ dừng ở khẩu hiệu, cần bước chuyển từ người dân thụ hưởng sang người dân chủ động sử dụng và lan tỏa công nghệ.

Bà Bùi Thị Hải và AI VN168 đang đồng hành cùng dòng chảy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia  

Người dân chỉ thật sự là trung tâm khi họ được lắng nghe, hướng dẫn và hỗ trợ để làm chủ công nghệ. Các mô hình như “Tổ công nghệ số cộng đồng” hay “Ngày hội toàn dân học tập số” là những sáng kiến đáng ghi nhận, biến chủ trương thành phong trào xã hội, nơi người dân được trải nghiệm, học hỏi, chia sẻ kỹ năng số một cách gần gũi.

Nhiều địa phương triển khai chiến dịch “Đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người dân kỹ năng số”, giúp phổ cập dịch vụ công, thanh toán điện tử, định danh số… Khi mỗi cán bộ, công chức trở thành “đại sứ số”, tận tình hướng dẫn và tạo niềm tin, người dân sẽ không ngại thay đổi thói quen. Với nhận thức thay đổi, vai trò người dân không còn dừng ở “người thụ hưởng”, mà trở thành “người kiến tạo xã hội số”. Bởi chỉ khi người dân chủ động tham gia, công nghệ mới thực sự phát huy giá trị và quá trình chuyển đổi số mới đi vào chiều sâu của đời sống.

Và khi công nghệ thật sự phục vụ con người, còn con người trở thành trung tâm của mọi đổi thay, “chuyển đổi số gần dân hơn” sẽ không chỉ là chủ đề của một năm, mà là cách chúng ta kiến tạo tương lai số của đất nước.

Được biết, hiện nay AI VN168 đã và đang thực hiện  đề án xây dựng “Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Sàn giao dịch Công nghệ số tỉnh Đắk Lắk”. Bà có thể nói rõ hơn về đề án này?

Kinh doanh giúp chúng tôi lớn mạnh hơn để giúp đỡ được nhiều người hơn. Chúng tôi chia sẻ thành quả của mình với xã hội, đặc biệt là những người yếu thế, thiệt thòi...

Theo đề án này, UBND tỉnh sẽ hỗ trợ về mặt chủ trương, mặt bằng (tại khu vực trung tâm hoặc khu công nghệ) và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) cho các dịch vụ tài sản số.

Còn VN168 sẽ đầu tư 100% nền tảng công nghệ, đội ngũ chuyên gia vận hành và chịu trách nhiệm tìm kiếm các đối tác công nghệ quốc tế về đầu tư tại tỉnh.

Việc thực hiện đề án này không chỉ nâng cao chỉ số DTI (Chuyển đổi số), thu hút dòng vốn đầu tư mạo hiểm vào nông nghiệp công nghệ cao mà còn giảm chi phí tiếp cận công nghệ mới, tăng sức cạnh tranh cho nông sản Đắk Lắk trên sàn quốc tế.

Thạc sĩ Bùi Thị Hải, Chủ tịch Viện đào tạo chuyển đổi số Quốc gia AI VN168

Điểm nhấn sáng tạo của VN168 thay vì chỉ là một sàn giao dịch khô khan như các tỉnh khác, bạn nên đề xuất tích hợp "Sàn giao dịch tài sản số nông nghiệp" (mã hóa giá trị vườn cà phê, sầu riêng thành tài sản số để gọi vốn) – đây là hướng đi cực kỳ đột phá mà Hà Nội đang áp dụng nhờ Luật Thủ đô, và Đắk Lắk hoàn toàn có thể thí điểm để trở thành "Thủ phủ AI nông nghiệp" của Việt Nam.

Ngoài đề án trên thì hiện nay AI VN168 còn đang triển khai những dự án nào với tỉnh Đắk Lắk? Lợi ích của những dự án này là gì?

Đề án xây dựng “Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Sàn giao dịch Công nghệ số tỉnh Đắk Lắk” sẽ tập trung vào những đề án cụ thể như sau:

Đề án 1: "Hệ sinh thái số công dân toàn diện" (The Unified Citizen Digital Ecosystem). Với mục tiêu: Biến VNeID và dữ liệu dân cư thành "chìa khóa" duy nhất để người dân tương tác với mọi dịch vụ của các Sở, Ban, Ngành mà không cần mang theo bất kỳ giấy tờ nào khác.

Để thực hiện được đề án này, cần có sự phối hợp của Sở Y tế trong việc tích hợp toàn bộ hồ sơ bệnh án điện tử, lịch sử tiêm chủng và bảo hiểm y tế. Sở Giáo dục tích hợp số hóa học bạ, văn bằng, chứng chỉ. Công an sẽ tích hợp giấy phép lái xe, đăng kiểm, xử phạt nguội...

Với đề án này mang lại giá trị đột phá như: Xây dựng cơ chế "Dữ liệu một lần" (Once-only Principle). Người dân chỉ khai báo dữ liệu một lần duy nhất tại Trung tâm Dữ liệu quốc gia, các Sở ngành tự động trích xuất thông qua trục liên thông (LGSP/NGSP).

Đề án 2: "Trung tâm Điều hành Dữ liệu Thông minh (iDCC) cho Lãnh đạo Tỉnh/Thành phố". Đề án hướng tới mục tiêu sử dụng năng lực tính toán của Trung tâm Dữ liệu quốc gia để cung cấp bộ chỉ số điều hành thời gian thực cho lãnh đạo các địa phương. Để thực hiện đề án này, cần có sự phối hợp của các cơ quan như: Sở Tài chính tích hợp dữ liệu về doanh nghiệp, vốn đầu tư FDI, tỉ lệ giải ngân vốn đầu tư công. Sở Nông nghiệp và Môi trường tích hữ liệu về bản đồ đất đai, quan trắc môi trường và quản lý rác thải. Công an tỉnh tích hợp các dữ liệu về tình hình an ninh trật tự, tai nạn giao thông.

Đề án sẽ hướng tới giá trị đột phá về chuyển từ quản trị bằng văn bản sang quản trị bằng dữ liệu sống (Data-driven Governance).

Đề án 3 về "Lưới an toàn an sinh số" (Digital Social Safety Net). Đề án có mục tiêu sử dụng dữ liệu dân cư để nhận diện chính xác đối tượng yếu thế, đảm bảo chính sách an sinh xã hội được thực hiện công bằng, không bỏ sót và không trục lợi.

Đề án cần có sự phối hợp của Sở Nội vụ nhằm rà soát danh sách hộ nghèo, người có công, đối tượng bảo trợ xã hội. Ngân hàng Chính sách Xã hội sẽ thực hiện chi trả trợ cấp không dùng tiền mặt qua tài khoản định danh gắn với số định danh cá nhân. Còn Sở Tài chính sẽ kiểm soát và tối ưu hóa ngân sách chi cho an sinh.

Đề án này sẽ giúp tự động hóa việc rà soát đối tượng dựa trên phân tích dữ liệu đa ngành (thu nhập, sở hữu tài sản, tình trạng cư trú).

Vừa là doanh nhân và cũng là người mẹ, người vợ trong gia đình, bà cân bằng ra sao giữa hai vai trò này?

Tôi nghĩ đơn giản phụ nữ cố gắng làm cho tốt bổn phận, trách nhiệm của mình và phải biết cân bằng giữa công việc và gia đình. . Người phụ nữ đứng đầu doanh nghiệp không thể nói tôi là người của công việc, cũng không thể nói tôi là người của gia đình. Mình phải cố gắng làm cho tròn các vai mà số phận và cuộc đời trao cho mình.

Trong công việc, tôi luôn là người cương trực, ngay thẳng và giữ nguyên tắc cốt lõi trong khi đàm phán kinh doanh là mọi thứ phải đảm bảo hài hòa quyền lợi, an toàn cho doanh nghiệp hai bên, không dễ dãi, nhân nhượng để sau này có thể làm tổn hại tới lợi ích cho công ty và đối tác.

Trong công việc là vậy, nhưng khi về nhà, tôi lại trở thành một người phụ nữ nội trợ trong gia đình. Đặc biệt, trong các dịp lễ, tết tôi luôn tự tay làm cỗ, thắp hương gia tiên, ông bà và tự tay xuống bếp để nấu những món ăn mời anh chị em cộng sự. Cũng có người nói sao không thuê, mua hay để người làm lo cho vì thời gian vào bếp ấy, tôi dành cho kinh doanh thì kiếm được nhiều tiền lắm. Những phụ nữ chúng tôi từ nhỏ đã được rèn giũa nữ công gia chánh. Việc vào bếp và nấu những món ăn ưa thích cho mọi người làm tôi thấy rất vui và hạnh phúc.

Trân trọng cảm ơn bà!

Nữ Chủ tịch công ty công nghệ AI VN168 Bùi Thị Hải gửi tặng độc giả trong và ngoài nước bài hát “Mãi chỉ là giấc mơ Tùng Dương thể hiện”. Đây là bài hát đã tiếp thêm động lực cho bà để thực hiện những dự án công nghệ hiện nay của AI VN168. Những ca từ như lời nhắc nhờ về năm tháng khởi nghiệp đầy khó khăn, gian khổ nhưng với sự nỗ lực không ngừng nghỉ của bà và công sự đã dần mang lại thành công trên chặng đường phát triển doanh nghiệp trong thời gian qua. Sự nhiệt huyết và chia sẻ chân thành về công việc, gia đình, cuộc sống, đối nhân xử thế không chỉ gây ngạc nhiên cho mọi người mà còn khẳng định được vị trí, con người đầy nhân văn và nghị lực của mình.

 

                                                  

LƯƠNG Ý