Kinh nghiệm Singapore góp phần hoàn thiện mô hình Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam

Ngày 05/10/2026, tại trụ sở Tòa án nhân dân tối cao (TANDTC), Phiên họp Nhóm công tác Việt Nam - Singapore lần thứ 2 về việc thành lập và vận hành Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam được tổ chức, tiếp nối phiên làm việc trực tuyến giữa hai bên ngày 12/8/2026.

Tham dự phiên họp, về phía TANDTC Việt Nam có Phó Chánh án TANDTC Lê Tiến; ông Lê Thế Phúc, Vụ trưởng Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học, Trưởng Nhóm công tác; Tiến sĩ Lưu Tiến Dũng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Phó Trưởng ban Điều hành tổ chức Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế, cùng đại diện các đơn vị liên quan.

Về phía Tòa án Tối cao Singapore có ông Philip Jeyaretnam, Thẩm phán Tòa án Tối cao, Chánh án Tòa Thương mại Quốc tế Singapore (SICC), cùng các Thẩm phán và cán bộ Tòa án Tối cao Singapore.

Xây dựng cơ chế giải quyết tranh chấp tạo niềm tin cho nhà đầu tư

Phát biểu tại phiên họp, Phó Chánh án TANDTC Lê Tiến nhiệt liệt chào mừng Đoàn công tác Tòa án Tối cao Singapore đến Việt Nam; đồng thời đánh giá cao sự hợp tác tích cực, thực chất của phía Singapore trong quá trình Việt Nam nghiên cứu, xây dựng Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế.

Theo Phó Chánh án Lê Tiến, phiên họp lần thứ 2 không chỉ tiếp nối kết quả phiên làm việc trực tuyến ngày 12/8/2026 mà còn đánh dấu bước triển khai cụ thể hơn những nội dung hai bên đã thống nhất trao đổi.

Trong bối cảnh Việt Nam xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế nhằm thu hút dòng vốn, các định chế tài chính và nhà đầu tư toàn cầu, việc hình thành một cơ chế giải quyết tranh chấp có tính chuyên nghiệp, minh bạch, hiệu quả và khả năng dự báo cao có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Thực tiễn của các trung tâm tài chính lớn trên thế giới cho thấy, bên cạnh cơ chế, chính sách ưu đãi, cơ sở hạ tầng và các dịch vụ tài chính hiện đại, mức độ an toàn và tin cậy của môi trường pháp lý là một trong những yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định của nhà đầu tư.

Tòa án chuyên biệt là một trong những trụ cột quan trọng bảo đảm sự thành công của Trung tâm tài chính quốc tế. Mô hình này đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với tư pháp Việt Nam, trong đó có việc giải quyết các tranh chấp tài chính - thương mại quốc tế theo cơ chế hiện đại, đề cao tính tranh tụng, quyền tự định đoạt của các bên và khả năng lựa chọn pháp luật áp dụng.

Việc Quốc hội ban hành Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc hình thành và vận hành thiết chế tư pháp mới này. Đây là mô hình có nhiều yếu tố mang tính quốc tế hóa, trong đó có cơ chế xét xử bằng tiếng Anh, khả năng có Thẩm phán nước ngoài và áp dụng pháp luật nước ngoài trong những trường hợp luật định.

Do đó, nhiệm vụ hiện nay không chỉ là hoàn thiện các quy định chi tiết mà còn phải chuẩn bị đồng bộ về tổ chức bộ máy, nhân lực, quy trình tố tụng, cơ chế phối hợp và những điều kiện bảo đảm để Tòa án chuyên biệt có thể hoạt động hiệu quả trong thực tiễn.

Tham khảo kinh nghiệm thực tiễn từ SICC

Trong quá trình xây dựng mô hình mới, kinh nghiệm của Tòa Thương mại Quốc tế Singapore được phía Việt Nam đặc biệt quan tâm. Singapore là một trong những trung tâm tài chính và giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế quan trọng của khu vực. Vì vậy, những kinh nghiệm từ quá trình tổ chức và vận hành SICC có giá trị tham khảo trực tiếp đối với Việt Nam, nhất là những vấn đề liên quan đến thiết kế thể chế, lựa chọn nhân sự, tổ chức xét xử và xử lý các tranh chấp thương mại có yếu tố quốc tế.

Phó Chánh án TANDTC Lê Tiến đề nghị phía Singapore không chỉ chia sẻ những kết quả đã đạt được mà còn trao đổi về những khó khăn SICC từng gặp trong quá trình hoạt động cũng như phương thức giải quyết. Đây là những kinh nghiệm thực tiễn có ý nghĩa để Việt Nam chủ động nhận diện, dự liệu những vấn đề có thể phát sinh ngay từ giai đoạn thiết kế và hoàn thiện thể chế.

Phía Việt Nam cũng mong muốn hai bên xác định những vấn đề ưu tiên cần tiếp tục trao đổi chuyên sâu; thống nhất nội dung, thời gian chương trình thực tập dành cho Thư ký Tòa án; đồng thời xác định đầu mối phối hợp và lộ trình hoạt động tiếp theo của Nhóm công tác.

Phát biểu tại phiên họp, ông Philip Jeyaretnam cảm ơn sự đón tiếp của TANDTC Việt Nam và khẳng định Tòa án Tối cao Singapore sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam trong quá trình xây dựng và phát triển Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế.

Sự hỗ trợ này có ý nghĩa không chỉ đối với việc tiếp thu kinh nghiệm tổ chức một thiết chế tài phán thương mại quốc tế mà còn góp phần tăng cường năng lực đội ngũ Thẩm phán, Thư ký Tòa án và các chủ thể tham gia hoạt động giải quyết tranh chấp tại Trung tâm tài chính quốc tế.

Tập trung trao đổi 10 nhóm vấn đề trọng tâm

Tại phiên họp, ông Lê Thế Phúc, Vụ trưởng Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học, Trưởng Nhóm công tác, trình bày Kế hoạch phát triển Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam (VIFC) và định hướng xây dựng cơ chế giải quyết tranh chấp tại VIFC. Theo chương trình làm việc trong hai ngày 5-6/10, Nhóm công tác hai nước tập trung trao đổi 10 nhóm nội dung, bám sát các quy định của Luật Tòa án chuyên biệt.

Việc thành lập Tòa án chuyên biệt không đơn thuần là bổ sung một thiết chế xét xử mới trong hệ thống Tòa án nhân dân, mà còn đặt ra yêu cầu xây dựng một cơ chế tài phán đủ sức xử lý những tranh chấp tài chính, đầu tư và kinh doanh có mức độ phức tạp cao, đáp ứng yêu cầu của môi trường giao dịch quốc tế.

Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các trung tâm tài chính ngày càng gắn chặt với chất lượng thể chế, một cơ chế giải quyết tranh chấp nhanh chóng, công bằng, minh bạch và có khả năng dự báo sẽ góp phần quan trọng củng cố niềm tin của nhà đầu tư đối với môi trường kinh doanh Việt Nam.

Bởi vậy, việc nghiên cứu kinh nghiệm của SICC cần được nhìn nhận không phải là sự sao chép một mô hình nước ngoài, mà là quá trình lựa chọn, tiếp thu những kinh nghiệm phù hợp với điều kiện pháp lý và thực tiễn Việt Nam; đồng thời bảo đảm tính hiện đại, chuyên nghiệp và khả năng hội nhập quốc tế của thiết chế mới.

Phiên họp lần thứ 2 của Nhóm công tác Việt Nam - Singapore vì thế là bước đi cụ thể trong quá trình chuyển từ xây dựng khuôn khổ pháp lý sang chuẩn bị các điều kiện tổ chức và vận hành Tòa án chuyên biệt. Đây cũng là cơ hội để hai bên tiếp tục thúc đẩy hợp tác thực chất về tư pháp, đào tạo nhân lực và chia sẻ kinh nghiệm giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế.

Như Phó Chánh án TANDTC Lê Tiến nhấn mạnh, những kinh nghiệm của phía Singapore sẽ được Việt Nam nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu nhằm góp phần xây dựng và vận hành hiệu quả Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế; qua đó đồng thời làm sâu sắc hơn quan hệ hợp tác tư pháp giữa Tòa án hai nước và đóng góp vào quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam - Singapore.

QUANG PHÚC- TRƯỜNG VŨ