Người lao động được nghỉ hưu sớm khi suy giảm khả năng lao động trong trường hợp nào?

Theo quy định hiện hành, người lao động muốn hưởng lương hưu theo chế độ thông thường phải có thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc từ đủ 15 năm trở lên và đủ tuổi nghỉ hưu theo Bộ luật Lao động. 

Tuy nhiên, trong trường hợp bị suy giảm khả năng lao động, người lao động không bắt buộc phải chờ đến mốc tuổi nghỉ hưu này.

Những trường hợp được hưởng lương hưu sớm do suy giảm khả năng lao động

Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 quy định, người lao động thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, khi nghỉ việc và có từ đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc trở lên, có thể được hưởng lương hưu sớm hơn tuổi nghỉ hưu nếu bị suy giảm khả năng lao động và đáp ứng các điều kiện cụ thể.

Cụ thể, người lao động có thể được xem xét hưởng lương hưu trong trường hợp có tuổi thấp hơn tối đa 5 tuổi so với tuổi nghỉ hưu theo quy định và bị suy giảm khả năng lao động từ 61% đến dưới 81%. Trường hợp mức suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên, người lao động có thể được hưởng lương hưu khi có tuổi thấp hơn tối đa 10 tuổi so với tuổi nghỉ hưu theo lộ trình chung.

Ngoài ra, người lao động có từ đủ 15 năm trở lên làm nghề hoặc công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, nếu bị suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên, cũng thuộc diện được xem xét hưởng lương hưu sớm, không phụ thuộc vào việc mức suy giảm ở ngưỡng nào.

Như vậy, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 không quy định một độ tuổi cố định để nghỉ hưu sớm do suy giảm khả năng lao động, mà xác định tuổi nghỉ hưu trong các trường hợp này trên cơ sở so sánh với tuổi nghỉ hưu chung và mức suy giảm sức khỏe của người lao động.

Mức lương hưu đối với người nghỉ hưu trước tuổi

Theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, mức lương hưu hằng tháng của người lao động được xác định trên cơ sở mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội và thời gian đóng bảo hiểm xã hội. 

Đối với lao động nữ, mức lương hưu hằng tháng bằng 45% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội tương ứng 15 năm đóng bảo hiểm xã hội, sau đó cứ thêm mỗi năm đóng thì tính thêm 2%, mức tối đa bằng 75%. Đối với lao động nam, mức lương hưu hằng tháng bằng 45% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội tương ứng 20 năm đóng bảo hiểm xã hội, sau đó cứ thêm mỗi năm đóng thì tính thêm 2%, mức tối đa bằng 75%.

Đối với người lao động nghỉ hưu trước tuổi, mức lương hưu hằng tháng được tính theo nguyên tắc nêu trên, sau đó cứ mỗi năm nghỉ hưu trước tuổi theo quy định thì giảm 2%. Trường hợp thời gian nghỉ hưu trước tuổi dưới 06 tháng thì không giảm tỷ lệ hưởng lương hưu; từ đủ 06 tháng đến dưới 12 tháng thì giảm 1%.

Cần lưu ý rằng, hưởng lương hưu khi suy giảm khả năng lao động không phải là quyền đương nhiên, mà là chế độ hưu trí trước tuổi có điều kiện. Người lao động phải đáp ứng đồng thời yêu cầu về thời gian đóng bảo hiểm xã hội, độ tuổi và có kết luận giám định y khoa xác định mức suy giảm khả năng lao động theo quy định.

Do đó, người lao động có nhu cầu nghỉ hưu sớm khi suy giảm khả năng lao động cần tìm hiểu kỹ quy định của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, đồng thời thực hiện đầy đủ thủ tục giám định và hồ sơ theo hướng dẫn của cơ quan bảo hiểm xã hội để bảo đảm quyền lợi hợp pháp của mình.

HOÀNG HIỆP