TAND tối cao lưu ý hai sai sót cần tránh khi giải quyết án hình sự

11/08/2026 10:26  
(TCTA) - Tòa án nhân dân tối cao vừa ban hành Công văn số 281/TANDTC-V1 ngày 06/8/2026, yêu cầu các tòa án rút kinh nghiệm chung về một số sai sót trong quá trình giải quyết vụ án hình sự, gồm vi phạm phạm vi xét xử phúc thẩm, thủ tục tố tụng và quyết định vấn đề không thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án.

Công văn được gửi đến Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh và Chánh án Tòa án quân sự cấp quân khu. Qua công tác rà soát, nghiên cứu và tham mưu giải quyết các vụ việc, vụ án hình sự, Vụ Giám đốc, kiểm tra I thuộc Tòa án nhân dân tối cao đã chỉ ra hai nhóm sai sót điển hình.

Trường hợp thứ nhất liên quan đến một vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Khi xét xử sơ thẩm, Tòa án không đưa ông Nguyễn Văn A tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, đồng thời không xem xét, quyết định quyền và nghĩa vụ của người này.

Tuy nhiên, trong quá trình giải quyết kháng cáo của bị cáo, Tòa án cấp phúc thẩm đã sửa bản án sơ thẩm, buộc ông A nộp một khoản tiền để trả lại cho các bị hại. Theo Tòa án nhân dân tối cao, quyết định này vượt quá phạm vi xét xử phúc thẩm vì nội dung trên chưa được cấp sơ thẩm xem xét, giải quyết.

Ngoài ra, ông A không có mặt tại phiên tòa phúc thẩm do không nhận được giấy triệu tập nhưng vẫn bị tòa tuyên một quyết định bất lợi. Việc này vi phạm quy định tại điểm b khoản 1 Điều 351 Bộ luật Tố tụng hình sự. Sai sót được dẫn chiếu từ Bản án số 44/2024/HS-PT ngày 22/01/2024 của Tòa án nhân dân cấp cao tại thành phố Hồ Chí Minh.

Trường hợp thứ hai xảy ra trong một vụ án mà bị cáo thế chấp giấy chứng nhận đăng ký ô tô tại ngân hàng để vay tiền, sau đó làm giả giấy tờ đăng ký xe nhằm cầm cố chiếc ô tô và chiếm đoạt tiền của các bị hại. Bị cáo bị xét xử về các tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” và “Làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức”.

Khi xử lý vật chứng, Tòa án quyết định giao chiếc ô tô cho ngân hàng xử lý. Tòa án nhân dân tối cao nhận định quyết định giao xe có căn cứ, nhưng việc cấp sơ thẩm tuyên bị cáo không còn nghĩa vụ trả nợ ngân hàng là không đúng.

Việc giao ô tô cho ngân hàng không đồng nghĩa toàn bộ tiền vay và lãi đã được khấu trừ. Nghĩa vụ thanh toán còn lại phải được xác định căn cứ hợp đồng tín dụng và thỏa thuận giữa hai bên. Vì vậy, phán quyết xóa nghĩa vụ trả nợ đã vượt quá phạm vi giải quyết của Tòa án trong vụ án hình sự. Sai sót này được ghi nhận tại Bản án số 88/2023/HS-ST ngày 13/9/2023 của Tòa án nhân dân tỉnh Gia Lai.

Tòa án nhân dân tối cao đề nghị lãnh đạo các Tòa án quán triệt nội dung công văn, tổ chức rút kinh nghiệm và bảo đảm áp dụng đúng các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, Bộ luật Hình sự trong quá trình xét xử.

QUANG PHÚC

Trụ sở Tòa án nhân dân tối cao - ảnh: KHẢI HOÀN/TCTA.

Bài liên quan