Chuyên gia cảnh báo: Khói thuốc thụ động làm tăng nguy cơ mắc não mô cầu ở trẻ

Theo báo cáo giám sát từ tuần 1 đến tuần 14 năm 2026 của Bộ Y tế, cả nước ghi nhận 24 ca mắc bệnh do não mô cầu, trong đó có 4 trường hợp tử vong. Số ca mắc hiện cao hơn so với cùng kỳ năm 2025 (14 ca), cho thấy xu hướng gia tăng trong thời gian gần đây. Các ca bệnh được ghi nhận rải rác trong cộng đồng, chưa hình thành ổ dịch tập trung, song nguy cơ tiếp tục xuất hiện và ảnh hưởng đến sức khỏe người dân, đặc biệt là trẻ em, vẫn ở mức cao. Nhóm trẻ dưới 15 tuổi chiếm tới 46% tổng số ca mắc, phản ánh mức độ nhạy cảm của đối tượng này trước tác nhân gây bệnh.

Số ca mắc hiện đã vượt cùng kỳ năm 2025 (14 ca), cho thấy xu hướng gia tăng trong thời gian gần đây

Các chuyên gia cảnh báo, bên cạnh nguy cơ lây nhiễm trực tiếp, môi trường sống đóng vai trò quan trọng trong việc làm gia tăng khả năng mắc bệnh. Trong đó, khói thuốc lá thụ động là yếu tố nguy cơ rõ rệt nhưng chưa được nhận diện đầy đủ. Ngoài việc gây ra những biến chứng phức tạp ở phổi, việc hít phải khói thuốc lá còn làm suy giảm hệ miễn dịch của cơ thể, từ đó làm tăng mức độ nhạy cảm với các bệnh viêm nhiễm, bao gồm cả các bệnh lý liên quan đến não. Khi hàng rào bảo vệ tự nhiên bị suy yếu, vi khuẩn não mô cầu có điều kiện thuận lợi hơn để xâm nhập và gây bệnh.

Trẻ em sống trong môi trường có người hút thuốc vì vậy đối mặt với nguy cơ cao hơn bị nhiễm vi khuẩn não mô cầu. Đây là nhóm đối tượng chưa có hệ miễn dịch hoàn thiện, dễ bị tác động bởi các yếu tố bên ngoài, đặc biệt là các tác nhân độc hại trong khói thuốc.

BSCKI. Lê Thị Giao Thi - Hệ thống nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu khuyến cáo, viêm màng não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm thuộc nhóm B, lây lan nhanh qua đường hô hấp và có tỷ lệ tử vong cao.

Phụ huynh đưa con đi tiêm phòng theo khuyến cáo từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Bộ Y tế

“Tỷ lệ tử vong cao thứ hai sau bệnh dại. Theo số liệu từ ngành y tế, tỷ lệ tử vong có thể lên đến 50% nếu không được điều trị kịp thời. Ngay cả khi được cứu chữa, cứ 5 người sống sót thì có 1 người để lại di chứng nặng nề như: điếc, tổn thương thần kinh, đoạn chi hoặc sẹo vĩnh viễn”, bác sĩ cho biết thêm.

Bệnh do não mô cầu là một bệnh nhiễm khuẩn cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp thông qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mũi, họng của người bệnh hoặc người lành mang trùng. Đây là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm với diễn tiến nhanh, có thể gây viêm màng não mủ hoặc nhiễm khuẩn huyết. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể để lại các di chứng nặng nề như điếc, liệt, chậm phát triển tinh thần, thậm chí tử vong.

Gần đây, một số trường hợp tử vong do não mô cầu được ghi nhận tại nhiều địa phương cho thấy mức độ nguy hiểm và diễn tiến nhanh của bệnh. Tại TP.HCM, một trẻ hơn 2 tuổi đã tử vong chỉ sau thời gian ngắn khởi phát với các triệu chứng ban đầu như sốt cao, nôn ói, tiêu lỏng. Trước đó, một ca bệnh tại Cà Mau cũng diễn tiến nhanh chóng, chuyển nặng chỉ sau vài giờ nhập viện. Các trường hợp này cho thấy bệnh có thể khởi phát không điển hình nhưng tiến triển rất nhanh, làm gia tăng nguy cơ tử vong nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Bộ Y tế cũng khuyến nghị tiêm chủng là giải pháp then chốt giúp kiểm soát bệnh và hạn chế nguy cơ bùng phát dịch trong cộng đồng. Thực tế tại Trung tâm Tiêm chủng Long Châu cho thấy hệ thống đã sẵn sàng nguồn vắc xin phòng các nhóm huyết thanh phổ biến của não mô cầu như A, C, Y, W và B. Các loại vắc xin này có thể áp dụng cho nhiều nhóm đối tượng, từ trẻ em, thanh thiếu niên đến người sống trong môi trường tập thể hoặc có nguy cơ cao, góp phần tăng cường bảo vệ chủ động trước bệnh lý nguy hiểm này.

Bên cạnh tiêm vắc xin, BS. Giao Thi lưu ý người dân cần chủ động, thực hiện tốt các biện pháp phòng bệnh khác như: vệ sinh cá nhân, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, súc miệng họng bằng dung dịch sát khuẩn thông thường. Việc giữ gìn vệ sinh nơi ở, nơi làm việc, đảm bảo thông thoáng không khí cũng rất quan trọng. Bên cạnh đó, chế độ ăn uống đủ chất, nghỉ ngơi hợp lý, tăng cường sức đề kháng cũng giúp cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh.

PV