Tòa án nhân dân: Trụ cột công lý, pháo đài chính trị - pháp lý trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc

Trong tiến trình đó, xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam tiếp tục được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, có ý nghĩa nền tảng đối với sự phát triển bền vững của đất nước. Trong hệ thống chính trị và trong cấu trúc quyền lực nhà nước, ngành Tòa án nhân dân giữ vai trò đặc biệt quan trọng là trung tâm của hoạt động tư pháp, là trụ cột công lý, là biểu tượng của công bằng, lẽ phải và niềm tin của Nhân dân.

80 năm phụng sự công lý là hành trình gắn bó máu thịt với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc

Ra đời ngay sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ngành Tòa án nhân dân là một trong những thiết chế nhà nước sớm nhất của Nhà nước Việt Nam mới. Trải qua 80 năm (13/9/1945-13/9/2025) xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, ngành Tòa án luôn song hành cùng sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc, góp phần bảo vệ thành quả cách mạng, giữ vững kỷ cương phép nước, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân.

Trong suốt các cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc, cũng như trong công cuộc đổi mới, hội nhập quốc tế, ngành Tòa án nhân dân luôn kiên định mục tiêu “phụng công, thủ pháp, chí công vô tư”, đặt lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích của Nhân dân lên trên hết. Hoạt động xét xử của Tòa án không chỉ là sự thực thi pháp luật, mà còn là sự thể hiện trực tiếp bản chất Nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân.

Phát biểu tại Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Tòa án nhân dân, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định: nói đến Tòa án là nói đến công lý, công bằng, liêm chính và niềm tin của Nhân dân. Đó vừa là niềm tự hào, vừa là trách nhiệm chính trị đặc biệt to lớn của ngành Tòa án trước Đảng, Nhà nước và Nhân dân.

Khẳng định vai trò trụ cột của Tòa án trong xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN

Đường lối của Đảng qua các kỳ Đại hội, đặc biệt từ Đại hội XIII và được tiếp tục phát triển tại Đại hội XIV, nhất quán khẳng định yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Trong Nhà nước pháp quyền ấy, Tòa án giữ vị trí trung tâm của hoạt động tư pháp, hoạt động xét xử là trung tâm của cải cách tư pháp.

Thực tiễn cho thấy, trong 10 năm gần đây, Tòa án các cấp đã giải quyết khối lượng công việc rất lớn, với trên 5,2 triệu vụ việc, vụ án các loại, trong đó có nhiều vụ án đặc biệt nghiêm trọng, phức tạp, liên quan đến tham nhũng, kinh tế, lợi ích nhóm. Việc đưa ra xét xử kịp thời, nghiêm minh, đúng người, đúng tội đã góp phần giữ vững kỷ cương pháp luật, củng cố niềm tin của Nhân dân, khẳng định quyết tâm chính trị của Đảng và Nhà nước trong xây dựng một xã hội kỷ cương, liêm chính.

Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, yêu cầu Tòa án nhân dân phải là “pháo đài chính trị - pháp lý vững chắc”, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Đây là luận điểm có ý nghĩa chỉ đạo chiến lược, thể hiện sự thống nhất giữa yêu cầu chính trị và yêu cầu pháp lý trong hoạt động tư pháp, đồng thời bác bỏ những quan điểm lệch lạc, phiến diện về “tư pháp trung lập”, tách rời khỏi sự lãnh đạo của Đảng.

Nâng cao chất lượng xét xử là thước đo uy tín và vị thế của ngành Tòa án

Trong kỷ nguyên phát triển mới, chất lượng xét xử không chỉ là yêu cầu nghiệp vụ, mà là thước đo uy tín chính trị, pháp lý và xã hội của ngành Tòa án. Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu mọi hoạt động xét xử phải lấy kết quả bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, lợi ích của Nhà nước và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân làm chuẩn mực đánh giá.

Nguyên tắc xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật, bảo đảm tranh tụng, công khai, minh bạch, bình đẳng trước pháp luật phải được thực hiện nghiêm túc, thực chất. Đặc biệt, không được để xảy ra oan, sai nghiêm trọng, bởi mỗi bản án không đúng không chỉ gây tổn hại đến quyền lợi của cá nhân, mà còn làm suy giảm niềm tin của Nhân dân vào công lý và chế độ.

Quan điểm “thấu tình, đạt lý” được Tổng Bí thư nhấn mạnh chính là sự kết tinh của giá trị pháp quyền và giá trị nhân văn xã hội chủ nghĩa. Công lý không chỉ nghiêm minh, mà còn phải nhân ái; không chỉ bảo vệ kỷ cương, mà còn giữ gìn sự ổn định, hài hòa xã hội.

Xây dựng đội ngũ thẩm phán là nhân tố then chốt quyết định thành công

Trong Hội nghị triển khai công tác ngành Tòa án năm 2026, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Quảng đặc biệt nhấn mạnh công tác xây dựng đội ngũ cán bộ, thẩm phán Tòa án nhân dân là nhiệm vụ then chốt, quyết định sự phát triển bền vững của ngành. Mỗi thẩm phán là người “nhân danh Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” để xét xử, vì vậy phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng, liêm chính, tinh thông pháp luật và dũng khí bảo vệ công lý.

Xây dựng đội ngũ thẩm phán không chỉ là vấn đề đào tạo nghiệp vụ, mà là quá trình rèn luyện toàn diện về chính trị, tư tưởng, đạo đức và trách nhiệm xã hội. Thẩm phán phải thực sự thấm nhuần lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Phụng công, thủ pháp, chí công vô tư”, “gần dân, hiểu dân, giúp dân, học dân”.

Khẳng định vị thế ngành Tòa án trong sự nghiệp đổi mới và phát triển đất nước

Danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới được trao cho ngành Tòa án nhân dân đúng vào dịp kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống là sự ghi nhận cao quý của Đảng, Nhà nước đối với những đóng góp to lớn, bền bỉ của ngành. Đồng thời, đây cũng là sự khẳng định vị thế ngày càng cao của Tòa án trong hệ thống chính trị và trong đời sống xã hội.

Hướng tới Đại hội đại biểu toàn quốc Lần thứ XIV của Đảng, ngành Tòa án nhân dân đứng trước thời cơ và trọng trách lịch sử mới. Phát huy truyền thống vẻ vang 80 năm, kiên định mục tiêu phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân, đổi mới mạnh mẽ tư duy và phương thức hoạt động, ngành Tòa án nhân dân sẽ tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột công lý, góp phần xây dựng thành công Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

QUANG PHÚC

Trung tâm Hội nghị Quốc gia (Hà Nội), địa điểm tổ chức Đại hội đại biểu toàn quốc Lần thứ XIV của Đảng. Ảnh: Khải Hoàn/TCTA