Chánh án TAND tối cao giao cụ thể tỷ lệ giải quyết, xét xử các loại án để Quốc hội giám sát

Với 473/476 đại biểu có mặt tham gia biểu quyết tán thành (chiếm 94,6% tổng số ĐBQH), Quốc hội đã thông qua Nghị quyết của Quốc hội về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án.

Trước khi biểu quyết, Quốc hội đã nghe Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu thay mặt Ủy ban Thường vụ Quốc hội trình bày Báo cáo tóm tắt giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết. Theo đó, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ, nghiêm túc ý kiến của đại biểu Quốc hội để chỉnh lý dự thảo Nghị quyết về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án, và đã có Báo cáo số 198 ngày 21/8/2026 gửi Quốc hội. Dự thảo Nghị quyết sau khi tiếp thu, chỉnh lý gồm 8 điều, bảo đảm chặt chẽ, thống nhất, khả thi.

Về chỉ tiêu giảm số vụ phạm tội về trật tự xã hội và chỉ tiêu về phòng, chống ma túy: Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã chỉnh lý điểm a và điểm n khoản 1 Điều 2 của dự thảo Nghị quyết liên quan đến kéo giảm 10% số vụ phạm tội về trật tự xã hội và các chỉ tiêu liên quan đến phòng, chống ma túy, bảo đảm phù hợp với Nghị quyết số 18 ngày 28/7/2026 Về xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển.

Về chỉ tiêu giải quyết, xét xử vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính (điểm a khoản 1 Điều 4): Có ý kiến đại biểu Quốc hội đề nghị cần tiếp tục quy định tỉ lệ giải quyết, xét xử trên tổng số thụ lý. Có ý kiến đề nghị chỉ quy định phải đảm bảo giải quyết, xét xử đúng thời hạn luật định, không quy định tỉ lệ giải quyết, xét xử trên tổng số thụ lý.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho biết, theo Công văn số 490 ngày 06/8/2026 của Tòa án nhân dân tối cao, trong điều kiện số lượng vụ án, vụ việc các tòa án phải thụ lý tăng gần gấp đôi so với thời điểm Quốc hội ban hành Nghị quyết số 96, với tính chất ngày càng phức tạp đang gây quá tải cho hệ thống tòa án. Do đó, Tòa án nhân dân tối cao đề nghị Quốc hội tập trung giám sát chất lượng và thời hạn giải quyết, xét xử đã được quy định cụ thể trong pháp luật tố tụng.

Tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội và đề xuất của Tòa án nhân dân tối cao, dự thảo Nghị quyết chỉnh lý quy định tại điểm a khoản 1 Điều 4 theo hướng: bảo đảm việc giải quyết, xét xử vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính đúng thời hạn theo quy định của pháp luật đạt 100%. Chánh án Tòa án nhân dân tối cao giao cụ thể tỉ lệ giải quyết, xét xử vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính trên tổng số thụ lý trong ngành tòa án gửi Quốc hội để giám sát.

Về tỉ lệ giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm (điểm h khoản 1 Điều 3 và điểm c khoản 1 Điều 4): Có ý kiến đại biểu Quốc hội đề nghị tiếp tục quy định tỉ lệ giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm từ 60% trở lên. Có ý kiến đề nghị điều chỉnh tỉ lệ xuống dưới 60% hoặc không quy định tỉ lệ giải quyết cụ thể.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhận thấy, theo Công văn số 490 của Tòa án nhân dân tối cao, từ ngày vận hành mô hình tổ chức mới (ngày 01/7/2025), số đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm gửi đến Tòa án nhân dân tối cao tăng rất mạnh. Do đó, việc tiếp tục giữ tỉ lệ giải quyết đơn từ 60% trở lên là khó bảo đảm tính khả thi.

Trên cơ sở cân nhắc kỹ lưỡng ý kiến của đại biểu Quốc hội và đề xuất của Tòa án nhân dân tối cao, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Quốc hội cho phép chỉnh lý chỉ tiêu này theo hướng: tăng số lượng và chất lượng giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm hàng năm; giải quyết kịp thời đơn sắp hết hạn đề nghị kháng nghị; bảo đảm việc giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm đúng thời hạn, có căn cứ, đúng quy định của pháp luật.

Trong thời gian tới, trên cơ sở kết quả nghiên cứu đề án về hoàn thiện thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm được cấp có thẩm quyền kết luận, Tòa án nhân dân tối cao sẽ báo cáo Quốc hội về các nội dung liên quan đến giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm.

Về chỉ tiêu không để người bị tạm giữ, người bị tạm giam, phạm nhân bỏ trốn do thiếu trách nhiệm của cơ quan giam giữ (điểm a khoản 1 và điểm a khoản 2 Điều 5): Qua thảo luận, một số đại biểu Quốc hội tán thành Phương án 1: quy định không để xảy ra trường hợp do thiếu trách nhiệm của cơ sở giam giữ dẫn đến người bị tạm giữ, tạm giam, phạm nhân trốn. Một số ý kiến đại biểu Quốc hội tán thành Phương án 2: quy định hạn chế đến mức thấp nhất các trường hợp bỏ trốn.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị quy định theo Phương án 1, do chỉ tiêu này đã được Nghị quyết số 96/2019/QH14 quy định và đang được thực hiện nghiêm túc. Bên cạnh đó, chỉ tiêu này chỉ đặt ra trách nhiệm đối với trường hợp cơ sở giam giữ thiếu trách nhiệm dẫn đến người bị tạm giữ, tạm giam, phạm nhân bỏ trốn.

Đồng thời, quy định này phù hợp với Điều 376 Bộ luật Hình sự về tội thiếu trách nhiệm để người bị bắt, người bị tạm giữ, tạm giam, người đang chấp hành án phạt tù trốn, và khoản 6 Điều 7 Luật Thi hành án hình sự về các hành vi bị nghiêm cấm.

QUANG PHÚC

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày Báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo nghị quyết tại Quốc hội - nguồn ảnh: quochoi.vn