Nghị định số 298/2026/NĐ-CP: Những nội dung mới về chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

Nghị định số 298/2026/NĐ-CP (Nghị định) không chỉ kế thừa những quy định còn phù hợp của Nghị định số 43/2025/NĐ-CP mà còn điều chỉnh, bổ sung nhiều nội dung quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước sau khi tiếp nhận thêm một số lĩnh vực từ Bộ Thông tin và Truyền thông; đồng thời tiếp tục tinh gọn tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý trong các lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch, báo chí, xuất bản và truyền thông.

Ngay tại Điều 1, Nghị định xác định rõ Bộ VHTTDL là cơ quan của Chính phủ thực hiện chức năng quản lý nhà nước về văn hóa, gia đình, thể dục thể thao, du lịch, báo chí, xuất bản, in, phát hành, thông tin điện tử, thông tin cơ sở và thông tin đối ngoại, đồng thời quản lý nhà nước đối với các dịch vụ công thuộc phạm vi quản lý của Bộ. So với Nghị định số 43/2025/NĐ-CP, đây là điểm thay đổi có ý nghĩa quan trọng khi phạm vi quản lý của Bộ được mở rộng đáng kể, phản ánh việc chuyển giao một số lĩnh vực quản lý từ Bộ Thông tin và Truyền thông theo chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy của Chính phủ.

Để phù hợp với phạm vi quản lý mới, Điều 2 của Nghị định quy định tương đối toàn diện các nhiệm vụ, quyền hạn của Bộ với 43 nhóm nhiệm vụ. Bên cạnh những lĩnh vực truyền thống như văn hóa, thể thao, du lịch, gia đình, di sản văn hóa, nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh, mỹ thuật, quyền tác giả, thư viện hay văn học, Nghị định bổ sung nhiều nhóm nhiệm vụ hoàn toàn mới thuộc lĩnh vực truyền thông và thông tin.

Đáng chú ý, Bộ được giao đầy đủ nhiệm vụ quản lý nhà nước về báo chí, bao gồm tổ chức thông tin cho báo chí; quản lý hoạt động báo chí; cấp, sửa đổi, đình chỉ, thu hồi các loại giấy phép trong lĩnh vực báo chí, phát thanh, truyền hình; cấp, đổi và thu hồi thẻ nhà báo; quản lý hoạt động báo chí có yếu tố nước ngoài và tham gia ý kiến về công tác bổ nhiệm lãnh đạo cơ quan báo chí. Đây là những nhiệm vụ trước đây thuộc Bộ Thông tin và Truyền thông, nay được chuyển giao để bảo đảm sự thống nhất trong quản lý các lĩnh vực văn hóa và truyền thông.

Cùng với báo chí, Bộ cũng được giao quản lý thông tin đối ngoại, từ việc hướng dẫn cung cấp thông tin đối ngoại, phối hợp với các cơ quan báo chí, truyền thông đến theo dõi, tổng hợp và báo cáo Thủ tướng Chính phủ về việc xử lý các thông tin sai lệch về Việt Nam trên trường quốc tế.

Một nội dung mới khác là nhiệm vụ quản lý nhà nước về thông tin điện tử. Theo đó, Bộ chịu trách nhiệm quản lý dịch vụ trò chơi điện tử trên mạng, mạng xã hội, trang thông tin điện tử, nội dung thông tin trên môi trường mạng; thực hiện cấp phép, quản lý và đo kiểm các dịch vụ thông tin điện tử; quản lý nội dung, chất lượng và giá dịch vụ phát thanh, truyền hình. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để Bộ thực hiện quản lý không gian truyền thông số trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang được đẩy mạnh.

Nghị định cũng dành riêng các quy định về quảng cáo trên báo chí, xuất bản phẩm và môi trường mạng, bao gồm việc tiếp nhận thông báo quảng cáo, phối hợp xử lý quảng cáo vi phạm pháp luật và triển khai các biện pháp kỹ thuật nhằm ngăn chặn quảng cáo trái phép trên môi trường số.

Đối với lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch, Nghị định tiếp tục kế thừa các quy định của Nghị định số 43/2025/NĐ-CP nhưng có sự cập nhật phù hợp với các luật chuyên ngành mới ban hành. Bộ tiếp tục thực hiện quản lý nhà nước về thể thao quần chúng, thể thao thành tích cao, du lịch, di sản văn hóa, nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh, mỹ thuật, nhiếp ảnh, triển lãm, quyền tác giả, công nghiệp văn hóa, xuất bản, thư viện, văn học, gia đình và văn hóa dân tộc. Đồng thời, nhiều nhiệm vụ được cụ thể hóa hơn theo hướng tăng cường ứng dụng công nghệ số, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia và nâng cao hiệu quả quản lý.

Một điểm mới đáng chú ý là Nghị định bổ sung nhiệm vụ chỉ đạo hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển dữ liệu số và môi trường văn hóa số trong toàn bộ các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của Bộ. Quy định này thể hiện rõ định hướng xây dựng nền quản trị hiện đại, phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số quốc gia và phát triển công nghiệp văn hóa trong thời kỳ mới.

Bên cạnh việc mở rộng chức năng quản lý, Nghị định cũng tiếp tục thực hiện chủ trương tinh gọn bộ máy thông qua việc sắp xếp lại các đơn vị trực thuộc Bộ. Theo Điều 3 Nghị định, Bộ VHTTDL có 22 đơn vị, gồm 18 tổ chức hành chính và 4 đơn vị sự nghiệp công lập. Cụ thể, gồm các đơn vị: (1) Vụ Tổ chức cán bộ; (2) Vụ Kế hoạch, Tài chính. (3) Vụ Pháp chế; (4) Vụ Khoa học công nghệ, Đào tạo và Môi trường; (5) Vụ Văn hóa dân tộc; (6) Văn phòng Bộ; (7) Cục Thể dục thể thao Việt Nam; (8) Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam; (9) Cục Báo chí; (10) Cục Văn hóa - Thông tin cơ sở và Gia đình; (11) Cục Di sản văn hóa; (12) Cục Nghệ thuật biểu diễn; (13) Cục Điện ảnh; (14) Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả; (15) Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm; (16) Cục Xuất bản và Thư viện; (17) Cục Thông tin điện tử và Chuyển đổi số; (18) Cục Hợp tác quốc tế; (19) Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam; (20) Báo Văn hóa; (21) Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật; (22) Trường Cán bộ quản lý văn hóa, thể thao và du lịch. Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam và Cục Thể dục thể thao Việt Nam sử dụng con dấu hình Quốc huy.

So với Nghị định số 43/2025/NĐ-CP, cơ cấu tổ chức có nhiều thay đổi theo hướng hợp nhất các đơn vị có chức năng tương đồng. Cụ thể, Cục Bản quyền tác giả được hợp nhất với lĩnh vực công nghiệp văn hóa để thành lập Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả; Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện được tách thành Cục Văn hóa - Thông tin cơ sở và Gia đình và Cục Xuất bản và Thư viện; Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử, Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại cùng Trung tâm Chuyển đổi số Văn hóa, Thể thao và Du lịch được sắp xếp thành Cục Thông tin điện tử và Chuyển đổi số. Đồng thời, Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam được chuyển đổi thành Vụ Văn hóa dân tộc, phù hợp với chức năng tham mưu quản lý nhà nước; một số chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị này cũng được chuyển giao khi hợp nhất. Những thay đổi này phản ánh định hướng giảm đầu mối, khắc phục chồng chéo chức năng và tăng cường tính thống nhất trong quản lý.

Để bảo đảm hoạt động quản lý nhà nước không bị gián đoạn trong quá trình sắp xếp tổ chức, Điều 4 của Nghị định quy định các đơn vị theo mô hình cũ tiếp tục hoạt động cho đến khi Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành quyết định quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của các đơn vị mới sau khi sắp xếp. Đây là quy định chuyển tiếp cần thiết nhằm bảo đảm tính liên tục, ổn định trong hoạt động của Bộ.

Có thể thấy, điểm khác biệt lớn nhất giữa Nghị định số 298/2026/NĐ-CP và Nghị định số 43/2025/NĐ-CP là việc mở rộng đáng kể phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sang các lĩnh vực báo chí, xuất bản, thông tin điện tử, thông tin cơ sở và thông tin đối ngoại, đồng thời tổ chức lại bộ máy theo hướng tinh gọn, hợp nhất các đơn vị có chức năng tương đồng và tăng cường quản lý trong môi trường số. Những thay đổi này không chỉ đáp ứng yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy của Chính phủ mà còn tạo cơ sở pháp lý quan trọng để Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thực hiện hiệu quả chức năng quản lý nhà nước trong bối cảnh chuyển đổi số, phát triển công nghiệp văn hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

QUANG PHÚC

Ảnh minh họa của KHẢI HOÀN/TCTA, tạo bằng công cụ AI.