Nâng cao nhận thức về Trí tuệ nhân tạo chủ quyền và làm chủ AI phục vụ hoạt động của Tòa án nhân dân
Tòa án nhân dân tối cao tổ chức Hội nghị tập huấn về trí tuệ nhân tạo (AI) phục vụ hoạt động Tòa án

Tham dự tại điểm cầu trung tâm có đồng chí Lê Tiến, Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao (TANDTC); các Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao; lãnh đạo cấp vụ, cấp phòng; Thẩm phán, Thẩm tra viên, Thư ký Tòa án, cùng công chức làm công tác hành chính, tổng hợp, công nghệ thông tin thuộc TANDTC.

Quang cảnh Hội nghị

Tại các điểm cầu trong toàn hệ thống Tòa án nhân dân có sự tham dự của đại diện các Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao; Tòa án nhân dân các cấp và Tòa án quân sự các cấp; gồm lãnh đạo đơn vị, Thẩm phán, Thẩm tra viên, Thư ký Tòa án và công chức làm công tác hành chính, tổng hợp, công nghệ thông tin.

Hội nghị cũng có sự tham dự của Học viện Tòa án với thành phần là lãnh đạo Học viện, lãnh đạo các khoa, phòng, giảng viên, viên chức và học viên các lớp đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ.

Các đại biểu tham dự Hội nghị

Tại điểm cầu Tạp chí Tòa án nhân dân có sự tham dự của lãnh đạo cấp vụ, cấp phòng, cùng công chức, cán bộ làm công tác hành chính, tổng hợp, công nghệ thông tin.

Điểm cầu tại Tạp chí Toà án nhân dân

Làm chủ trí tuệ nhân tạo gắn với yêu cầu cải cách tư pháp và chuyển đổi số

Phát biểu khai mạc Chương trình tập huấn, đồng chí Nguyễn Biên Thùy, Phó Chánh án TANDTC nhấn mạnh: việc TANDTC tổ chức Chương trình tập huấn chuyên đề “Nâng cao nhận thức về trí tuệ nhân tạo chủ quyền và làm chủ AI phục vụ hoạt động của Tòa án nhân dân” có ý nghĩa hết sức quan trọng trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đang triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Đồng chí Nguyễn Biên Thùy, Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, phát biểu khai mạc Chương trình tập huấn

Theo Phó Chánh án TANDTC Nguyễn Biên Thùy, trí tuệ nhân tạo được xác định là công nghệ nền tảng, động lực cốt lõi của kỷ nguyên số. Đối với ngành Tòa án nhân dân, việc tiếp cận, ứng dụng và làm chủ AI không chỉ là yêu cầu tất yếu của chuyển đổi số, mà còn là yêu cầu đổi mới căn bản phương thức quản trị, tổ chức hoạt động và nâng cao chất lượng thực thi quyền tư pháp.

Đồng chí khẳng định rõ quan điểm xuyên suốt: AI không thay thế Thẩm phán, không thay thế con người trong hoạt động xét xử. Tuy nhiên, nếu được định hướng đúng, quản trị tốt và làm chủ công nghệ, trí tuệ nhân tạo sẽ trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực, giúp nâng cao hiệu quả công tác quản lý, điều hành, xử lý hồ sơ, tổng hợp và phân tích dữ liệu, qua đó bảo đảm tính kịp thời, minh bạch và chính xác trong hoạt động của Tòa án.

Từ thực tiễn đó, Phó Chánh án TANDTC Nguyễn Biên Thùy nhấn mạnh tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết số 57-NQ/TW: phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số phải gắn với chủ quyền quốc gia, an ninh dữ liệu, lợi ích công cộng và vai trò chủ thể của Nhà nước. Đối với ngành Tòa án, tinh thần này được cụ thể hóa bằng khái niệm “AI chủ quyền trong hoạt động tư pháp” - tức là trí tuệ nhân tạo do ngành Tòa án chủ động định hướng, làm chủ và vận hành trên chính dữ liệu tư pháp của mình, phục vụ đúng chức năng, nhiệm vụ, đồng thời tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc pháp quyền, đạo đức tư pháp và yêu cầu bảo vệ dữ liệu.

Từ nhận thức đến ứng dụng: Cách tiếp cận trí tuệ nhân tạo trong hoạt động Tòa án

Tại Hội nghị, nội dung tập huấn do bà Laura Nguyễn, Giám đốc Quỹ đầu tư về AI tạo sinh (GenAI Fund), trình bày, tập trung cung cấp kiến thức nền tảng, định hướng cách tiếp cận và minh họa khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động của Tòa án nhân dân. Trên cơ sở đó, Chương trình tập huấn được xây dựng theo cấu trúc khoa học, bám sát yêu cầu thực tiễn của ngành, bảo đảm phù hợp với đặc thù hoạt động tư pháp và điều kiện triển khai trong toàn hệ thống Tòa án.

Bà Laura Nguyễn, Giám đốc Quỹ đầu tư về AI tạo sinh (GenAI Fund) - Báo cáo viên báo cáo tại Hội nghị

Nội dung tập huấn được triển khai theo ba nội dung trọng điểm.

Nội dung thứ nhất "Hiểu đúng và hiểu đủ về trí tuệ nhân tạo (AI)" tập trung cung cấp cái nhìn tổng quan, chính xác về trí tuệ nhân tạo. Nội dung làm rõ các khái niệm cơ bản về AI, quá trình hình thành và các giai đoạn phát triển chính của trí tuệ nhân tạo, đồng thời giới thiệu một số yếu tố, cá nhân và tổ chức tiêu biểu có ảnh hưởng đến sự phát triển của AI. Bên cạnh đó, các tầng AI được phân loại gồm AI nền tảng, AI ứng dụng và AI hỗ trợ ra quyết định. Một số ứng dụng AI hiện đang phổ biến như hỗ trợ soạn thảo văn bản, tìm kiếm, tra cứu thông tin, phân tích và tóm tắt tài liệu được minh họa thông qua việc trình diễn các ứng dụng cụ thể, qua đó giúp đội ngũ cán bộ, công chức trong hệ thống Tòa án nhận diện rõ khả năng, giới hạn và phạm vi sử dụng AI trong bối cảnh cơ quan tư pháp.

Nội dung thứ hai "AI chủ quyền trong hoạt động của Tòa án" làm rõ khái niệm AI chủ quyền trong bối cảnh cơ quan nhà nước và Tòa án, đồng thời phân tích ý nghĩa của AI chủ quyền đối với việc bảo đảm tính độc lập, an toàn và minh bạch trong hoạt động Tòa án. Nội dung này nhấn mạnh vai trò của các đơn vị và người đứng đầu trong việc định hướng chiến lược ứng dụng AI, quyết định phạm vi, mức độ triển khai, phân công nhân sự phụ trách và thiết lập cơ chế ghi nhận, khuyến khích các sáng kiến phù hợp. Các yêu cầu về làm chủ công nghệ, làm chủ dữ liệu và làm chủ vận hành được đặt ra, trong đó xác định dữ liệu tư pháp là tài sản đặc biệt quan trọng, cần bảo đảm nguyên tắc bảo mật, phân quyền và sử dụng đúng mục đích. Đồng thời, khẳng định AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ, con người chịu trách nhiệm cuối cùng đối với mọi kết quả. Một số ví dụ minh họa về ứng dụng AI chủ quyền được nêu như trợ lý ảo nội bộ, công cụ hỗ trợ tổng hợp, thống kê, báo cáo và hệ thống hỗ trợ tra cứu, phân tích tài liệu nội bộ.

Nội dung thứ ba "Huấn luyện và ứng dụng trợ lý ảo AI" tập trung giới thiệu mô hình trợ lý ảo AI và khả năng hỗ trợ một số nghiệp vụ trong hoạt động của Tòa án. Nội dung làm rõ khái niệm trợ lý ảo, mối liên hệ giữa trợ lý ảo, AI và dữ liệu, cùng vòng phát triển của AI và trợ lý ảo từ xác định nhu cầu sử dụng, huấn luyện ban đầu, kiểm thử, điều chỉnh đến triển khai thử nghiệm và hoàn thiện. Trong khuôn khổ tập huấn, một số chức năng cơ bản của trợ lý ảo như hỏi - đáp, tìm kiếm thông tin, soạn thảo văn bản, tra cứu tài liệu được trình diễn; đồng thời minh họa một số tính năng nâng cao như so sánh, đối chiếu văn bản phục vụ tham khảo và hỗ trợ tự động hóa một số bước trong quy trình duyệt hồ sơ, kiểm tra chéo văn bản. Qua đó, giúp cán bộ, công chức hình dung rõ cách thức trợ lý ảo AI có thể hỗ trợ công việc hàng ngày, làm cơ sở định hướng nghiên cứu, ứng dụng phù hợp tại đơn vị.

Trong quá trình tập huấn, Hội nghị đã nhận được 901 câu hỏi gửi về từ các đại biểu tham dự tại điểm cầu trung tâm và các điểm cầu trực tuyến, cho thấy sự quan tâm lớn của đội ngũ cán bộ, công chức Tòa án đối với việc nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong thực tiễn công tác.

Theo thống kê, khoảng 3/5 số câu hỏi liên quan đến các vấn đề pháp luật. Khoảng 1/5 số câu hỏi tập trung vào việc áp dụng AI trong công việc; 1/5 còn lại liên quan đến việc sử dụng AI để hỗ trợ xác minh, kiểm tra, đối chiếu thông tin. Các nội dung này được trao đổi, giải đáp trực tiếp tại Hội nghị, góp phần làm rõ cách tiếp cận thận trọng, có kiểm soát trong việc nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động của Tòa án nhân dân.

Các đại biểu tham dự Hội nghị tập trung theo dõi nội dung tập huấn

Phát biểu bế mạc Chương trình tập huấn, Phó Chánh án TANDTC Nguyễn Biên Thùy khẳng định: sau thời gian làm việc nghiêm túc, trách nhiệm, Chương trình đã hoàn thành toàn bộ nội dung đề ra và đạt được mục tiêu quan trọng nhất là thống nhất nhận thức và định hướng hành động trong toàn ngành.

Theo đồng chí, kết quả lớn nhất của Hội nghị không chỉ là những kiến thức được trang bị, mà là sự chuyển biến mạnh mẽ về tư duy: từ tiếp cận thụ động sang chủ động làm chủ; từ tâm lý e dè sang ứng dụng có kiểm soát; từ cách tiếp cận đơn lẻ sang cách tiếp cận hệ thống, bài bản. Trí tuệ nhân tạo là xu thế tất yếu, nhưng phải được triển khai đúng định hướng, đúng thẩm quyền, đúng chuẩn mực, lấy con người làm trung tâm, lấy pháp luật làm chuẩn mực và lấy lợi ích của Nhân dân làm mục tiêu cao nhất.

Ngay sau Chương trình tập huấn, Phó Chánh án TANDTC đề nghị lãnh đạo các đơn vị trong toàn hệ thống Tòa án chủ động nghiên cứu, quán triệt đầy đủ nội dung đã được trang bị; xác định rõ phạm vi, mức độ và lộ trình ứng dụng AI phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của đơn vị mình. Đồng thời, mỗi cán bộ, công chức, Thẩm phán, Thư ký Tòa án cần tiếp tục tự học, tự bồi dưỡng, từng bước hình thành kỹ năng làm việc trong môi trường số, sử dụng AI đúng mục đích, đúng thẩm quyền và đúng chuẩn mực nghề nghiệp.

HOÀNG HIỆP