Trong bài giới thiệu này, chúng tôi xin gửi tới độc giả một số nội dung cơ bản, trọng tâm được đề cập trong 09 bài viết đăng tải trên Tạp chí Tòa án nhân dân số 17 năm 2026, cụ thể như sau:

Bài viết “Đột phá chuyển đổi số, xây dựng Tòa án điện tử - yêu cầu cấp thiết trong xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại” của tác giả Nguyễn Hải Trâm nêu nhận định: “Chuyển đổi số, xây dựng Tòa án điện tử là nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong tiến trình cải cách tư pháp, xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới. Đây không chỉ là ứng dụng công nghệ thông tin hay chuyển hồ sơ giấy thành dữ liệu điện tử, mà là quá trình đổi mới tư duy, phương thức lãnh đạo, quản trị Tòa án, tổ chức hoạt động tố tụng và cung cấp dịch vụ tư pháp trên môi trường số. Trước yêu cầu của Nghị quyết số 27-NQ/TW và Nghị quyết số 57-NQ/TW, quá trình này phải được đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của các cấp ủy đảng; triển khai đồng bộ trên các trụ cột thể chế, quy trình, dữ liệu, nền tảng, hạ tầng, công nghệ, nhân lực và văn hóa số; đồng thời, bảo đảm an ninh, an toàn dữ liệu, quyền con người, quyền công dân và nguyên tắc độc lập xét xử. Mục tiêu xuyên suốt là xây dựng Tòa án hiện đại, quản trị dựa trên dữ liệu, lấy người dân và khả năng tiếp cận công lý làm trung tâm, tạo nền tảng tiến tới Tòa án số, Tòa án thông minh”.

Bài viết “Đạo đức của Thẩm phán và cấu trúc hệ giá trị đạo đức tư pháp trong thời kỳ mới” của tác giả Nguyễn Minh Sử nghiên cứu đạo đức của Thẩm phán dưới góc độ của một hệ giá trị thống nhất, có cấu trúc nội tại chặt chẽ, thay vì tiếp cận từng chuẩn mực đơn lẻ. Trên cơ sở phân tích bảy chuẩn mực đạo đức được quy định tại Bộ Quy tắc đạo đức và ứng xử của Thẩm phán năm 2018, bài viết đề xuất mô hình ba tầng giá trị: tầng thứ nhất gồm các giá trị cốt lõi của công lý (tính độc lập, sự liêm chính, sự vô tư, khách quan); tầng thứ hai gồm các giá trị của hoạt động xét xử (sự công bằng bình đẳng, sự đúng mực); tầng thứ ba gồm các giá trị của năng lực thực thi quyền tư pháp (sự tận tụy và không chậm trễ, năng lực và sự chuyên cần). Bài viết cũng làm rõ quá trình phát triển lịch sử của hệ giá trị này từ truyền thống pháp lý dân tộc, tư tưởng Hồ Chí Minh đến yêu cầu của thời kỳ chuyển đổi số; đồng thời, đề xuất các giải pháp xây dựng đội ngũ Thẩm phán có đạo đức, bản lĩnh và năng lực đáp ứng yêu cầu của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

Bài viết “Xây dựng quy tắc tố tụng về chi phí tại Tòa án chuyên biệt: nghiên cứu mô hình của Tòa án Thương mại quốc tế Singapore (SICC) và kiến nghị cho Việt Nam” của tác giả Đỗ Bình Minh nghiên cứu mô hình đánh giá chi phí của Tòa án thương mại quốc tế Singapore (SICC); đồng thời, từ những bất cập trong cách tính các loại chi phí hiện hành tại Việt Nam, kết hợp với những quy định được ban hành tại Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế năm 2025, bài viết đề xuất một số kiến nghị mang tính gợi mở để hoàn thiện quy tắc tố tụng về chi phí tại Tòa án chuyên biệt.

Bài viết “Thực tiễn thi hành quy định về đất đai ở Việt Nam qua các thời kỳ” của các tác giả Nguyễn Văn Cường và Nguyễn Huyền Trang nêu bật những bất cập trong quá trình quản lý quyền sử dụng đất, như: giao đất, người dân tự ý lấn chiếm quyền sử dụng đất, chuyển đổi quyền sử dụng đất thông qua các giao dịch dân sự không tuân thủ quy định pháp luật, dẫn đến tranh chấp. Quá trình giải quyết áp dụng đúng quy định, như Bộ luật Dân sự, Luật Đất đai… thì không phù hợp với thực tiễn, mất ổn định trong các quan hệ dân sự. Nhóm tác giả tổng kết đường lối giải quyết qua quy định của pháp luật và thực tiễn giải quyết tranh chấp đất đai thông qua bản án của Tòa án và đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện quy định pháp luật.

Bài viết “Pháp luật về quyền tiếp cận thông tin môi trường: thực trạng và một số kiến nghị hoàn thiện” của các tác giả Nguyễn Thị Kim Anh và Trần Linh Huân phân tích tầm quan trọng của quyền tiếp cận thông tin môi trường, làm rõ thực trạng pháp luật Việt Nam về quyền tiếp cận thông tin môi trường hiện nay và từ đó, đưa ra một số đề xuất, kiến nghị hoàn thiện.

Bài viết “Tăng cường bảo vệ dữ liệu cá nhân của những người tham gia tố tụng trong bối cảnh xây dựng Tòa án điện tử” của tác giả Lê Hải Yến làm rõ một số vấn đề lý luận về bảo vệ dữ liệu cá nhân của những người tham gia tố tụng trong bối cảnh xây dựng và phát triển Tòa án điện tử; đánh giá thực trạng triển khai, những kết quả đạt được, đồng thời chỉ ra các hạn chế trong hoạt động này. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế bảo vệ dữ liệu cá nhân của những người tham gia tố tụng, qua đó góp phần bảo đảm môi trường Tòa án điện tử an toàn và bền vững.

Bài viết “Cơ chế bảo đảm đầu tư đối với dự án đầu tư theo hình thức xây dựng - chuyển giao tại Việt Nam - những vấn đề pháp lý từ Nghị quyết số 16/2026/NQ-CP” của tác giả Nguyễn Thị Mộng Ngọc làm rõ các cơ chế xử lý vướng mắc của Nghị quyết, nhận diện những vấn đề pháp lý có thể phát sinh trong quá trình giải quyết tranh chấp hợp đồng BT và đề xuất một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng Nghị quyết trong thực tiễn.

Bài viết “Pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất - một số vướng mắc và kiến nghị hoàn thiện” của tác giả Nguyễn Đăng Mạnh nghiên cứu một số vấn đề lý luận nền tảng liên quan đến giải quyết tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và hệ thống pháp luật điều chỉnh lĩnh vực này. Đồng thời, bài viết tập trung phân tích hình thức và nội dung của các quy định pháp luật điều chỉnh việc giải quyết tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Thông qua việc chỉ ra một số khó khăn, hạn chế trong quá trình áp dụng pháp luật, tác giả đã đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Các giải pháp này tập trung vào cả hai phương diện là hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành, áp dụng pháp luật trong thực tiễn.

Bài viết “Hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành trong tố tụng hình sự đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và xây dựng nền tư pháp hiện đại” của tác giả Hoàng Đạt Nam phân tích cơ sở lý luận, pháp lý và thực tiễn của sự phối hợp liên ngành giữa các cơ quan tiến hành tố tụng trong giải quyết vụ án hình sự. Trên cơ sở đánh giá những kết quả, hạn chế và nguyên nhân, bài viết đề xuất các giải pháp hoàn thiện thể chế, chuẩn hóa quy trình phối hợp, nâng cao trách nhiệm cá nhân, đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình. Đối với Tòa án quân sự, hoạt động phối hợp cần bảo đảm yêu cầu xét xử đúng pháp luật, giữ vững độc lập xét xử, bảo vệ bí mật nhà nước, bí mật quân sự và phục vụ nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.

Kính mời quý độc giả đón đọc Tạp chí Tòa án nhân dân số 17 kỳ I tháng 9 năm 2026.

* Tạp chí Tòa án nhân dân bản in được phát hành 02 số/tháng (lịch phát hành là vào ngày 10 và 25 hằng tháng). Bạn đọc có nhu cầu đặt mua Tạp chí xin liên hệ bưu điện gần nhất hoặc gọi đến số điện thoại: (024) 39.341.735 để được tư vấn, hỗ trợ.

PHÒNG TẠP CHÍ IN