Tòa án nhân dân tối cao đề xuất Tòa án chuyên biệt sẽ thực hiện 6 nhiệm vụ quyền hạn

Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế quy định về tổ chức bộ máy, nhiệm vụ, quyền hạn của Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế; về thủ tục tố tụng, áp dụng pháp luật, Thẩm phán và các chức danh khác trong Tòa án chuyên biệt; người tham gia tố tụng; thi hành bản án, quyết định của Tòa án chuyên biệt; về bảo đảm hoạt động của Tòa án chuyên biệt.

Tòa án chuyên biệt sẽ thực hiện 6 nhiệm vụ, quyền hạn

Điều 5 dự thảo Luật, quy định về tổ chức Tòa án chuyên biệt. Theo đó, tổ chức Tòa án chuyên biệt tại TP.HCM sẽ căn cứ tình hình thực tế và yêu cầu giải quyết vụ việc tại Trung tâm Tài chính quốc tế, Chánh án TAND Tối cao quyết định thành lập và tổ chức Tòa án chuyên biệt khác.

Cơ cấu tổ chức của Tòa án chuyên biệt gồm: Tòa Sơ thẩm Tòa án chuyên biệt, Tòa Phúc thẩm Tòa án chuyên biệt và bộ máy giúp việc.

Tòa án chuyên biệt sẽ thực hiện 6 nhiệm vụ, quyền hạn sau:

Xét xử, giải quyết tranh chấp trong hoạt động đầu tư, kinh doanh tại Trung tâm Tài chính quốc tế.

Giải quyết yêu cầu trong hoạt động đầu tư, kinh doanh tại Trung tâm Tài chính quốc tế.

Tổng kết thực tiễn xét xử, bảo đảm áp dụng thống nhất pháp luật trong xét xử; đề xuất án lệ.

Áp dụng pháp luật nước ngoài, án lệ nước ngoài, tập quán thương mại quốc tế; án lệ, tập quán thương mại trong xét xử.

Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn về thi hành án.

Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật.

Hai phương án về thẩm phán Tòa án chuyên biệt

Về thẩm phán Tòa án chuyên biệt, dự thảo Luật đưa ra các điều kiện cụ thể.

- Theo đó, thẩm phán Tòa án chuyên biệt là người nước ngoài thì phải đáp ứng điều kiện, tiêu chuẩn như sau:

Là thẩm phán nước ngoài, luật sư, chuyên gia có kiến thức chuyên môn phù hợp;

Có ít nhất 10 năm kinh nghiệm xét xử vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án chuyên biệt;

Điều kiện, tiêu chuẩn khác theo quy định của TAND Tối cao.

- Thẩm phán Tòa án chuyên biệt là công dân Việt Nam thì phải đáp ứng điều kiện, tiêu chuẩn sau:

Là công chức, chuyên gia, luật sư, giảng viên đại học, nhà khoa học;

Có khả năng xét xử bằng tiếng Anh các vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án chuyên biệt;

Có trình độ cao về pháp luật, có kinh nghiệm tham gia tố tụng;

Điều kiện, tiêu chuẩn khác theo hướng dẫn của TAND Tối cao.

- Thẩm phán Tòa án chuyên biệt là thẩm phán TAND theo quy định của Luật Tổ chức TAND và đáp ứng điều kiện, tiêu chuẩn như sau:

Có kiến thức chuyên môn, kinh nghiệm công tác trong lĩnh vực thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án chuyên biệt;

Có trình độ tiếng Anh phù hợp để giải quyết vụ việc tại Tòa án chuyên biệt.

Trong dự thảo Luật đưa ra 2 phương án về thẩm phán Tòa án chuyên biệt.

Phương án 1: Thẩm phán là công dân Việt Nam và người nước ngoài, đặc thù là vượt trội so với Luật Tổ chức TAND. Theo đó, thẩm phán Tòa án chuyên biệt bao gồm: Người nước ngoài được bổ nhiệm làm thẩm phán Tòa án chuyên biệt; Công dân Việt Nam được bổ nhiệm làm thẩm phán Tòa án chuyên biệt; thẩm phán TAND theo quy định của Luật Tổ chức TAND.

Phương án 2: Thẩm phán là công dân Việt Nam phù hợp với Luật Tổ chức TAND. Theo đó, thẩm phán Tòa án chuyên biệt bao gồm: Công dân Việt Nam được bổ nhiệm làm thẩm phán Tòa án chuyên biệt; thẩm phán TAND theo quy định của Luật Tổ chức TAND.

Thẩm phán Tòa án chuyên biệt là người nước ngoài được bổ nhiệm làm thẩm phán Tòa án chuyên biệt và công dân Việt Nam được bổ nhiệm làm thẩm phán Tòa án chuyên biệt sẽ do Chủ tịch nước bổ nhiệm. Thẩm phán TAND làm thẩm phán Tòa án chuyên biệt theo quyết định của Chánh án TAND Tối cao.

Trình tự, thủ tục bổ nhiệm; điều kiện, trình tự, thủ tục miễn nhiệm, cách chức thẩm phán Tòa án chuyên biệt được thực hiện theo quy định của TAND Tối cao.

Nhiệm kỳ của thẩm phán Tòa án chuyên biệt là người nước ngoài được bổ nhiệm làm thẩm phán Tòa án chuyên biệt và công dân Việt Nam được bổ nhiệm làm thẩm phán Tòa án chuyên biệt là 5 năm kể từ ngày được bổ nhiệm.

Thẩm phán Tòa án chuyên biệt thực hiện nhiệm vụ xét xử đối với từng vụ việc theo sự phân công của Chánh án Tòa án chuyên biệt.

Thẩm quyền của Tòa án chuyên biệt

Theo Điều 12 dự thảo Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế thì thẩm quyền của Tòa án chuyên biệt, có 2 phương án:

- Phương án 1: Tòa án chuyên biệt có thẩm quyền giải quyết các tranh chấp, yêu cầu sau đây:

Tranh chấp, yêu cầu về đầu tư, kinh doanh giữa các thành viên Trung tâm tài chính quốc tế với nhau hoặc giữa thành viên Trung tâm tài chính quốc tế với cơ quan, tổ chức, cá nhân khác;

Yêu cầu liên quan đến việc Tòa án nước ngoài, Trọng tài giải quyết tranh chấp giữa các thành viên Trung tâm tài chính quốc tế với nhau hoặc giữa thành viên Trung tâm tài chính quốc tế với cơ quan, tổ chức, cá nhân khác;

Tranh chấp, yêu cầu khác liên quan đến hoạt động tại Trung tâm Tài chính quốc tế mà có ít nhất một bên là thành viên Trung tâm Tài chính quốc tế theo quy định của TAND Tối cao.

- Phương án 2: Tòa án chuyên biệt có thẩm quyền giải quyết các tranh chấp, yêu cầu sau đây:

Tranh chấp, yêu cầu về đầu tư, kinh doanh giữa các thành viên Trung tâm tài chính quốc tế với nhau hoặc giữa thành viên Trung tâm tài chính quốc tế với cơ quan, tổ chức, cá nhân khác;

Tranh chấp giữa thành viên Trung tâm tài chính quốc tế với Cơ quan điều hành, Cơ quan giám sát của Trung tâm Tài chính quốc tế, Cơ quan hành chính nhà nước Việt Nam;

Tranh chấp, yêu cầu về lao động giữa người sử dụng lao động là thành viên Trung tâm tài chính quốc tế với người lao động;

Yêu cầu liên quan đến việc Tòa án nước ngoài, Trọng tài giải quyết tranh chấp giữa các thành viên Trung tâm tài chính quốc tế với nhau hoặc giữa thành viên Trung tâm tài chính quốc tế với cơ quan, tổ chức, cá nhân khác;

Tranh chấp, yêu cầu khác liên quan đến hoạt động tại Trung tâm Tài chính quốc tế mà có ít nhất một bên là thành viên Trung tâm Tài chính quốc tế theo quy định của TAND Tối cao.

Tòa Sơ thẩm Tòa án chuyên biệt có thẩm quyền giải quyết, xét xử theo thủ tục sơ thẩm các tranh chấp, yêu cầu quy định trên.

Tòa Phúc thẩm Tòa án chuyên biệt có thẩm quyền giải quyết, xét xử theo thủ tục phúc thẩm những vụ việc mà bản án, quyết định của Tòa Sơ thẩm Tòa án chuyên biệt bị kháng cáo, kiến nghị.

Chánh án Tòa án chuyên biệt quyết định vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án chuyên biệt trong trường hợp có tranh chấp về thẩm quyền. Quyết định này của Chánh án Tòa án chuyên biệt là quyết định cuối cùng.

QUANG PHÚC

Trụ sở Tòa án nhân dân tối cao. Ảnh minh hoạ: Khải Hoàn/TCTA