Phát triển văn hóa, xây dựng con người Việt Nam trong giai đoạn mới

Theo Kế hoạch, việc triển khai nhằm bảo đảm thực hiện hiệu quả Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 28/2026/QH16 ngày 24/4/2026 của Quốc hội khóa XVI và Nghị quyết số 30/NQ-CP 24/2/2026 của Chính phủ về phát triển văn hóa Việt Nam. Đồng thời, hình thành cơ chế tổ chức thực hiện thống nhất từ Trung ương đến cơ sở, gắn việc hoàn thiện thể chế với quá trình đưa các hệ giá trị vào thực tiễn đời sống, góp phần phát huy vai trò của văn hóa, gia đình và con người trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế.

Kế hoạch xác định bốn hệ giá trị cốt lõi, gồm:

Hệ giá trị quốc gia (hòa bình, thống nhất, độc lập, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, hạnh phúc) định hướng lý tưởng, mục tiêu và khát vọng phát triển đất nước, bồi đắp lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, ý thức công dân, tinh thần thượng tôn pháp luật, trách nhiệm xã hội, tinh thần đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường và trách nhiệm xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.

Hệ giá trị văn hóa (dân tộc, dân chủ, nhân văn, khoa học) tạo nền tảng tinh thần của xã hội, bồi dưỡng lòng nhân ái, nghĩa tình, trung thực, khoan dung, tôn trọng sự khác biệt, lối sống văn minh, tinh thần dân chủ, tư duy khoa học, năng lực sáng tạo và trách nhiệm giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Hệ giá trị gia đình (ấm no, hạnh phúc, tiến bộ, văn minh) là môi trường đầu tiên hình thành và nuôi dưỡng nhân cách con người, vun đắp tình yêu thương, sự tôn trọng, bình đăng, chia sẻ, trách nhiệm, hiếu thảo, thủy chung và sự gắn kết giữa các thành viên.

Chuẩn mực con người Việt Nam (yêu nước, đoàn kết, tự cường, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương, sáng tạo) là sự kết tinh các giá trị quốc gia, văn hóa và gia đình, được thể hiện qua các phẩm chất cốt lõi: yêu nước, đoàn kết, tự cường, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương, sáng tạo, khát vọng vươn lên và tinh thần cống hiến.

Quyết định cũng làm rõ mối quan hệ gắn bó, tác động qua lại giữa các hệ giá trị. Trong đó, con người vừa là chủ thể thực hành, lan tỏa các giá trị, vừa là mục tiêu của sự phát triển; gia đình giữ vai trò gìn giữ và trao truyền các giá trị văn hóa, đạo đức giữa các thế hệ; văn hóa tạo môi trường để các giá trị được tiếp nhận và phát huy; còn hệ giá trị quốc gia giữ vai trò định hướng, được hiện thực hóa thông qua sự phát triển của con người, gia đình và đời sống văn hóa xã hội.

Để triển khai hiệu quả các mục tiêu nêu trên, Kế hoạch đề ra 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất, hoàn thiện thể chế, chính sách nhằm thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng về phát triển văn hóa, xây dựng con người; cụ thể hóa các hệ giá trị thành tiêu chí, chuẩn mực và quy tắc ứng xử phù hợp với từng lĩnh vực, nhóm đối tượng; đồng thời lồng ghép các hệ giá trị trong quá trình xây dựng chính sách, chiến lược và văn bản quy phạm pháp luật.

Thứ hai, tăng cường truyền thông và giáo dục các hệ giá trị thông qua việc đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền, tích hợp giáo dục các hệ giá trị trong chương trình học, xây dựng các chương trình truyền thông chuyên đề và nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật, trách nhiệm xã hội của cán bộ, đảng viên và Nhân dân.

Thứ ba, vận dụng các hệ giá trị vào quá trình xây dựng môi trường văn hóa và phát triển kinh tế - xã hội, gắn với xây dựng văn hóa công sở, văn hóa doanh nghiệp, văn hóa học đường, gia đình văn minh, phát triển nông thôn mới, cải cách hành chính và chuyển đổi số; đồng thời phát huy vai trò phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong giáo dục, hình thành nhân cách con người Việt Nam thời kỳ mới.

Thứ tư, đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong triển khai các hệ giá trị. Kế hoạch yêu cầu xây dựng bộ tiêu chí theo dõi, đánh giá; nghiên cứu cơ sở dữ liệu về các hệ giá trị; ứng dụng trí tuệ nhân tạo, thực tế ảo và công nghệ số trong giáo dục, trải nghiệm văn hóa và quản lý, qua đó nâng cao hiệu quả triển khai trên phạm vi cả nước.

Thứ năm, mở rộng hợp tác quốc tế nhằm quảng bá các hệ giá trị của Việt Nam, tăng cường trao đổi kinh nghiệm, tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại và phát huy vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài trong lan tỏa các giá trị văn hóa dân tộc.

Thứ sáu, tổ chức triển khai đồng bộ công tác kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết và thi đua, khen thưởng. Theo đó, các bộ, ngành và địa phương có trách nhiệm ban hành kế hoạch thực hiện phù hợp với chức năng, nhiệm vụ; hoàn thành trước quý IV/2026, tổ chức sơ kết vào năm 2030, tổng kết vào năm 2035 và thực hiện kiểm tra, giám sát thường xuyên trong quá trình triển khai.

HOÀNG HIỆP

Ảnh minh họa. Nguồn ảnh: Internet.