Tòa án nhân dân xem xét, quyết định đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc

Theo Pháp lệnh, việc xem xét, quyết định chỉ được thực hiện đối với người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi thuộc trường hợp bị áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy. Quá trình giải quyết phải bảo đảm lợi ích tốt nhất của người bị đề nghị; thực hiện thủ tục thân thiện, phù hợp với tâm lý, giới tính, lứa tuổi, mức độ trưởng thành và khả năng nhận thức của người chưa thành niên; bảo đảm quyền bí mật đời sống riêng tư, quyền được tham gia, trình bày ý kiến, tranh luận tại phiên họp và quyền được bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp. Trường hợp người bị đề nghị không có người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp thì Tòa án yêu cầu Đoàn Luật sư hoặc Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước cử người tham gia bảo vệ theo quy định của pháp luật.

Về thẩm quyền, Tòa án nhân dân khu vực nơi có trụ sở Công an cấp xã mà Trưởng Công an cấp xã đề nghị áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc có thẩm quyền xem xét, quyết định. Tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị đối với quyết định của Tòa án nhân dân khu vực. Viện kiểm sát nhân dân kiểm sát tính hợp pháp của các hành vi, quyết định của Tòa án, cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc; tham gia các phiên họp và thực hiện quyền yêu cầu, kiến nghị, kháng nghị theo quy định.

Pháp lệnh cũng quy định rõ trách nhiệm của Tòa án nhân dân tối cao trong quản lý công tác xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc, bao gồm chủ trì, phối hợp trong việc ban hành, đề xuất ban hành, trình cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật về xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc, thống kê, số hóa hồ sơ, xây dựng cơ sở dữ liệu, hướng dẫn nghiệp vụ, kiểm tra việc chấp hành pháp luật và hướng dẫn thực hiện thủ tục trên môi trường điện tử, bảo đảm kết nối, chia sẻ dữ liệu và an toàn thông tin.

Đối với trình tự giải quyết, trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày thụ lý hồ sơ đề nghị của Trưởng Công an cấp xã, Tòa án phải ra quyết định; trường hợp vụ việc phức tạp, thời hạn có thể kéo dài nhưng không quá 20 ngày. Khi nhận được hồ sơ đề nghị của Trưởng Công an cấp xã chuyển đến, Tòa án phải vào sổ giao nhận. Trường hợp hồ sơ không đủ tài liệu theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy thì trong thời hạn 02 ngày làm việc, Tòa án trả lại hồ sơ đề nghị và nêu rõ lý do bằng văn bản. 

Trong thời hạn 01 ngày làm việc, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ đề nghị, Tòa án phải thụ lý và phân công Thẩm phán xem xét, giải quyết. Thẩm phán được phân công phải là người đã được đào tạo, bồi dưỡng hoặc có kinh nghiệm giải quyết các vụ việc liên quan đến người chưa thành niên hoặc có hiểu biết cần thiết về tâm lý học, khoa học giáo dục đối với người chưa thành niên.

Trong quá trình giải quyết, Thẩm phán có trách nhiệm kiểm tra hồ sơ, có thể tham vấn chuyên gia y tế, tâm lý, giáo dục, xã hội học hoặc đại diện nhà trường, chính quyền địa phương khi cần thiết; quyết định yêu cầu bổ sung tài liệu, đình chỉ, tạm đình chỉ hoặc mở phiên họp xem xét theo từng trường hợp cụ thể. Kể từ ngày nhận được thông báo thụ lý cho đến thời điểm Tòa án mở phiên họp và tại phiên họp, người bị đề nghị, cha, mẹ hoặc người giám hộ hoặc người đại diện hợp pháp, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị đề nghị có quyền cung cấp tài liệu cho Tòa án đã thụ lý.

Pháp lệnh cũng quy định phiên họp xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc có thể được tổ chức trực tiếp hoặc trực tuyến. Phiên họp phải được tổ chức theo hướng thân thiện, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người bị đề nghị; phòng họp được bố trí thân thiện, an toàn; việc hỏi người bị đề nghị phải phù hợp với lứa tuổi, mức độ phát triển và khả năng nhận thức, sử dụng câu hỏi ngắn gọn, dễ hiểu. Sau khi xem xét, Thẩm phán công bố quyết định đưa hoặc không đưa đi cai nghiện bắt buộc, hoặc quyết định đình chỉ, tạm đình chỉ việc xem xét nếu thuộc trường hợp luật định.

Bên cạnh đó, Pháp lệnh quy định đầy đủ trình tự, thủ tục xem xét việc hoãn, miễn chấp hành quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc; tạm đình chỉ hoặc miễn chấp hành phần thời gian còn lại trong quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc;...

Để bảo đảm quyền của các bên liên quan, Pháp lệnh quy định người bị đề nghị, cha, mẹ hoặc người giám hộ có quyền khiếu nại; Trưởng Công an cấp xã, Hiệu trưởng trường giáo dưỡng, Trưởng cơ sở cai nghiện ma túy công lập có quyền kiến nghị; Viện kiểm sát có quyền kháng nghị đối với các quyết định của Tòa án khi có căn cứ cho rằng quyết định đó trái pháp luật. 

TOÀN VĂN PHÁP LỆNH SỐ 03/2026/UBTVQH16 CỦA ỦY BAN THƯỜNG VỤ QUỐC HỘI

HOÀNG HIỆP

Ảnh minh họa. Nguồn ảnh: Internet.