Trong bài giới thiệu này, chúng tôi xin gửi tới độc giả một số nội dung cơ bản, trọng tâm được đề cập trong 09 bài viết đăng tải trên Tạp chí Tòa án nhân dân số 20 năm 2026, cụ thể như sau:

Bài viết “Những điểm mới của Luật Tương trợ tư pháp về dân sự năm 2025 và vấn đề đặt ra đối với Tòa án nhân dân khu vực” của các tác giả Nguyễn Biên Thùy và Nguyễn Ngọc Tuấn phân tích những điểm mới của Luật Tương trợ tư pháp về dân sự năm 2025 và những vấn đề đặt ra đối với Tòa án nhân dân khu vực, tập trung vào sự phân định giữa hai chiều tương trợ: yêu cầu cơ quan có thẩm quyền nước ngoài hỗ trợ và trực tiếp thực hiện yêu cầu của nước ngoài; qua đó làm rõ giới hạn thẩm quyền, trách nhiệm của Thẩm phán và yêu cầu hoàn thiện cơ chế tổ chức thực hiện.

Bài viết “Những điểm mới của Luật Phục hồi, phá sản năm 2025 và một số vấn đề cần hướng dẫn” của tác giả Nguyễn Trí Cường phân tích các điểm mới của Luật này như thủ tục phục hồi độc lập, thủ tục rút gọn cho doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, việc mở rộng quyền nộp đơn cho cơ quan bảo hiểm xã hội và ứng dụng công nghệ số trong tố tụng phá sản. Từ đó, tác giả chỉ ra những mâu thuẫn giữa Luật Phục hồi, phá sản với Bộ luật Tố tụng dân sự, Pháp lệnh Chi phí tố tụng năm 2024 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) và các quy định về định giá tài sản. Bài viết đưa ra các kiến nghị nhằm ban hành hướng dẫn thi hành kịp thời, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu quả giải quyết vụ việc trong giai đoạn mới.

Bài viết “Quy định của pháp luật và thực tiễn công nhận và cho thi hành phán quyết của Trọng tài nước ngoài tại Tòa án Việt Nam” của tác giả Trần Văn Thư, trên cơ sở phân tích Công ước New York năm 1958, Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 và các quy định pháp luật có liên quan, làm rõ khung pháp lý về công nhận và cho thi hành phán quyết trọng tài nước ngoài tại Việt Nam, tập trung vào nguồn luật và nguyên tắc áp dụng, phạm vi phán quyết được xem xét công nhận, giới hạn xem xét của Tòa án và các căn cứ từ chối công nhận. Bài viết đồng thời phân tích một số vấn đề pháp lý đặt ra, bao gồm giới hạn của căn cứ các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam, ranh giới giữa xem xét căn cứ từ chối công nhận và xét lại nội dung phán quyết, cũng như việc áp dụng nguyên tắc có đi có lại. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật, tăng tính thống nhất, minh bạch và khả năng dự đoán trong công nhận và cho thi hành phán quyết của Trọng tài nước ngoài tại Việt Nam.

Bài viết “Hoàn thiện pháp luật về hỏi cung bị can theo Bộ luật Tố tụng hình sự hiện hành” của tác giả Nguyễn Thị Liên Hương phân tích thực trạng quy định pháp luật về hỏi cung bị can, chỉ ra một số khó khăn, vướng mắc trong áp dụng và đề xuất giải pháp hoàn thiện, nhằm bảo đảm hoạt động hỏi cung được tiến hành khách quan, minh bạch, đúng pháp luật, góp phần phòng, chống oan, sai và bỏ lọt tội phạm.

Bài viết “Quyền giao nộp tài liệu, chứng cứ của người khởi kiện trong giai đoạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án hành chính” của các tác giả Lê Thị Mơ và Lê Linh Nhân trình bày, phân tích khái quát quyền giao nộp tài liệu, chứng cứ của người khởi kiện trong giai đoạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án hành chính. Trên cơ sở đó, bài viết nêu lên một số hạn chế, bất cập trong quy định của Luật Tố tụng hành chính về quyền này của người khởi kiện. Đồng thời, bài viết đề xuất một số kiến nghị hoàn thiện nhằm bảo đảm quyền cho người khởi kiện.

Bài viết “Đình chỉ giải quyết vụ án hành chính khi người khởi kiện vắng mặt tại phiên tòa theo lần triệu tập hợp lệ thứ hai” của tác giả Tô Thị Kim Nhung phân tích việc áp dụng các quy định của Luật Tố tụng hành chính hiện hành trong trường hợp người khởi kiện có mặt tại phiên tòa được mở theo lần triệu tập hợp lệ thứ nhất, nhưng vắng mặt tại phiên tòa được mở lại theo lần triệu tập hợp lệ lần thứ hai. Trên cơ sở đối chiếu điểm đ khoản 1 Điều 143, điểm a khoản 2 Điều 157, khoản 2 Điều 164 và khoản 2 Điều 165 Luật Tố tụng hành chính năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2019, 2024, 2025), bài viết làm rõ cách hiểu cụm từ “vẫn vắng mặt”, xác định căn cứ pháp lý, thẩm quyền ra quyết định đình chỉ tại phiên tòa, các điều kiện cần kiểm tra trước khi đình chỉ và hậu quả pháp lý đối với người khởi kiện; từ đó, đề xuất hướng áp dụng thống nhất trong thực tiễn xét xử.

Bài viết “Bàn về những điểm mới trong việc áp dụng các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo hướng dẫn tại Điều 5 Nghị quyết số 04/2025/NQ-HĐTP ngày 30/9/2025 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao” của tác giả Nguyễn Thị Minh Trâm phân tích một số điểm mới trong việc áp dụng các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo hướng dẫn tại Điều 5 Nghị quyết số 04/2025/NQ-HĐTP ngày 30/9/2025 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự quy định tại Điều 51 và Điều 52 của Bộ luật Hình sự. Trên cơ sở đối chiếu với các quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2024, 2025), bài viết làm rõ ý nghĩa của việc hướng dẫn áp dụng các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự trong các trường hợp đặc thù; từ đó, chỉ ra những vướng mắc và đề xuất một số kiến nghị nhằm hoàn thiện hướng dẫn áp dụng pháp luật, bảo đảm nguyên tắc công bằng, cá thể hóa trách nhiệm hình sự và nguyên tắc “một tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự chỉ được áp dụng một lần để xác định trách nhiệm hình sự cho người phạm tội” nhằm tránh gây bất lợi cho người phạm tội.

Bài viết “Một số vấn đề cần lưu ý trong giải quyết vụ án ly hôn có tranh chấp về chi phí tố tụng và phần vốn góp tại doanh nghiệp” của các tác giả Ngô Hà Chi và Lý Vương Khanh phân tích hai vấn đề mà Công văn số 196/TANDTC-GĐKTIII ngày 26/8/2026 của Tòa án nhân dân tối cao về việc rút kinh nghiệm trong công tác xét xử, giải quyết các vụ việc đã chỉ ra: xác định không đúng nghĩa vụ chịu chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ trong vụ án ly hôn và phân chia tài sản chung của vợ chồng là phần vốn góp tại doanh nghiệp chưa bảo đảm quy định pháp luật. Đồng thời, bài viết đối chiếu các quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự, Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Doanh nghiệp; các quyết định giám đốc thẩm và Án lệ số 78/2025/AL để làm rõ một số yêu cầu nghiệp vụ đối với Tòa án khi giải quyết loại vụ án này.

Bài viết “Tương trợ tư pháp về chứng cứ điện tử: kinh nghiệm quốc tế và gợi mở cho Việt Nam” của tác giả Hoàng Văn Luân phân tích cơ sở pháp lý và kinh nghiệm quốc tế, đặc biệt là từ Công ước Budapest và pháp luật một số quốc gia, đồng thời, đánh giá thực tiễn áp dụng tại Việt Nam. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất các gợi mở, nhằm hoàn thiện khung pháp luật, nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế và tăng cường năng lực thực thi tương trợ tư pháp về chứng cứ điện tử.

Kính mời quý độc giả đón đọc Tạp chí Tòa án nhân dân số 20 kỳ II tháng 10 năm 2026.

* Tạp chí Tòa án nhân dân bản in được phát hành 02 số/tháng (lịch phát hành là vào ngày 10 và 25 hằng tháng). Bạn đọc có nhu cầu đặt mua Tạp chí xin liên hệ bưu điện gần nhất hoặc gọi đến số điện thoại: (024) 39.341.735 để được tư vấn, hỗ trợ.

PHÒNG TẠP CHÍ IN