“Niềm tin Công lý” chính thức lên sóng VTV1: Tòa án điện tử mở rộng cánh cửa tiếp cận công lý

Phần đầu chương trình đặt vấn đề từ thực tế phần lớn người dân gặp không ít khó khăn khi tiếp cận quy trình tố tụng, nhất là hoạt động xét xử. Những hồ sơ giấy, văn bản tố tụng, thủ tục hành chính và quá trình theo dõi vụ án vốn đòi hỏi nhiều thời gian đang từng bước được chuyển lên môi trường điện tử.

Tối 9/9, chương trình “Niềm tin Công lý” do Đài Truyền hình Việt Nam phối hợp với Tòa án nhân dân tối cao (TANDTC) thực hiện đã chính thức lên sóng số đầu tiên trên Kênh VTV1. Nguồn ảnh: VTV Go

Tại TP.HCM, trong 5 năm qua, Tòa án nhân dân thành phố đã triển khai gần 17.000 phiên tòa, phiên họp trực tuyến. Cùng với đó, bản án được công khai trên Cổng thông tin điện tử; lịch xét xử, giấy triệu tập và nhiều thông tin liên quan được cập nhật để người dân có thể theo dõi thuận tiện hơn.

Chương trình cũng phản ánh những thay đổi từ góc nhìn của luật sư. Nếu trước đây việc gửi, nhận tài liệu và theo dõi tình trạng hồ sơ chủ yếu được thực hiện bằng phương thức truyền thống, thì với Tòa án điện tử, người dân và luật sư có thể từng bước kiểm tra hồ sơ, biết tình trạng thụ lý hoặc những tài liệu còn thiếu thông qua các thao tác trên môi trường điện tử.

Từ thực tiễn tại TP.HCM, chương trình mở rộng đến Hà Nội, Lâm Đồng và Đà Nẵng, cho thấy chuyển đổi số đang được triển khai theo nhiều hướng, phù hợp với đặc điểm từng địa phương.

Tại Tòa án nhân dân khu vực 1, TP.HCM, việc số hóa tài liệu, hồ sơ và xây dựng hệ thống quản lý án được triển khai nhằm nâng cao hiệu quả quản trị, đồng thời minh bạch hóa quá trình tố tụng. Mô hình Tòa án điện tử cũng tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp và đương sự nộp đơn khởi kiện, tài liệu, chứng cứ và tiếp cận hồ sơ thuận tiện hơn.

Tối 9/9, chương trình “Niềm tin Công lý” do Đài Truyền hình Việt Nam phối hợp với Tòa án nhân dân tối cao (TANDTC) thực hiện đã chính thức lên sóng số đầu tiên trên Kênh VTV1. Nguồn ảnh: VTV Go

Một nội dung đáng chú ý khác là hiệu quả của công nghệ trong giải quyết các vụ án kinh doanh, thương mại. Việc tổ chức giải quyết án công khai, minh bạch, kết hợp với các công cụ số, góp phần xử lý các khoản nợ xấu, giảm áp lực tồn đọng và hỗ trợ khơi thông dòng chảy pháp lý cho thị trường tài chính.

Tại Đà Nẵng, hệ thống tương tác trực tuyến giữa Tòa án thành phố và 12 Tòa án khu vực đang tạo ra phương thức phục vụ mới. Người dân có thể nộp đơn khởi kiện, tài liệu, chứng cứ tại Tòa án thuận tiện nhất. Cách làm này hướng tới giảm sự phụ thuộc vào khoảng cách địa lý trong quá trình tiếp cận Tòa án.

Trong khi đó, Tòa án nhân dân tỉnh Lâm Đồng đã khảo sát, học tập kinh nghiệm triển khai tại TP.HCM về hạ tầng kỹ thuật, quy trình vận hành, phần mềm tranh tụng và hệ thống trí tuệ nhân tạo hỗ trợ Thẩm phán. Với đặc thù địa bàn rộng, ứng dụng công nghệ được xác định là giải pháp quan trọng để nâng cao khả năng tiếp cận pháp lý của người dân, doanh nghiệp.

Tuy nhiên, chương trình cũng chỉ rõ chuyển đổi số trong hoạt động Tòa án không đơn thuần là đưa hồ sơ giấy lên môi trường điện tử. Công nghệ phải đi vào quy trình, tạo ra kết quả thực chất, nâng cao chất lượng xét xử, hiệu quả quản trị và mức độ thuận tiện của người dân. Cùng với đó là yêu cầu bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin và tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật tố tụng.

Hệ thống quản lý văn bản điện tử, nền tảng trao đổi dữ liệu quốc gia và chỉ đạo, điều hành của Tòa án nhân dân được giới thiệu trong chương trình “Niềm tin Công lý”. Nguồn ảnh: VTV Go

Công nghệ cũng không thể thay thế trách nhiệm, bản lĩnh và sự độc lập của người tiến hành tố tụng. Đây là yếu tố có ý nghĩa quyết định trong quá trình giải quyết vụ án, trong khi công nghệ đóng vai trò là công cụ hỗ trợ để hoạt động tư pháp được thực hiện hiệu quả hơn.

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, TANDTC xác định chuyển đổi số, xây dựng Tòa án điện tử là một trong những khâu đột phá. TANDTC đã ban hành Nghị quyết về lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện chuyển đổi số, xây dựng Tòa án điện tử, xác định các định hướng về nền tảng quản trị điện tử, dịch vụ tư pháp công trực tuyến, công khai bản án và án lệ, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và đẩy mạnh xét xử trực tuyến.

Mục tiêu đến năm 2030 hình thành Tòa án điện tử, từng bước hướng tới Tòa án thông minh đang đặt ra yêu cầu chuyển đổi toàn diện đối với hoạt động của hệ thống Tòa án nhân dân.

Từ số phát sóng đầu tiên, “Niềm tin Công lý” đã lựa chọn một vấn đề gắn trực tiếp với đời sống để tiếp cận câu chuyện cải cách tư pháp. Qua những mô hình và cách làm cụ thể, chương trình cho thấy công lý trong thời đại số không chỉ được thể hiện ở kết quả cuối cùng của bản án, mà còn ở cách thức người dân được tiếp cận, theo dõi và thực hiện các quyền của mình trong quá trình tố tụng.

Đây cũng là tinh thần được Bí thư Trung ương Đảng, Chánh án TANDTC Nguyễn Văn Quảng nhấn mạnh tại lễ ký kết Chương trình phối hợp giữa TANDTC và Đài Truyền hình Việt Nam giai đoạn 2026-2030: hiệu quả phối hợp không chỉ được đo bằng số lượng tin, bài hay thời lượng phát sóng, mà quan trọng là chất lượng thông tin, khả năng định hướng dư luận và mức độ củng cố niềm tin của Nhân dân.

Chiều 4/9, tại trụ sở Tòa án nhân dân tối cao (TANDTC) diễn ra Lễ ký kết Chương trình phối hợp công tác giữa TANDTC và Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) giai đoạn 2026-2030

Qua đó, “Niềm tin Công lý” không chỉ cung cấp thông tin về hoạt động của Tòa án mà còn góp phần giúp công chúng hiểu rõ hơn về những đổi mới của nền tư pháp, hướng tới xây dựng Tòa án chuyên nghiệp, hiện đại, minh bạch và lấy người dân làm trung tâm.

HOÀNG HIỆP