Chính phủ ban hành quy định mới về xây dựng và khai thác cơ sở dữ liệu tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo

Theo Nghị định, cơ sở dữ liệu quốc gia về tiếp công dân, xử lý đơn, giải quyết khiếu nại, tố cáo được xây dựng và quản lý tập trung, thống nhất trên phạm vi toàn quốc. Hệ thống có chức năng thu thập, lưu trữ, quản lý, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu phục vụ công tác tiếp công dân, xử lý đơn và giải quyết khiếu nại, tố cáo của các cơ quan nhà nước. 

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định là quy định dữ liệu trong hệ thống được cập nhật và quản lý theo thời gian thực. Dữ liệu điện tử có giá trị pháp lý theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử và pháp luật có liên quan. Trong trường hợp đáp ứng các điều kiện về tính xác thực, tính toàn vẹn và khả năng truy cập, dữ liệu điện tử có thể được sử dụng thay thế hồ sơ, giấy tờ bản giấy theo quy định của pháp luật.

Dữ liệu trong Cơ sở dữ liệu được số hóa, chuẩn hóa, bao gồm cả dữ liệu có cấu trúc và dữ liệu phi cấu trúc nhằm bảo đảm khả năng kết nối, liên thông và chia sẻ giữa các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị. Việc lưu trữ, khai thác và chia sẻ dữ liệu phải bảo đảm các yêu cầu về an toàn thông tin, an ninh mạng, bảo vệ bí mật nhà nước và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đồng thời, hệ thống phải có cơ chế kiểm soát hoạt động truy cập, theo dõi quá trình khai thác dữ liệu và kịp thời phát hiện, xử lý các sự cố liên quan đến lộ, mất hoặc truy cập trái phép dữ liệu.

Để bảo đảm hiệu quả quản lý, Nghị định quy định việc xây dựng, cập nhật, quản lý và khai thác cơ sở dữ liệu phải tuân thủ quy định của pháp luật về tiếp công dân, xử lý đơn, giải quyết khiếu nại, tố cáo cũng như các quy định pháp luật có liên quan. Dữ liệu phải được rà soát, cập nhật đầy đủ, chính xác, thống nhất, đồng bộ và đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục theo quy định.

Đáng chú ý, việc vận hành cơ sở dữ liệu được thực hiện theo nguyên tắc lấy người dân làm trung tâm. Theo đó, người dân có thể theo dõi, giám sát quá trình xử lý vụ việc của mình trên môi trường số. 

Bên cạnh đó, việc quản lý và vận hành hệ thống phải bảo đảm công khai, minh bạch, có khả năng truy xuất nguồn gốc dữ liệu, lịch sử cập nhật và xác định chủ thể thực hiện các thao tác trên hệ thống. Đây được xem là cơ sở quan trọng để phục vụ công tác kiểm tra, giám sát và làm rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quá trình xử lý đơn thư, giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Về thẩm quyền khai thác dữ liệu, Nghị định quy định các cơ quan, tổ chức, cá nhân được cấp quyền truy cập có thể thực hiện các hoạt động nhập dữ liệu, chuyển đơn, xử lý đơn, theo dõi kết quả giải quyết và khai thác thông tin theo chức năng, nhiệm vụ được giao. Nhiều chức danh lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước cùng các cơ quan trung ương, địa phương được quyền yêu cầu cung cấp thông tin, dữ liệu trong phạm vi thẩm quyền để phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành, giám sát và thực hiện nhiệm vụ.

Theo Nghị định, việc khai thác dữ liệu được thực hiện chủ yếu bằng phương thức điện tử trên cơ sở phân quyền truy cập. Việc cung cấp dữ liệu bằng văn bản được hạn chế, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Đối với dữ liệu thuộc danh mục bí mật nhà nước, việc khai thác và sử dụng phải tuân thủ các quy định của pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước.

Việc đưa vào vận hành cơ sở dữ liệu quốc gia về tiếp công dân, xử lý đơn, giải quyết khiếu nại, tố cáo được kỳ vọng sẽ góp phần đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động quản lý nhà nước, nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại, tố cáo, đồng thời tăng cường tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình của các cơ quan có thẩm quyền trong quá trình thực thi công vụ.

HOÀNG HIỆP