Chính phủ quy định chi tiết chế độ đối với người tham gia nhiệm vụ trong tình trạng khẩn cấp

Nghị định gồm 5 chương, 30 điều, quy định cụ thể về tổ chức lực lượng phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả trong tình trạng khẩn cấp; đồng thời bổ sung nhiều chính sách đối với các tổ chức, cá nhân được điều động, huy động làm nhiệm vụ. Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 13/7/2026.

Theo Nghị định, đối tượng áp dụng bao gồm cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, lực lượng vũ trang nhân dân, các tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội - nghề nghiệp; người được điều động, huy động làm nhiệm vụ trong tình trạng khẩn cấp và các cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động trong tình trạng khẩn cấp.

Nghị định quy định hệ thống lực lượng phòng ngừa, ứng phó, khắc phục tình trạng khẩn cấp gồm lực lượng nòng cốt, đội ứng phó khẩn cấp, đội công tác tuyên truyền đặc biệt, đội tuần tra đặc biệt và lực lượng rộng rãi.

Lực lượng nòng cốt bao gồm Bộ đội chủ lực, Bộ đội địa phương, Công an nhân dân, Dân quân tự vệ cùng nhiều lực lượng chuyên ngành về tìm kiếm cứu nạn, khí tượng thủy văn, kiểm lâm, kiểm dịch, thủy sản, y tế và các lực lượng chuyên trách khác. Các lực lượng này có vai trò chủ đạo trong công tác phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả sự cố, thảm họa.

Bên cạnh đó, Bộ trưởng, Chủ tịch UBND các cấp được thành lập đội ứng phó khẩn cấp từ lực lượng phòng thủ dân sự chuyên trách hoặc kiêm nhiệm để thực hiện nhiệm vụ thu thập thông tin, cảnh báo, cứu hộ cứu nạn, sơ cấp cứu ban đầu, tổ chức huấn luyện và phối hợp triển khai các biện pháp ứng phó khi có tình trạng khẩn cấp xảy ra.

Nghị định cũng quy định việc thành lập đội công tác tuyên truyền đặc biệt và đội tuần tra đặc biệt tại địa phương. Trong đó, đội công tác tuyên truyền đặc biệt có nhiệm vụ tuyên truyền, hướng dẫn người dân chấp hành các biện pháp áp dụng trong tình trạng khẩn cấp, đấu tranh chống tin giả, cung cấp thông tin chính thống và ổn định dư luận xã hội. Đội tuần tra đặc biệt thực hiện tuần tra, kiểm tra, kiểm soát việc chấp hành các biện pháp được áp dụng tại khu vực ban bố tình trạng khẩn cấp.

Đối với lực lượng rộng rãi, Nghị định xác định đây là lực lượng do toàn dân tham gia nhằm hỗ trợ công tác cứu nạn, sơ tán nhân dân, bảo đảm hậu cần, y tế, cung ứng nhu yếu phẩm và khắc phục hậu quả thảm họa. Việc huy động lực lượng phải được cơ quan có thẩm quyền quyết định, xác định rõ phạm vi, nhiệm vụ, thời gian thực hiện và chế độ, chính sách áp dụng.

Nghị định cũng quy định chế độ, chính sách đối với người được điều động, huy động làm nhiệm vụ trong tình trạng khẩn cấp. Theo đó, người hưởng lương từ ngân sách nhà nước được giữ nguyên tiền lương, phụ cấp theo ngạch, bậc, cấp hàm, chức vụ trong suốt thời gian thực hiện nhiệm vụ. Đồng thời được hưởng trợ cấp độc hại, nguy hiểm theo ngày thực tế làm nhiệm vụ với mức từ 0,2 đến 0,4 lần mức lương cơ sở tùy theo tính chất và mức độ rủi ro của công việc.

Đối với người không hưởng lương từ ngân sách nhà nước, Nghị định quy định được hưởng trợ cấp ngày công lao động, tiền ăn tương đương chế độ đối với dân quân được huy động làm nhiệm vụ; được hưởng trợ cấp tăng thêm khi làm việc ban đêm hoặc thực hiện nhiệm vụ trong môi trường độc hại, nguy hiểm. Người lao động tại doanh nghiệp khi được huy động làm nhiệm vụ vẫn được doanh nghiệp chi trả tiền lương không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng theo quy định.

Ngoài các chế độ về tiền lương, phụ cấp và trợ cấp, người được điều động, huy động làm nhiệm vụ tại địa bàn xa nơi cư trú còn được bố trí nơi ăn, nghỉ, hỗ trợ phương tiện đi lại hoặc thanh toán tiền tàu xe. Trường hợp trực đêm, người hưởng lương từ ngân sách nhà nước được hỗ trợ thêm tiền ăn theo thời gian trực thực tế.

Nghị định cũng quy định kinh phí thực hiện các chế độ, chính sách đối với người được điều động, huy động làm nhiệm vụ trong tình trạng khẩn cấp do ngân sách nhà nước bảo đảm theo nguyên tắc cấp nào huy động thì cấp đó chi trả. Việc thanh toán phải được thực hiện công khai, minh bạch, đúng đối tượng, đúng thời gian thực tế làm nhiệm vụ; trường hợp đủ điều kiện hưởng nhiều mức trợ cấp thì được áp dụng mức hưởng cao nhất.

Về trách nhiệm của chính quyền địa phương, Nghị định giao Chủ tịch UBND cấp tỉnh phối hợp với các bộ, ngành tham mưu cấp có thẩm quyền ban bố hoặc bãi bỏ tình trạng khẩn cấp; tổ chức lực lượng ứng phó, mua sắm trang thiết bị, chỉ đạo công tác tuyên truyền và đề xuất các chính sách hỗ trợ người dân. Chủ tịch UBND cấp xã có trách nhiệm quyết định áp dụng các biện pháp phòng thủ dân sự thuộc thẩm quyền và trực tiếp chỉ huy các lực lượng trên địa bàn ứng phó với tình trạng khẩn cấp về thảm họa.

Nghị định số 190/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở pháp lý đồng bộ cho công tác phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả trong tình trạng khẩn cấp, đồng thời bảo đảm quyền lợi, chế độ đối với các lực lượng tham gia thực hiện nhiệm vụ, góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ tính mạng, tài sản của Nhà nước và Nhân dân.

HOÀNG HIỆP

Nguồn ảnh: Internet.