Chuyển đổi số trong hoạt động tố tụng và thi hành án hình sự: Mỗi vụ án hình sự có một mã hồ sơ điện tử duy nhất

Đề án hướng tới phục vụ trực tiếp hoạt động điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án hình sự; góp phần rút ngắn thời gian xử lý công việc, giảm chi phí phát sinh, nâng cao chất lượng quản lý, tăng cường tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Đồng thời, việc triển khai gắn với chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, biểu mẫu, danh mục dữ liệu và tiêu chuẩn kỹ thuật, bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, liên thông, thống nhất, dùng chung”.

Mục tiêu tổng quát của Đề án là quản lý hồ sơ, tài liệu trong hoạt động tố tụng hình sự và thi hành án hình sự trên môi trường số một cách thống nhất, liên thông trong toàn bộ các khâu từ điều tra, truy tố, xét xử đến thi hành tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự. Mỗi bộ, ngành xây dựng và vận hành cơ sở dữ liệu điện tử tập trung phù hợp chức năng, nhiệm vụ, đồng thời kết nối thông qua cơ sở dữ liệu dùng chung tại Trung tâm Dữ liệu Quốc gia

Một trong những nội dung trọng tâm là thống nhất sử dụng một mã hồ sơ điện tử duy nhất cho mỗi vụ án hình sự.

Theo lộ trình, đến hết quý III năm 2026, các bộ, ngành tham gia Đề án gồm Bộ Công an, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao, Bộ Quốc phòng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Bộ Tài chính hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử tập trung của từng ngành; đồng thời nâng cấp, hoàn thiện các phần mềm nghiệp vụ chuyên ngành (điều tra; kiểm sát, truy tố; xét xử; thi hành tạm giữ, tạm giam; thi hành án hình sự), bảo đảm đáp ứng yêu cầu số hóa hồ sơ, quản lý hồ sơ điện tử, tích hợp chữ ký số công vụ và sẵn sàng kết nối liên thông

Đến hết quý IV năm 2026, hoàn thành xây dựng và đưa vào vận hành cơ sở dữ liệu dùng chung tại Trung tâm Dữ liệu Quốc gia, đóng vai trò nền tảng trung gian điều phối, liên thông dữ liệu giữa các cơ quan trong toàn bộ quy trình tố tụng hình sự và thi hành án hình sự; quản lý danh mục và trạng thái dữ liệu chia sẻ liên ngành, bảo đảm thông tin liên thông được ký số, ghi nhật ký đầy đủ, đúng thẩm quyền, an toàn và bảo mật.

Đến hết năm 2027, triển khai trên phạm vi toàn quốc, bảo đảm vận hành toàn trình tố tụng hình sự và thi hành án hình sự trên môi trường số. Theo đó, 100% tài liệu, hồ sơ vụ án hình sự đủ điều kiện được số hóa và quản lý thống nhất trong hồ sơ điện tử; văn bản tố tụng được tạo lập điện tử và ký số ngay khi ban hành; tài liệu giấy, chứng cứ được số hóa và gắn vào hồ sơ điện tử; hồ sơ giấy chỉ lưu theo yêu cầu để phục vụ đối chiếu, kiểm tra.

Cùng với đó, 100% tổ chức, cá nhân có thẩm quyền được cấp chứng thư chữ ký số chuyên dùng công vụ; 100% văn bản điện tử đủ điều kiện được ký số theo thẩm quyền, bảo đảm tính toàn vẹn và giá trị pháp lý. Các hệ thống thông tin trong phạm vi Đề án được triển khai biện pháp bảo đảm an toàn thông tin theo cấp độ; dữ liệu bí mật nhà nước được bảo vệ theo quy định cơ yếu, quản lý truy cập theo phân quyền và lưu vết đầy đủ.

Để triển khai Đề án, các bộ, ngành thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp. Trước hết là hoàn thiện môi trường pháp lý, trong đó Bộ Công an chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành ban hành Thông tư liên tịch hướng dẫn thi hành các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự liên quan đến số hóa hồ sơ, sử dụng chữ ký số và chia sẻ dữ liệu. Bộ Công an và Bộ Quốc phòng ban hành quy định về số hóa hồ sơ, chia sẻ dữ liệu trong hoạt động thi hành tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự; các cơ quan tiến hành tố tụng ban hành quy trình nội bộ về quản lý, sử dụng, lưu trữ và bảo mật hồ sơ điện tử.

Song song với đó, các bộ, ngành xây dựng, nâng cấp hạ tầng kỹ thuật, hệ thống phần mềm và cơ sở dữ liệu. Bộ Công an chủ trì nâng cấp phần mềm điều tra hình sự, phần mềm quản lý tạm giữ, tạm giam và phần mềm thi hành án hình sự; Viện kiểm sát nhân dân tối cao nâng cấp phần mềm nghiệp vụ kiểm sát, truy tố; Tòa án nhân dân tối cao nâng cấp phần mềm quản lý vụ án phục vụ xét xử, bảo đảm tích hợp chữ ký số, chuẩn hóa dữ liệu và an toàn hệ thống.

Đề án cũng yêu cầu triển khai đồng bộ các biện pháp bảo đảm an ninh mạng, an toàn thông tin và bảo vệ bí mật nhà nước, bao gồm mã hóa dữ liệu, kiểm soát truy cập đúng thẩm quyền, xác thực đa yếu tố, giám sát an ninh mạng và phát hiện, ngăn chặn xâm nhập trái phép. Mọi hoạt động cập nhật, truy cập, khai thác và chia sẻ dữ liệu đều được ghi nhật ký đầy đủ để phục vụ kiểm tra, giám sát và truy vết.

Bên cạnh đó, các bộ, ngành tổ chức đào tạo, tập huấn cho điều tra viên, kiểm sát viên, thẩm phán và cán bộ kỹ thuật về sử dụng phần mềm, quy trình số hóa hồ sơ, chữ ký số và các quy định về bảo mật, an toàn thông tin, nhằm bảo đảm triển khai hiệu quả Đề án trong thực tiễn.

Việc triển khai Đề án góp phần hiện đại hóa hoạt động tố tụng hình sự và thi hành án hình sự, nâng cao hiệu quả quản lý, tăng cường tính công khai, minh bạch và đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia.

HOÀNG HIỆP

Nguồn ảnh: Internet.