Điểm mới cơ bản của Luật Phục hồi, phá sản năm 2025 và các giải pháp nâng cao hiệu quả thi hành Luật

Đặt vấn đề

 Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân (gọi tắt là Nghị quyết số 68- NQ/TW) đã đề ra nhiệm vụ “sửa đổi Luật Phá sản, rút ngắn thời gian xử lý các thủ tục pháp lý, mở rộng phạm vi áp dụng chế tài phá sản rút gọn; đẩy mạnh áp dụng thủ tục tố tụng trên nền tảng điện tử, cải cách cơ chế xử lý tài sản”. Chủ trương, định hướng nêu trên đặt ra yêu cầu phải sửa đổi Luật Phá sản năm 2014 nhằm đáp ứng yêu cầu hoàn thiện thể chế, góp phần giải phóng sức sản xuất, khơi thông nguồn lực, tăng cường hội nhập quốc tế, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Phục hồi, phá sản (PHPS) năm 2025, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/3/2026, thay thế Luật Phá sản năm 2014. Luật PHPS đã sửa đổi, bổ sung các quy định còn vướng mắc, bất cập trong thực tiễn giải quyết vụ việc phá sản; tạo hành lang pháp lý thuận lợi để doanh nghiệp (DN), hợp tác xã (HTX) phục hồi hoạt động sản xuất, kinh doanh; tuyên bố phá sản và thanh lý kịp thời những DN, HTX không còn khả năng phục hồi. Điểm mới nổi bật của Luật PHPS năm 2025 đó là bổ sung phục hồi là thủ tục độc lập theo hướng ưu tiên áp dụng phục hồi, để tạo cơ hội và nâng cao hiệu quả phục hồi DN, HTX, kịp thời hỗ trợ sản xuất, kinh doanh, thúc đẩy phát triển kinh tế trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Quy định này nhằm giúp DN, HTX phục hồi hoạt động kinh doanh, hoặc rút lui khỏi thị trường một cách có trật tự, góp phần cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, lành mạnh hóa nền kinh tế[1]. 

1. Những điểm mới cơ bản, nổi bật của Luật Phục hồi, phá sản năm 2025

1.1. Về tên gọi của Luật

Từ khi Luật Phá sản doanh nghiệp được ban hành năm 1993, pháp luật Việt Nam đã từng bước hình thành và hoàn thiện cơ chế xử lý DN, HTX mất khả năng thanh toán theo hướng phù hợp với kinh tế thị trường. Qua các lần sửa đổi, đặc biệt là Luật Phá sản năm 2004 và Luật Phá sản năm 2014, tư duy lập pháp đã chuyển dần từ mục tiêu chủ yếu “thanh lý, chấm dứt sự tồn tại của DN” sang việc coi trọng khả năng phục hồi hoạt động kinh doanh. Đến năm 2025, định hướng đổi mới pháp luật phá sản được thể hiện rõ qua việc đề xuất tiếp cận theo mô hình Luật PHPS, nhấn mạnh phục hồi là giải pháp ưu tiên trước khi tuyên bố phá sản. Sự thay đổi này phản ánh quan niệm hiện đại rằng, phá sản không chỉ là kết cục tất yếu, mà còn là một cơ chế pháp lý hỗ trợ DN, HTX tái cấu trúc, bảo vệ quyền lợi của chủ nợ, người lao động và góp phần ổn định trật tự kinh tế.

Việc đổi tên “Luật Phá sản” thành “Luật PHPS” có ý nghĩa như sau:

(i) Bảo đảm phù hợp với việc mở rộng phạm vi quy định bổ sung chế định phục hồi là một thủ tục độc lập với thủ tục phá sản trong dự án Luật;

(ii) Bảo đảm đúng mục tiêu, định hướng xây dựng Luật là khuyến khích, ưu tiên phục hồi hoạt động kinh doanh của DN, HTX ngay từ khi có nguy cơ mất khả năng thanh toán để khơi thông nguồn lực, thúc đẩy phát triển kinh tế, tránh tâm lý e ngại thủ tục phá sản;

(iii) Phù hợp với xu thế của thế giới về tên gọi của Luật (ví dụ: Luật Phục hồi và phá sản đối với bên mắc nợ của Hàn Quốc; Luật về tái cấu trúc, phục hồi và phá sản của Ả rập - Ai Cập)[2].

Một lý do khác của việc đổi tên thành Luật PHPS đó là, các DN, HTX Việt Nam rất ngại tâm lý phá sản. Đối với các DN, HTX phục hồi là để tái sinh và giúp cho DN, HTX tái cơ cấu. Trong quá trình phục hồi, có thể thành công hoặc không thành công, nhưng mục đích là tạo ra môi trường kinh doanh lành mạnh và hỗ trợ DN, HTX thúc đẩy phát triển kinh tế[3].

1.2. Thủ tục phục hồi là phương thức riêng biệt

Trong Luật Phá sản năm 2014, thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh được thiết kế như một giai đoạn nằm trong thủ tục phá sản, được áp dụng khi Tòa án đã mở thủ tục phá sản và Hội nghị chủ nợ thông qua phương án phục hồi[4]. Cách tiếp cận này thể hiện tư duy coi phục hồi chỉ là một khả năng phụ thuộc vào tiến trình phá sản, còn phá sản vẫn là “trục chính” của cơ chế pháp lý xử lý DN, HTX mất khả năng thanh toán. Thực tiễn cho thấy, việc gắn phục hồi với thủ tục phá sản khiến DN, HTX và chủ nợ thường e ngại lựa chọn con đường phục hồi, do lo ngại hệ quả pháp lý và tâm lý “đã phá sản thì khó cứu”.

Luật PHPS năm 2025 đã có bước đổi mới căn bản khi xác định thủ tục phục hồi là một phương thức độc lập (quy định tại Chương II), song song với thủ tục phá sản (quy định tại Chương III). Theo đó, khi DN, HTX rơi vào tình trạng khó khăn tài chính, hoặc có nguy cơ mất khả năng thanh toán, các chủ thể có quyền (DN, HTX, chủ nợ, người lao động…) có thể yêu cầu Tòa án áp dụng thủ tục phục hồi mà chưa cần phải mở thủ tục phá sản[5]. Phục hồi không còn bị đặt trong “bóng” của phá sản, mà được xác lập như một cơ chế riêng, nhằm hỗ trợ DN, HTX tái cấu trúc, duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh và bảo toàn giá trị tài sản.

Điểm mới này thể hiện rõ sự thay đổi về triết lý lập pháp. Nếu Luật Phá sản năm 2014 tiếp cận theo hướng xử lý hậu quả của tình trạng mất khả năng thanh toán, thì Luật PHPS năm 2025 chuyển sang tiếp cận theo hướng can thiệp sớm, ưu tiên cứu vãn DN, HTX trước khi rơi vào trạng thái không thể phục hồi. Thủ tục phục hồi được thiết kế với các biện pháp linh hoạt hơn, như: tạm dừng hoặc giãn nghĩa vụ thanh toán, tái cơ cấu nợ, tái cơ cấu tổ chức quản lý, chuyển nhượng tài sản hoặc vốn góp, tìm kiếm nhà đầu tư mới. Các biện pháp này nhằm tạo “không gian pháp lý” để DN, HTX có cơ hội phục hồi mà không bị áp lực ngay lập tức của việc thanh lý tài sản.

So với Luật Phá sản năm 2014, việc tách thủ tục phục hồi thành phương thức riêng biệt còn góp phần giảm sự kỳ thị của phá sản trong đời sống kinh tế. DN, HTX tham gia thủ tục phục hồi không bị mặc định gắn với hình ảnh “DN, HTX phá sản”, từ đó, khuyến khích họ chủ động tiếp cận cơ chế pháp lý khi gặp khó khăn. Đồng thời, chủ nợ cũng có thêm một lựa chọn hợp lý: thay vì chỉ trông chờ vào việc phân chia tài sản sau phá sản, họ có thể kỳ vọng vào khả năng DN, HTX phục hồi để tiếp tục thực hiện nghĩa vụ trả nợ trong tương lai.

Ngoài ra, việc coi phục hồi là phương thức độc lập còn làm rõ hơn vai trò của Tòa án và các chủ thể trung gian như quản tài viên, tổ chức quản lý - phục hồi DN, HTX. Tòa án không chỉ là cơ quan tuyên bố phá sản, mà còn là thiết chế bảo đảm cho quá trình tái cấu trúc được thực hiện công khai, minh bạch và có kiểm soát. Điều này khắc phục hạn chế của Luật Phá sản năm 2014, khi thủ tục phục hồi vừa phụ thuộc vào thủ tục phá sản, vừa thiếu tính hấp dẫn trong thực tiễn áp dụng.

Triết lý coi thủ tục phục hồi là phương thức riêng biệt được thể hiện xuyên suốt trong Luật PHPS năm 2025, thể hiện qua các nội dung sau:

Thứ nhất, về chính sách của Nhà nước trong phục hồi, phá sản DN, HTX (Điều 4 Luật Phục hồi, phá sản năm 2025).

Nhà nước có chính sách hỗ trợ về thuế, phí, tín dụng, lãi suất, đất đai, công nghệ, chuyển đổi số và các biện pháp hỗ trợ khác cho DN, HTX gặp khó khăn trong kinh doanh thực hiện thủ tục phục hồi, phá sản. Căn cứ vào khả năng cân đối nguồn lực của Nhà nước từng thời kỳ, Chính phủ trình cơ quan có thẩm quyền ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền cơ chế, chính sách cụ thể để hỗ trợ, hoặc để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho DN, HTX trong quá trình PHPS. 

Quy định này nhằm giúp DN, HTX phục hồi hoạt động kinh doanh hoặc rút lui khỏi thị trường một cách có trật tự, góp phần cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, lành mạnh hóa nền kinh tế.

Thứ hai, bổ sung thủ tục phục hồi là thủ tục độc lập (Chương II Luật Phục hồi, phá sản năm 2025).

Để khắc phục những vướng mắc, khó khăn của Luật Phá sản năm 2014 và phát huy hiệu quả của thủ tục phục hồi theo hướng ưu tiên áp dụng phục hồi để tạo cơ hội, nâng cao hiệu quả phục hồi DN, HTX, kịp thời hỗ trợ sản xuất, kinh doanh, thúc đẩy phát triển kinh tế, Luật này đã quy định thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh độc lập với thủ tục phá sản, với một số nội dung cơ bản sau:

Một là, DN, HTX có nguy cơ mất khả năng thanh toán (là DN, HTX không thanh toán được khoản nợ sẽ đến hạn trong 06 tháng hoặc khoản nợ đã đến hạn, nhưng chưa quá 06 tháng) hoặc đã mất khả năng thanh toán (là DN, HTX không thực hiện nghĩa vụ thanh toán khoản nợ sau thời hạn 06 tháng, kể từ ngày đến hạn thanh toán) có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phục hồi.

Hai là, người nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phục hồi phải nộp kèm theo phương án phục hồi hoạt động kinh doanh; danh sách chủ nợ, người mắc nợ và tài liệu, chứng cứ kèm theo để chứng minh yêu cầu của mình là có căn cứ và hợp pháp để Tòa án xem xét, quyết định[6].

Ba là, tiếp tục kế thừa thủ tục và những chính sách hỗ trợ phục hồi DN, HTX đã được quy định tại khoản 1 Điều 52, Điều 61 Luật Phá sản năm 2014 và các văn bản pháp luật hiện hành khác có liên quan, đồng thời, bổ sung những chính sách đặc thù khác thực sự phù hợp với chính sách quản lý DN, HTX và điều kiện kinh tế - xã hội hiện nay mà có tính đồng thuận cao để khuyến khích DN, HTX nộp đơn phục hồi; hỗ trợ DN, HTX phục hồi như: khoanh tiền thuế nợ; tạm dừng việc thanh toán một số khoản nợ; tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí, tử tuất và các biện pháp hỗ trợ khác…[7].

1.3. Về giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản trên môi trường điện tử (Điều 17, Điều 23 Luật Phục hồi, phá sản năm 2025)

Luật Phá sản 2014 chủ yếu thực hiện các thủ tục theo phương thức truyền thống dựa trên hồ sơ giấy, còn Luật PHPS năm 2025 cho phép triển khai các thủ tục trên môi trường điện tử, song song với phương thức truyền thống, nhằm tiết kiệm công sức, thời gian và chi phí cho các bên liên quan. Quy định này cũng được xây dựng trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm quốc tế và đặc biệt là theo đúng quan điểm của Đảng đã nêu tại Nghị quyết số 68-NQ/TW[8].

Luật đã bổ sung quy định các thủ tục có thể thực hiện trên môi trường điện tử trong quá trình giải quyết vụ việc PHPS như: cấp, tống đạt, thông báo, gửi văn bản; nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục PHPS; nộp lệ phí, tạm ứng chi phí, chi phí PHPS; cung cấp, giao nộp tài liệu, chứng cứ; phiên họp giải quyết vụ việc PHPS; hoạt động khác theo quy định của pháp luật; quy định đa dạng, linh hoạt các phương thức cấp, tống đạt, thông báo văn bản tố tụng[9].

Luật cũng quy định việc đăng công khai các thông tin liên quan đến vụ việc PHPS trên Cổng thông tin điện tử quốc gia về PHPS.

1.4. Luật bổ sung chủ thể nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản (Điều 38 Luật Phục hồi, phá sản năm 2025)

Luật PHPS năm 2025 đã bổ sung thêm hai chủ thể nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản là cơ quan quản lý thuế và cơ quan bảo hiểm. Cơ quan quản lý thuế phải nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản đối với DN, HTX theo quy định của Luật Quản lý thuế, Chính phủ quy định điều kiện nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản (khoản 3 Điều 38). Cơ quan bảo hiểm xã hội có quyền nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản đối với DN, HTX khi cơ quan bảo hiểm xã hội đã thông báo đôn đốc đối với khoản chậm, trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế, nhưng không có phản hồi trong 03 năm liên tiếp gần nhất theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế (khoản 4 Điều 38 Luật PHPS năm 2025). 

Quy định này giúp chấm dứt hoạt động và “khai tử” những DN, HTX nợ thuế, nợ bảo hiểm kéo dài, không còn tồn tại, hoạt động trên thực tế, nhưng không thể rút khỏi thị trường do không có người nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản; góp phần giảm áp lực quản lý, theo dõi của các cơ quan quản lý nhà nước.

1.5. Bổ sung quy định về thủ tục phục hồi, phá sản rút gọn (Chương IV Luật Phục hồi, phá sản năm 2025)

Luật PHPS năm 2025 đã bổ sung thủ tục PHPS rút gọn đối với DN, HTX có ít chủ nợ, số nợ nhỏ hoặc quy mô DN, HTX nhỏ, siêu nhỏ và các trường hợp khác theo quy định của pháp luật; mở rộng phạm vi các trường hợp áp dụng thủ tục phá sản rút gọn để rút ngắn thời gian, nâng cao hiệu quả giải quyết vụ việc; thời hạn thực hiện các thủ tục bằng một nửa thời hạn trong thủ tục PHPS thông thường; điều kiện thông qua Nghị quyết Hội nghị chủ nợ; quy định việc chuyển đổi thủ tục phục hồi rút gọn sang giải quyết theo thủ tục thông thường khi vụ việc không còn đủ điều kiện để giải quyết theo thủ tục rút gọn (các điều 68, 69, 70, 71).

1.6. Về giải quyết tranh chấp trong thủ tục phá sản (Điều 60 Luật Phục hồi, phá sản năm 2025)

Việc giải quyết tranh chấp trong thủ tục phá sản do Tòa án giải quyết vụ việc phá sản tiến hành với thủ tục nhanh chóng, giảm chi phí. Việc giải quyết tranh chấp trong thủ tục phá sản là một phần của thủ tục phá sản mà không phải là xét xử thông thường theo thủ tục tố tụng dân sự, vì DN, HTX đã trong tình trạng mất khả năng thanh toán. Để khắc phục sai sót có thể xảy ra, quyết định giải quyết tranh chấp có thể bị người tham gia thủ tục phá sản đề nghị xem xét lại, Viện kiểm sát kiến nghị với Chánh án Tòa án đã ra quyết định. 

Đối với những tranh chấp mới phát sinh trong quá trình áp dụng thủ tục phục hồi DN, HTX, thì việc giải quyết được thực hiện theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự. Tuy nhiên, đối với những tranh chấp mới phát sinh trong quá trình thực hiện phương án phục hồi hoạt động kinh doanh sau khi Tòa án đã thụ lý đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản, thì do Tòa án đang giải quyết vụ việc phá sản đó giải quyết. 

2. Một số kiến nghị nhằm bảo đảm tổ chức thi hành hiệu quả Luật Phục hồi, phá sản năm 2025

Thứ nhất, cần có giải pháp tổng thể để phát huy tính ưu việt của thủ tục phục hồi.

Để thủ tục phục hồi thực sự phát huy được tính ưu việt trong Luật PHPS năm 2025, cần có một hệ thống giải pháp tổng thể và đồng bộ, không chỉ ở bình diện lập pháp, mà còn ở khâu tổ chức thực hiện và nhận thức xã hội.

Một là, về phương diện pháp luật, cần tiếp tục hoàn thiện các quy định bảo đảm DN, HTX được tiếp cận thủ tục phục hồi sớm, ngay khi có nguy cơ mất khả năng thanh toán, thay vì chỉ khi đã lâm vào tình trạng mất khả năng thanh toán nghiêm trọng. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, cơ chế phục hồi hiệu quả phải dựa trên nguyên tắc “can thiệp sớm” nhằm bảo toàn giá trị DN, HTX và hạn chế tổn thất cho chủ nợ[10]. So với Luật Phá sản năm 2014, nơi thủ tục phục hồi vẫn bị đặt trong khuôn khổ thủ tục phá sản, Luật PHPS năm 2025 cần bảo đảm phục hồi là một cơ chế độc lập, linh hoạt và thân thiện với DN, HTX.

Hai là, cần nâng cao năng lực của các chủ thể tham gia thủ tục phục hồi, đặc biệt là Tòa án và quản tài viên. Thực tiễn thi hành Luật Phá sản năm 2014 cho thấy, số vụ việc áp dụng thành công thủ tục phục hồi rất hạn chế, một phần do thiếu đội ngũ chuyên môn về tái cấu trúc DN, HTX và tài chính[11]. Do đó, cùng với việc đổi mới mô hình pháp luật, cần thiết lập cơ chế đào tạo chuyên sâu cho Thẩm phán và Quản tài viên về quản trị khủng hoảng DN, HTX, tái cấu trúc nợ và đàm phán với chủ nợ. Đây là điều kiện để Tòa án không chỉ đóng vai trò là cơ quan tuyên bố phá sản, mà còn trở thành thiết chế bảo đảm cho quá trình phục hồi được tiến hành công khai, minh bạch và có hiệu quả.

Ba là, cần có các giải pháp hỗ trợ về kinh tế - tài chính, nhằm tạo điều kiện thực chất cho quá trình phục hồi. Nếu chỉ dừng lại ở việc giãn, hoãn nghĩa vụ trả nợ, mà không có nguồn lực để duy trì hoạt động sản xuất - kinh doanh, thì thủ tục phục hồi khó đạt được mục tiêu. Vì vậy, cơ quan có thẩm quyền cần nghiên cứu cơ chế ưu đãi tín dụng, miễn hoặc giảm thuế, cũng như bảo đảm địa vị pháp lý ưu tiên cho các khoản tài trợ mới trong giai đoạn phục hồi, tương tự mô hình “debtor-in-possession financing” trong pháp luật phá sản Hoa Kỳ (U.S. Bankruptcy Code, Chapter 11). Những biện pháp này góp phần tạo “không gian tài chính” cho DN đang phục hồi, qua đó, nâng cao khả năng trả nợ trong tương lai và bảo vệ tốt hơn lợi ích của chủ nợ.

Như vậy, để phát huy tính ưu việt của thủ tục phục hồi trong Luật PHPS năm 2025, cần triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp về pháp luật, tổ chức thực hiện và hỗ trợ kinh tế. Chỉ khi thủ tục phục hồi được vận hành như một cơ chế độc lập, hiệu quả và được xã hội chấp nhận, thì mục tiêu ưu tiên phục hồi DN, HTX trước khi phá sản mới có thể trở thành hiện thực, góp phần bảo đảm trật tự kinh tế và thúc đẩy sự phát triển ổn định của thị trường.

Thứ hai, làm tốt công tác thông tin, tuyên truyền về Luật PHPS năm 2025.

Việc ban hành Luật PHPS năm 2025 đánh dấu bước đổi mới quan trọng trong tư duy lập pháp, chuyển từ tiếp cận thuần túy “xử lý DN, HTX mất khả năng thanh toán” sang ưu tiên cơ chế phục hồi và tái cấu trúc DN, HTX. Tuy nhiên, để các quy định tiến bộ của Luật thực sự đi vào cuộc sống, công tác thông tin, tuyên truyền giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Làm tốt công tác này không chỉ giúp các chủ thể có liên quan hiểu đúng, hiểu đầy đủ nội dung của Luật, mà còn góp phần thay đổi nhận thức xã hội về phục hồi và phá sản trong nền kinh tế thị trường.

Một là, cần xác định rõ mục tiêu của công tác thông tin, tuyên truyền là giúp DN, HTX, chủ nợ, người lao động và cơ quan nhà nước nhận thức rằng, thủ tục phục hồi không phải là dấu hiệu của thất bại, mà là một cơ chế pháp lý hợp pháp và cần thiết để tái cấu trúc hoạt động kinh doanh. Nội dung tuyên truyền cần nhấn mạnh các điểm mới của Luật PHPS năm 2025, đặc biệt là việc xác lập thủ tục phục hồi như một phương thức độc lập, ưu tiên trước khi áp dụng thủ tục phá sản, cũng như các quyền và nghĩa vụ của DN, HTX, chủ nợ và các chủ thể liên quan trong quá trình phục hồi. Qua đó, góp phần xóa bỏ tâm lý e ngại, né tránh việc sử dụng cơ chế pháp lý này khi DN, HTX gặp khó khăn tài chính.

Đặc biệt, cần chú trọng giải pháp về nhận thức và tâm lý xã hội đối với thủ tục phục hồi. Trong bối cảnh Việt Nam, phá sản vẫn thường bị gắn với hình ảnh tiêu cực, làm suy giảm uy tín DN, HTX và người quản lý. Điều này khiến DN, HTX e ngại tiếp cận thủ tục phục hồi, dù đây là cơ chế nhằm cứu vãn hoạt động kinh doanh. Do đó, cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, nhấn mạnh quá trình phục hồi là một giải pháp bình thường của nền kinh tế thị trường, không phải là dấu hiệu của thất bại, mà là cơ hội tái cấu trúc và phát triển bền vững12.

Hai là, hình thức tuyên truyền cần được đa dạng hóa, phù hợp với từng nhóm đối tượng. Đối với cộng đồng DN, HTX, cần tổ chức các hội nghị, hội thảo chuyên đề, lớp tập huấn pháp luật gắn với thực tiễn quản trị DN, HTX và xử lý khủng hoảng tài chính. Đối với đội ngũ Thẩm phán, Kiểm sát viên, Quản tài viên và cán bộ thi hành án, cần tuyên truyền gắn với đào tạo nghiệp vụ chuyên sâu, nhằm bảo đảm thống nhất nhận thức và áp dụng pháp luật. Đối với người lao động và xã hội nói chung, có thể sử dụng các phương tiện thông tin đại chúng, cổng thông tin điện tử, mạng xã hội và các ấn phẩm về phổ biến pháp luật để truyền tải nội dung cơ bản của Luật theo cách dễ hiểu, gần gũi và gắn thực tiễn.

Ba là, công tác thông tin, tuyên truyền cần được triển khai một cách chủ động, thường xuyên và có trọng tâm. Không nên chỉ dừng lại ở việc giới thiệu văn bản luật khi mới ban hành, mà cần xây dựng chương trình tuyên truyền dài hạn, gắn với lộ trình thực thi Luật. Trong quá trình đó, cần kịp thời phản ánh các mô hình phục hồi DN, HTX thành công, cũng như những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn để tạo hiệu ứng lan tỏa và niềm tin vào tính khả thi của Luật. Đồng thời, cần chú trọng việc giải thích, hướng dẫn các quy định mới, phức tạp của Luật bằng ngôn ngữ đơn giản, hạn chế tình trạng hiểu sai hoặc áp dụng không thống nhất.

Bốn là, tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội và tổ chức nghề nghiệp trong công tác tuyên truyền Luật PHPS năm 2025. Tòa án nhân dân, Bộ Tư pháp, các cơ quan thi hành án, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, các hiệp hội DN, HTX và tổ chức hành nghề luật sư cần phối hợp chặt chẽ trong việc xây dựng nội dung, lựa chọn hình thức và triển khai các hoạt động tuyên truyền. Sự phối hợp này sẽ góp phần bảo đảm thông tin được truyền tải thống nhất, chính xác và đến đúng đối tượng cần tiếp cận.

Như vậy, làm tốt công tác thông tin, tuyên truyền về Luật PHPS năm 2025 là điều kiện quan trọng để các quy định mới của Luật được nhận thức đầy đủ và vận hành hiệu quả trong thực tiễn. Thông qua việc đổi mới nội dung, đa dạng hóa hình thức và tăng cường phối hợp giữa các chủ thể, công tác tuyên truyền không chỉ góp phần đưa pháp luật vào đời sống, mà còn thúc đẩy hình thành văn hóa pháp lý mới, trong đó, phục hồi DN, HTX được coi là giải pháp ưu tiên, còn phá sản là cơ chế cần thiết để bảo đảm trật tự và kỷ cương của nền kinh tế thị trường.

Kết luận

Luật PHPS năm 2025 đánh dấu một bước tiến mới trong cách tiếp cận với DN, HTX gặp khó khăn, chuyển từ chỉ giải quyết phá sản sang ưu tiên phục hồi DN, HTX một cách kịp thời và toàn diện hơn. Điều này không chỉ bảo vệ lợi ích của DN, HTX, mà còn giảm thiểu rủi ro cho hệ thống tài chính - xã hội nói chung, đồng thời, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả của quá trình giải quyết phá sản theo tiêu chuẩn quốc tế. Việc xác lập thủ tục phục hồi là phương thức riêng biệt trong Luật PHPS năm 2025 là điểm đổi mới có ý nghĩa lớn so với Luật Phá sản năm 2014. Điểm đổi mới này không chỉ mang tính kỹ thuật lập pháp, mà còn phản ánh sự chuyển biến trong tư duy: từ việc coi phá sản là trung tâm sang coi phục hồi DN, HTX là mục tiêu ưu tiên, phù hợp với xu hướng pháp luật phá sản hiện đại trên thế giới và yêu cầu phát triển bền vững của nền kinh tế thị trường Việt Nam.

MAI THỊ LAN HƯƠNG (Tạp chí TAND số 7 năm 2026)

Tài liệu tham khảo

1. Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.

2. Luật Phá sản doanh nghiệp năm 1993.

3. Luật Phá sản năm 2004.

4. Luật Phá sản năm 2014.

5. Luật Phục hồi, phá sản năm 2025.

6. Luật Phục hồi, phá sản: Hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi, rút ngắn thủ tục phá sản, https://www.toaan.gov.vn/webcenter/portal/nghean/chitiettin?dDocName=TAND370937, truy cập ngày 30/01/2026.

7. Tờ trình số 388/TTr-TANDTC ngày 29/9/2025 của Tòa án nhân dân tối cao về dự án Luật Phá sản (sửa đổi).

8. Báo cáo số 86/BC-TANDTC ngày 18/8/2025 của Tòa án nhân dân tối cao về tổng kết thực tiễn thi hành Luật Phá sản năm 2014.

9. UNCITRAL, Legislative Guide on Insolvency Law, 2005.

10. World Bank, Principles for Effective Insolvency and Creditor/Debtor Regimes, 2021.

11. Hà Lan, Vũ Hiếu, Cao Hoàng, Luật Phá sản (sửa đổi): Thúc đẩy môi trường kinh doanh lành mạnh, https://duthaoonline.quochoi.vn/luat-pha-san-sua-doi-thuc-day-moi-truong-kinh-doanh-lanh-manh-251002103650551490-FE2B5E5CB923ca, truy cập ngày 10/01/2026.

12. Trần Thăng Long, Chế định phục hồi doanh nghiệp trong Luật Phục hồi, phá sản năm 2025: Bước chuyển đổi tư duy pháp lý và những thách thức thực thi, https://tapchitoaan.vn/che-dinh-phuc-hoi-doanh-nghiep-trong-luat-phuc-hoi-pha-san-nam-2025-buoc-chuyen-doi-tu-duy-phap-ly-va-nhung-thach-thuc-thuc-thi14879.html, truy cập ngày 30/01/2026.