Hội thảo khoa học "Chuyển đổi số - Vấn đề đặt ra cho Học viện Tòa án"

Tham dự Hội thảo, về phía Học viện Tòa án có: PGS.TS. Nguyễn Đức Hạnh, Thẩm phán TAND, Giám đốc Học viện; TS. Đặng Thị Thơm, Thẩm phán TAND, Phó Giám đốc Học viện, chủ trì Hội thảo; TS. Nguyễn Văn Nam, Thẩm phán TAND, Phó Giám đốc Học viện; PGS.TS. Dương Tuyết Miên, Giảng viên cao cấp, nguyên Phó Giám đốc Học viện.

Toàn cảnh Hội thảo

Tham dự Hội thảo có đại diện các đơn vị thuộc TANDTC, các chuyên gia, nhà khoa học và khách mời: đồng chí Ngô Hoài Thương, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin Tòa án nhân dân tối cao; đồng chí Vũ Thúy Hòa, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Tòa án nhân dân; đồng chí Tạ Quang Chiểu, Phó Trưởng khoa Công nghệ thông tin, Trưởng Bộ môn Trí tuệ nhân tạo, Trường Đại học Thủy lợi; đồng chí Phan Trung Kiên, Điều tra viên trung cấp, Phòng Điều tra khu vực 5, Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao; đồng chí Nguyễn Thị Thu Thủy, Viện Nhà nước và Pháp luật, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; đồng chí Đinh Văn Hoàng, Trưởng Bộ phận Nghiên cứu Kinh doanh, Lab nghiên cứu (FRL), Trường Đại học Ngoại thương.

Tham dự Hội thảo còn có các giảng viên, trợ giảng, học viên của Học viện Tòa án cùng đông đảo cán bộ, nhà khoa học quan tâm đến lĩnh vực chuyển đổi số trong hoạt động tư pháp.

Chuyển đổi số đặt ra yêu cầu đổi mới toàn diện công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Tòa án

Phát biểu tại hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Đức Hạnh, Giám đốc Học viện Tòa án nhấn mạnh, Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh chuyển đổi số đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với hệ thống Tòa án nhân dân nói chung và công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Tòa án nói riêng.

PGS.TS. Nguyễn Đức Hạnh, Giám đốc Học viện Tòa án phát biểu tại Hội thảo

Theo đồng chí Nguyễn Đức Hạnh, chuyển đổi số trong tư pháp không chỉ là việc ứng dụng công nghệ vào quản lý, xử lý hồ sơ hay tổ chức phiên tòa trực tuyến mà, về bản chất, là sự thay đổi phương thức tổ chức, vận hành và quản trị hoạt động tư pháp trên nền tảng dữ liệu số, công nghệ số và tư duy số. Đây là nền tảng để xây dựng Tòa án điện tử, tiến tới Tòa án số, góp phần nâng cao chất lượng xét xử, tăng tính công khai, minh bạch, rút ngắn thời gian và chi phí tiếp cận công lý, bảo đảm tốt hơn quyền con người, quyền công dân.

Bên cạnh những cơ hội, quá trình chuyển đổi số cũng đặt ra nhiều vấn đề mới như xử lý chứng cứ điện tử, quản trị dữ liệu số, bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân, tống đạt văn bản tố tụng bằng phương thức điện tử, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hỗ trợ xét xử và bảo đảm các nguyên tắc nền tảng của hoạt động tư pháp.

Các đại biểu tham dự Hội nghị

Giám đốc Học viện Tòa án cho rằng, với vai trò là cơ sở đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực cho hệ thống Tòa án nhân dân, Học viện cần chuẩn bị cho đội ngũ cán bộ Tòa án năng lực số, tư duy dữ liệu, kỹ năng xử lý chứng cứ điện tử, khả năng nhận diện rủi ro công nghệ và ý thức bảo đảm an toàn thông tin.

Đồng chí đề nghị Hội thảo tập trung nhận diện đầy đủ tác động của chuyển đổi số đối với hoạt động của Tòa án; làm rõ yêu cầu mới về năng lực của Thẩm phán, Thẩm tra viên, Thư ký Tòa án và các chức danh tư pháp; đề xuất giải pháp đổi mới chương trình đào tạo, giáo trình, học liệu và phương pháp giảng dạy theo hướng xây dựng hệ sinh thái học liệu số, ngân hàng tình huống số, hồ sơ vụ án điện tử, phiên tòa mô phỏng và ứng dụng công nghệ trong kiểm tra, đánh giá. Đồng thời, cần phát huy vai trò của nghiên cứu khoa học trong đổi mới đào tạo, phục vụ tiến trình xây dựng Tòa án điện tử, Tòa án số; nhận diện đầy đủ giới hạn, rủi ro và trách nhiệm trong ứng dụng công nghệ, khẳng định trí tuệ nhân tạo chỉ là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế bản lĩnh, trách nhiệm và quyền quyết định của Thẩm phán trong hoạt động xét xử.

Đề xuất giải pháp xây dựng mô hình đào tạo đáp ứng yêu cầu tư pháp số

Phát biểu tại Hội thảo, TS. Đặng Thị Thơm, Phó Giám đốc Học viện Tòa án khẳng định, chuyển đổi số đã trở thành phương thức phát triển mới, tác động toàn diện đến tổ chức bộ máy, quy trình nghiệp vụ, phương pháp quản trị và năng lực con người trong hoạt động tư pháp. Đối với hệ thống Tòa án, chuyển đổi số không chỉ dừng lại ở việc số hóa hồ sơ hay tổ chức phiên tòa trực tuyến mà còn đặt ra yêu cầu tái thiết kế phương thức vận hành tư pháp trên nền tảng dữ liệu, công nghệ và tư duy số.

TS. Đặng Thị Thơm phát biểu tại Hội thảo

Theo TS. Đặng Thị Thơm, Học viện Tòa án tuy không trực tiếp xét xử nhưng là nơi đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ Tòa án. Vì vậy, nếu hệ thống Tòa án đang chuyển mình sang mô hình Tòa án điện tử, Tòa án số thì hoạt động đào tạo cũng phải chuyển động tương ứng. Chương trình đào tạo cần hướng tới trang bị cho người học năng lực quản trị và thẩm định dữ liệu số, kỹ năng đánh giá chứng cứ điện tử, tư duy giải thích pháp luật thích ứng với sự phát triển của công nghệ, khả năng điều hành tố tụng trên môi trường số và kỹ năng xử lý các vấn đề pháp lý phát sinh trong nền kinh tế số.

Đồng chí đề nghị Hội thảo tập trung phân tích những thay đổi về năng lực nghề nghiệp của đội ngũ cán bộ Tòa án; nhận diện các điểm nghẽn về thể chế, quy trình, hạ tầng và nguồn nhân lực; đồng thời đề xuất giải pháp đổi mới chương trình đào tạo, giáo trình, học liệu, hồ sơ tình huống, phiên tòa mô phỏng, ngân hàng dữ liệu thực hành và nền tảng học tập trực tuyến để người học không chỉ hiểu về chuyển đổi số mà còn có khả năng làm việc trong môi trường tư pháp số. TS. Đặng Thị Thơm cũng nhấn mạnh, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các nền tảng số chỉ là công cụ hỗ trợ, quyết định tư pháp vẫn phải thuộc về con người trên cơ sở bản lĩnh nghề nghiệp, tư duy pháp lý độc lập, đạo đức tư pháp và trách nhiệm giải trình.

Trong khuôn khổ Hội thảo, các đại biểu đã nghe và trao đổi về nhiều tham luận chuyên sâu, gồm: "Cơ sở dữ liệu tư pháp số và năng lực khai thác cơ sở dữ liệu tư pháp số của Thẩm phán trong kỷ nguyên số"; "Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động xét xử, yêu cầu đặt ra đối với hoạt động đào tạo các chức danh tư pháp tại Học viện Tòa án dưới góc nhìn của cơ sở đào tạo"; "Kỹ năng thu thập tài liệu, chứng cứ điện tử trong hoạt động tư pháp"; "Giải quyết tranh chấp dân sự tại Tòa án trong nền kinh tế số - những vấn đề đặt ra và hướng hoàn thiện"; "Chuyển đổi số trong hoạt động nghiên cứu khoa học: Kinh nghiệm và gợi mở cho Học viện Tòa án"; "Đổi mới hoạt động bồi dưỡng trong Tòa án nhân dân đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số".

Đồng chí Ngô Hoài Thương, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin Tòa án nhân dân tối cao trình bày tham luận tại Hội thảo

Các ý kiến tham luận và thảo luận đã tập trung làm rõ những yêu cầu, khó khăn và giải pháp trong quá trình chuyển đổi số của hệ thống Tòa án, đồng thời đề xuất nhiều kiến nghị nhằm đổi mới chương trình đào tạo, phát triển học liệu số, tăng cường đào tạo thực hành, bồi dưỡng năng lực số cho giảng viên và gắn kết chặt chẽ giữa hoạt động đào tạo với thực tiễn xét xử.

Các đại biểu tham dự Hội thảo

Phát biểu kết luận Hội thảo, TS. Đặng Thị Thơm đánh giá cao những ý kiến tâm huyết, có giá trị lý luận và thực tiễn của các chuyên gia, nhà khoa học và đại biểu tham dự. Đồng chí khẳng định Học viện Tòa án sẽ nghiêm túc tiếp thu các ý kiến, tổng hợp thành báo cáo kết quả Hội thảo để nghiên cứu, cập nhật chương trình đào tạo, phát triển học liệu số, bồi dưỡng năng lực số cho giảng viên, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ Tòa án, đáp ứng yêu cầu xây dựng Tòa án điện tử, Tòa án số trong giai đoạn mới.

TS. Đặng Thị Thơm phát biểu kết luận Hội thảo

Một số hình ảnh tại Hội thảo: 

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm

Đồng chí Tạ Quang Chiểu, Phó Trưởng khoa Công nghệ thông tin, Trưởng Bộ môn Trí tuệ nhân tạo, Trường Đại học Thủy lợi trình bày tham luận

Đồng chí Phan Trung Kiên, Điều tra viên trung cấp, Phòng Điều tra khu vực 5, Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao trình bày tham luận

Đồng chí Nguyễn Thị Thu Thủy, Viện Nhà nước và Pháp luật, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam trình bày tham luận

Đồng chí Đinh Văn Hoàng, Trưởng Bộ phận Nghiên cứu Kinh doanh, Lab nghiên cứu (FRL), Trường Đại học Ngoại thương trình bày tham luận

PGS.TS. Dương Tuyết Miên, Giảng viên cao cấp, nguyên Phó Giám đốc Học viện Tòa án phát biểu ý kiến tại Hội thảo

Đồng chí Trịnh Thị Hạnh, Giảng viên Học viện Tòa án trình bày tham luận

Đồng chí Nguyễn Ngọc Ánh, Giảng viên Học viên Tòa án

HOÀNG HIỆP