Những quy định cử tri cần biết trước ngày bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân 15/3/2026

Điều kiện của cử tri

Cử tri là công dân nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam có quốc tịch Việt Nam, đủ 18 tuổi trở lên tính đến ngày bầu cử và không thuộc các trường hợp bị pháp luật hạn chế quyền bầu cử.

Quốc tịch Việt Nam của cử tri được chứng minh thông qua một trong các loại giấy tờ như giấy khai sinh, chứng minh nhân dân, thẻ căn cước công dân, căn cước điện tử, hộ chiếu Việt Nam hoặc các giấy tờ khác do Chính phủ quy định.

Trường hợp giấy khai sinh không thể hiện rõ quốc tịch Việt Nam thì phải kèm theo giấy tờ chứng minh quốc tịch Việt Nam của cha hoặc mẹ. Ngoài ra, quốc tịch còn có thể được xác nhận thông qua các quyết định của cơ quan có thẩm quyền như quyết định cho nhập quốc tịch Việt Nam, quyết định cho trở lại quốc tịch Việt Nam hoặc các quyết định liên quan đến việc nhận con nuôi đối với trẻ em là người nước ngoài được nhận làm con nuôi tại Việt Nam.

Về độ tuổi bầu cử, tuổi của công dân được tính từ ngày, tháng, năm sinh ghi trong giấy khai sinh đến ngày bầu cử đã được ấn định là 15/3/2026. Trường hợp không có giấy khai sinh, cơ quan chức năng sẽ căn cứ vào thông tin ghi trong căn cước công dân hoặc hộ chiếu để xác định tuổi.

Nếu không xác định được ngày sinh thì lấy ngày 1 của tháng sinh làm căn cứ; nếu không xác định được cả ngày và tháng sinh thì lấy ngày 1/1 của năm sinh để tính tuổi thực hiện quyền bầu cử và ứng cử.

Các trường hợp không được thực hiện quyền bầu cử

Theo quy định của pháp luật, một số trường hợp không được thực hiện quyền bầu cử gồm người đang bị tước quyền bầu cử theo bản án hoặc quyết định của tòa án đã có hiệu lực pháp luật; người đang chấp hành hình phạt tù mà không được hưởng án treo; người bị kết án tử hình đang trong thời gian chờ thi hành án; người mất năng lực hành vi dân sự theo quy định của pháp luật.

Quy trình kiểm tra hòm phiếu trước khi bắt đầu bỏ phiếu

Trong ngày bầu cử, trước khi bắt đầu việc bỏ phiếu, Tổ bầu cử phải kiểm tra hòm phiếu trước sự chứng kiến của cử tri nhằm bảo đảm tính công khai, khách quan và thực hiện nguyên tắc nhân dân kiểm tra.

Đúng giờ bắt đầu bỏ phiếu theo quy định, Tổ trưởng Tổ bầu cử mời hai cử tri có mặt tại phòng bỏ phiếu, không phải là người có tên trong danh sách ứng cử đại biểu Quốc hội hoặc ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân tại đơn vị bầu cử, chứng kiến việc kiểm tra hòm phiếu.

Sau khi kiểm tra và xác nhận hòm phiếu không có gì bên trong, hòm phiếu được đóng lại và niêm phong bằng giấy có đóng dấu của Tổ bầu cử, cuộc bỏ phiếu chính thức được bắt đầu.

Nguyên tắc thực hiện quyền bỏ phiếu của cử tri

Mỗi cử tri có quyền bỏ một phiếu bầu đại biểu Quốc hội và một phiếu bầu đại biểu Hội đồng nhân dân tương ứng với mỗi cấp Hội đồng nhân dân.

Cử tri phải trực tiếp thực hiện việc bỏ phiếu và không được nhờ người khác bầu thay. Khi cử tri viết phiếu bầu, không ai được xem nội dung phiếu, kể cả thành viên Tổ bầu cử.

Trong trường hợp viết hỏng phiếu bầu, cử tri có quyền đổi phiếu khác. Sau khi cử tri hoàn thành việc bỏ phiếu, Tổ bầu cử sẽ đóng dấu “Đã bỏ phiếu” vào Thẻ cử tri.

Tất cả những người tham gia bỏ phiếu phải tuân thủ nội quy phòng bỏ phiếu theo quy định.

Hướng dẫn cách ghi phiếu bầu cử

Khi đến phòng bỏ phiếu, cử tri xuất trình Thẻ cử tri để nhận phiếu bầu đại biểu Quốc hội và phiếu bầu đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp. Tổ bầu cử có trách nhiệm hướng dẫn cụ thể cách bỏ phiếu.

Nếu cử tri không tín nhiệm người ứng cử nào thì cần gạch ngang toàn bộ họ và tên của người ứng cử đó trên phiếu bầu. Phiếu bầu không được khoanh tròn, không đánh dấu, không viết thêm nội dung, không ghi tên người ngoài danh sách ứng cử, không bầu quá số đại biểu được ấn định trong phiếu bầu và không để nguyên phiếu bầu đối với phiếu có số dư người ứng cử.

Trường hợp phiếu gạch chéo, gạch xiên, gạch dọc hoặc gạch ngang nhưng đã gạch hết họ và tên người ứng cử vẫn được tính là phiếu hợp lệ.

Nếu người ứng cử có hai tên gồm tên khai sinh và tên thường gọi hoặc có chức vị, pháp danh, pháp hiệu tôn giáo, khi không tín nhiệm cử tri cần gạch toàn bộ các tên đó. Tuy nhiên, nếu chỉ gạch một dòng tên thì phiếu bầu vẫn được tính là hợp lệ.

Trường hợp bên cạnh họ tên người ứng cử có ngày tháng năm sinh trong ngoặc đơn để phân biệt người trùng tên, khi không tín nhiệm cần gạch cả họ tên và ngày tháng năm sinh. Tuy nhiên, nếu chỉ gạch họ tên mà không gạch ngày sinh thì phiếu bầu vẫn được tính là hợp lệ.

Nếu cử tri gạch hỏng phiếu bầu, Tổ bầu cử phải thu hồi phiếu cũ trước khi phát phiếu mới.

Đối với cử tri không thể tự viết phiếu, có thể nhờ người khác viết hộ nhưng phải bảo đảm giữ bí mật nội dung phiếu bầu. Trường hợp cử tri vì khuyết tật không thể tự bỏ phiếu thì có thể nhờ người khác bỏ phiếu vào hòm phiếu.

Sau khi bỏ phiếu, thành viên Tổ bầu cử sẽ đóng dấu “Đã bỏ phiếu” vào mặt trước Thẻ cử tri. Cử tri được giữ lại thẻ và không được sử dụng thẻ đã đóng dấu để yêu cầu bỏ phiếu lần nữa.

Thời gian tổ chức bỏ phiếu và xử lý tình huống phát sinh

Trong ngày bầu cử, việc bỏ phiếu được tiến hành từ 7 giờ đến 19 giờ cùng ngày. Tùy tình hình thực tế của từng địa phương, việc bỏ phiếu có thể bắt đầu sớm hơn nhưng không trước 5 giờ sáng hoặc kết thúc muộn hơn nhưng không quá 21 giờ cùng ngày.

Trường hợp gần đến thời điểm kết thúc bỏ phiếu mà vẫn còn cử tri chưa thực hiện xong việc bỏ phiếu thì Tổ bầu cử phải thông báo để các cử tri còn ở trong khu vực phòng bỏ phiếu khẩn trương hoàn thành việc bỏ phiếu. Hòm phiếu được đóng đúng thời gian đã quy định.

Việc bỏ phiếu phải được tiến hành liên tục. Nếu xảy ra sự kiện bất ngờ làm gián đoạn việc bỏ phiếu, Tổ bầu cử phải lập tức niêm phong hòm phiếu cùng các tài liệu liên quan đến cuộc bầu cử, đồng thời báo cáo Ban bầu cử và thực hiện các biện pháp cần thiết để việc bỏ phiếu được tiếp tục.

Sau khi kết thúc giờ bỏ phiếu, Tổ bầu cử tiến hành mở hòm phiếu và kiểm phiếu theo quy định của pháp luật.

HOÀNG HIỆP

Nguồn ảnh: Internet.