Đặt vấn đề

Ngày 25/10/2017, Ban Chấp hành Trung ương ban hành Nghị quyết số 18-NQ/TW về một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Tuy nhiên, quá trình cải cách tổ chức bộ máy và tinh giản biên chế cũng đặt ra nhiều khó khăn, thách thức đối với hoạt động thi hành án hành chính (THAHC). Đây là lĩnh vực đặc thù, bởi chủ thể có nghĩa vụ thi hành án (THA) chủ yếu là cơ quan hành chính nhà nước (CQHCNN) và người có thẩm quyền trong CQHCNN. Thực tiễn cho thấy, việc sắp xếp, tổ chức lại cơ quan nhà nước và thay đổi mô hình quản lý hành chính đã làm phát sinh một số vướng mắc trong quá trình tổ chức thi hành bản án, quyết định của Tòa án về vụ án hành chính. Một số địa phương còn gặp khó khăn trong việc xác định cơ quan, tổ chức kế thừa quyền, nghĩa vụ THA sau khi sáp nhập hoặc giải thể; cơ chế phối hợp giữa các cơ quan liên quan chưa thật sự đồng bộ; khối lượng công việc tăng trong khi biên chế giảm đã ảnh hưởng nhất định đến tiến độ và hiệu quả tổ chức THA. Trên cơ sở phân tích các quy định pháp luật hiện hành và thực tiễn THAHC trong giai đoạn hiện nay, bài viết đánh giá những tác động của quá trình cải cách tổ chức bộ máy đối với hiệu quả THAHC, đồng thời, đề xuất các khuyến nghị  nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức THA trong bối cảnh cải cách nền hành chính nhà nước.

1. Tác động của cải cách tổ chức bộ máy và tinh giản biên chế đến hiệu quả thi hành án hành chính

1.1. Tác động tích cực

Khi bộ máy hành chính được tổ chức theo hướng tinh gọn, việc xác định trách nhiệm của cơ quan có nghĩa vụ THA và trách nhiệm của cơ quan cấp trên trong công tác chỉ đạo, đôn đốc THA trở nên rõ ràng hơn, từ đó, góp phần nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành các bản án, quyết định của Tòa án.

Bên cạnh đó, việc tổ chức lại hệ thống cơ quan hành chính theo mô hình mới đã tăng tính tập trung trong quản lý, chỉ đạo, điều hành, đặc biệt là ở cấp tỉnh. Đối với hoạt động THAHC, việc tăng cường vai trò quản lý của cấp tỉnh góp phần nâng cao trách nhiệm của CQHCNN trong việc tổ chức thi hành bản án, quyết định hành chính đã có hiệu lực pháp luật.

Quá trình cải cách tổ chức bộ máy cũng tạo điều kiện thúc đẩy chuyển đổi số và cải cách hành chính trong hoạt động quản lý nhà nước. Nhiều địa phương đã tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử, thực hiện liên thông văn bản và quản lý hồ sơ trên môi trường số, qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả theo dõi, đôn đốc và tổ chức THAHC. Việc công khai tiến độ giải quyết công việc trên môi trường điện tử cũng tạo điều kiện nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình của CQHCNN trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

1.2. Tác động tiêu cực và những khó khăn, vướng mắc phát sinh

Thứ nhất, khó khăn trong xác định chủ thể, trách nhiệm THA.

Một trong những vấn đề nổi bật hiện nay, là khó khăn trong việc xác định chủ thể có trách nhiệm THA sau khi sáp nhập hoặc tổ chức lại cơ quan nhà nước. Thực tiễn cho thấy, sau khi thay đổi cơ cấu tổ chức hoặc điều chỉnh địa giới hành chính, một số cơ quan hành chính trước đây có nghĩa vụ THA đã được giải thể, sáp nhập hoặc chuyển giao chức năng, nhiệm vụ cho cơ quan khác. Tuy nhiên, cơ chế xác định cơ quan kế thừa quyền và nghĩa vụ THA trong một số trường hợp còn chưa rõ ràng, dẫn đến tình trạng đùn đẩy trách nhiệm hoặc chậm tổ chức THA.

Bên cạnh đó, việc thực hiện chế độ nghỉ công tác đối với một bộ phận cán bộ, công chức, viên chức, trong đó có những người trực tiếp là chủ thể phải THA hoặc là người quản lý hồ sơ, nắm giữ thông tin, đầu mối giải quyết vụ việc THAHC, đã làm phát sinh nhiều khó khăn. Thực tế cho thấy, có tình trạng gián đoạn thông tin, hồ sơ bàn giao chưa đầy đủ, khó xác định trách nhiệm kế thừa hoặc người chịu trách nhiệm tiếp tục tổ chức THA, từ đó, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ và chất lượng thi hành các bản án hành chính. Việc chuyển giao chức năng, nhiệm vụ giữa các cơ quan trong quá trình sắp xếp bộ máy ở một số nơi còn thiếu đồng bộ, chưa kịp thời ban hành quy chế phối hợp hoặc hướng dẫn cụ thể về trách nhiệm quản lý đối với các vụ việc đang trong quá trình THA. Điều này khiến một số vụ việc THAHC bị kéo dài do phát sinh tranh luận về thẩm quyền hoặc khó xác định cơ quan chịu trách nhiệm tiếp tục tổ chức thi hành bản án, quyết định của Tòa án.

Thứ hai, áp lực công việc gia tăng trong khi biên chế giảm.

Việc thực hiện chủ trương tinh giản biên chế theo Nghị định số 178/2024/NĐ-CP và Nghị định số 67/2025/NĐ-CP cũng tạo ra áp lực đáng kể đối với hoạt động THAHC. Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức lại bộ máy, phạm vi quản lý của nhiều cơ quan hành chính được mở rộng, trong khi số lượng biên chế giảm, dẫn đến khối lượng công việc tăng lên đáng kể. Đặc biệt, trong bối cảnh không còn cấp huyện theo mô hình cũ, nhiều nhiệm vụ được chuyển giao cho cấp tỉnh hoặc cấp xã thực hiện, làm gia tăng áp lực quản lý và tổ chức THA đối với các cơ quan này. Ngoài ra, hoạt động THAHC là lĩnh vực có tính chất phức tạp, đòi hỏi cán bộ thực hiện phải có kiến thức pháp lý, kỹ năng quản lý hành chính và kinh nghiệm xử lý tình huống thực tiễn. Tuy nhiên, trong quá trình tinh giản biên chế, một bộ phận cán bộ có kinh nghiệm đã nghỉ hưu trước tuổi hoặc chuyển công tác theo chính sách sắp xếp tổ chức bộ máy, dẫn đến tình trạng thiếu hụt nguồn nhân lực có chuyên môn sâu trong lĩnh vực THAHC. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ, chất lượng và hiệu quả tổ chức thi hành các bản án hành chính.

Thứ ba, ảnh hưởng đến công tác phối hợp trong THAHC.

Quá trình thay đổi mô hình tổ chức bộ máy hành chính cũng tác động đáng kể đến cơ chế phối hợp giữa các cơ quan trong THAHC. Trong khi hệ thống tổ chức và thẩm quyền quản lý đã có nhiều thay đổi, một số quy chế phối hợp liên ngành chưa được sửa đổi, bổ sung kịp thời để phù hợp với mô hình tổ chức mới. Điều này dẫn đến tình trạng thiếu thống nhất trong quá trình trao đổi thông tin, theo dõi và đôn đốc THA. Bên cạnh đó, việc không còn cấp huyện theo mô hình cũ, khiến một số địa phương gặp khó khăn trong việc xác định đầu mối phối hợp xử lý các vụ việc THAHC. Trong thực tiễn, vẫn còn tình trạng lúng túng trong việc phân công trách nhiệm giữa các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và cấp xã, đặc biệt đối với các vụ việc có tính chất phức tạp hoặc liên quan đến nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước khác nhau. Những hạn chế này đã ảnh hưởng nhất định đến hiệu quả tổ chức THAHC trong giai đoạn hiện nay.

1.3. Đặc thù của hoạt động thi hành án hành chính

THAHC là giai đoạn bảo đảm các bản án, quyết định của Tòa án về vụ án hành chính được thực hiện trên thực tế, qua đó, bảo đảm hiệu lực của hoạt động xét xử và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Khác với THA dân sự, chủ thể có nghĩa vụ THAHC chủ yếu là CQHCNN hoặc người có thẩm quyền trong CQHCNN. Vì vậy, hiệu quả THA không chỉ phụ thuộc vào quy định pháp luật, mà còn gắn chặt với tổ chức bộ máy hành chính, sự phân định chức năng, nhiệm vụ, cơ chế phối hợp giữa các cơ quan và trách nhiệm của người đứng đầu.

Hoạt động THAHC còn có tính đặc thù ở chỗ, nội dung thi hành thường liên quan trực tiếp đến việc hủy bỏ hoặc sửa đổi quyết định hành chính, chấm dứt hành vi hành chính trái pháp luật hoặc thực hiện nhiệm vụ, công vụ theo phán quyết của Tòa án. Quá trình tổ chức thi hành vì vậy thường liên quan đến nhiều cơ quan, nhiều cấp chính quyền và tác động trực tiếp đến hoạt động quản lý hành chính, nhất là trong các lĩnh vực như đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng hoặc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Chính những đặc điểm này khiến công tác THAHC chịu tác động rõ nét từ quá trình cải cách tổ chức bộ máy nhà nước. Việc sáp nhập đơn vị hành chính, tổ chức lại cơ quan, điều chỉnh thẩm quyền hoặc tinh giản biên chế có thể ảnh hưởng đến việc xác định chủ thể kế thừa nghĩa vụ THA, tính liên tục trong tổ chức thực hiện bản án và hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan có liên quan. Do đó, đánh giá tác động của cải cách tổ chức bộ máy đối với THAHC không chỉ có ý nghĩa hoàn thiện cơ chế THA, mà còn góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong giai đoạn hiện nay.

2. Thực trạng hiệu quả thi hành án hành chính hiện nay

Trong những năm gần đây, công tác THAHC đã có nhiều chuyển biến tích cực nhờ sự quan tâm chỉ đạo của Đảng, Nhà nước và sự phối hợp của các cơ quan có liên quan. Nhận thức về trách nhiệm chấp hành bản án, quyết định của Tòa án trong hoạt động quản lý hành chính từng bước được nâng lên; nhiều vụ việc phức tạp, kéo dài đã được tập trung chỉ đạo giải quyết, góp phần bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, đồng thời nâng cao hiệu lực của hoạt động xét xử hành chính. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, hiệu quả THAHC hiện nay vẫn chưa đáp ứng yêu cầu đặt ra, đặc biệt trong bối cảnh cải cách tổ chức bộ máy hành chính và tinh giản biên chế đang được triển khai mạnh mẽ.

 

	Năm 2024[1]	Năm 2025[2]	6 tháng đầu năm 2026[3]
I. Tổng số bản án phải thi hành	1.973	2.098	1.841
Trong đó:
Số chuyển từ năm trước	776	1.066	1.223
Số thụ lý mới	1.197	1.032	618
Số có quyết định buộc THAHC	641	593	115
Số đã thi hành xong	896	868	398
Tỷ lệ thi hành xong	45,4%	41,4%	21,6%
Số đang tiếp tục thi hành/tồn đọng	1.066	1.223	1.443

 

Qua số liệu nêu trên có thể nhận thấy, mặc dù số lượng quyết định buộc THAHC của Tòa án tương đối lớn, nhưng hiệu quả tổ chức thi hành trên thực tế vẫn còn hạn chế. Tỷ lệ thi hành xong năm 2025 đạt 41,4%, giảm 4 điểm phần trăm so với năm 2024 (45,4%). Trong 6 tháng đầu năm 2026, tỷ lệ thi hành xong đạt 21,6%. Tuy nhiên, do số liệu năm 2026 mới phản ánh kết quả của 6 tháng đầu năm nên chưa đủ cơ sở để đánh giá xu hướng biến động của cả năm. Đồng thời, số lượng vụ việc chưa thi hành xong còn lớn, cho thấy áp lực đáng kể đối với các CQHCNN trong quá trình tổ chức THA.

Nguyên nhân của tình trạng này xuất phát từ nhiều yếu tố khác nhau. Một mặt, quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, thay đổi mô hình chính quyền địa phương và tinh giản biên chế, đã tác động trực tiếp đến hoạt động quản lý hành chính và cơ chế tổ chức THA. Việc thay đổi cơ cấu tổ chức, điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ giữa các cơ quan đặt ra yêu cầu xác định rõ chủ thể có trách nhiệm tiếp tục THA, đặc biệt đối với các vụ việc kéo dài, hoặc đang trong quá trình giải quyết. Mặt khác, một số CQHCNN chưa thực sự chủ động, quyết liệt trong việc tổ chức thi hành bản án; trách nhiệm của người đứng đầu trong một số trường hợp chưa được phát huy đầy đủ. Bên cạnh đó, cơ chế kiểm tra, đôn đốc và phối hợp giữa các cơ quan liên quan ở một số nơi còn chưa chặt chẽ, ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả giải quyết vụ việc

Tình trạng tỷ lệ THAHC thấp và số lượng vụ việc tồn đọng gia tăng không chỉ đặt ra nguy cơ ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức được THA, mà còn tác động đến việc bảo đảm hiệu lực của hoạt động xét xử và hiệu quả quản lý nhà nước. Trong bối cảnh cải cách tổ chức bộ máy và tinh giản biên chế, điều này đặt ra yêu cầu cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế tổ chức THAHC, nâng cao trách nhiệm của CQHCNN và tăng cường hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan có liên quan, nhằm bảo đảm các bản án, quyết định của Tòa án được thi hành nghiêm chỉnh, kịp thời trong thực tiễn.

3. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả thi hành án hành chính trong bối cảnh cải cách tổ chức bộ máy và tinh giản biên chế

Thứ nhất, hoàn thiện pháp luật về THA hành chính

Trong bối cảnh tổ chức bộ máy nhà nước đang được sắp xếp, kiện toàn theo mô hình mới, việc tiếp tục hoàn thiện pháp luật về THAHC là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và khả thi trong quá trình tổ chức thi hành bản án, quyết định của Tòa án. Một trong những vấn đề cần được quan tâm hiện nay là hoàn thiện các quy định liên quan đến xác định trách nhiệm THA sau khi sáp nhập, chia tách hoặc tổ chức lại CQHCNN. Thực tiễn cho thấy, nhiều vụ việc THAHC gặp khó khăn do cơ quan có nghĩa vụ THA đã được tổ chức lại hoặc chuyển giao chức năng, nhiệm vụ nhưng chưa có hướng dẫn cụ thể về cơ quan kế thừa trách nhiệm THA.

Để khắc phục tình trạng này, cần tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật liên quan, nhằm xác định rõ cơ chế kế thừa quyền và nghĩa vụ THAHC khi thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước. Hiện nay, vấn đề này đã bước đầu được ghi nhận tại khoản 1 và khoản 5 Điều 4 Nghị quyết số 190/2025/QH15 ngày 19/02/2025 của Quốc hội quy định về xử lý một số vấn đề liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước và khoản 8 Điều 54 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025. Theo đó, cơ quan, tổ chức, đơn vị sau sắp xếp có trách nhiệm kế thừa quyền, nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, đơn vị trước khi thực hiện sắp xếp. Tuy nhiên, để bảo đảm áp dụng thống nhất trong thực tiễn, cần tăng cường công tác phổ biến, tuyên truyền và giải thích pháp luật đối với các quy định nêu trên, đặc biệt là đối với các CQHCNN trực tiếp có trách nhiệm tổ chức THA.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế xử lý trách nhiệm đối với trường hợp chậm thi hành hoặc không chấp hành bản án, quyết định của Tòa án. Hiện nay, chế tài xử lý trách nhiệm trong THAHC tuy đã được quy định trong Luật Tố tụng hành chính năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2019, 2024, 2025) và Nghị định số 71/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 của Chính phủ quy định thời hạn, trình tự, thủ tục THA hành chính và xử lý trách nhiệm đối với người không thi hành bản án, quyết định của Tòa án, nhưng việc áp dụng trong thực tiễn vẫn còn hạn chế, chưa đủ sức răn đe[4]. Do đó, cần nghiên cứu bổ sung cơ chế xác định trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu CQHCNN trong trường hợp chậm THA kéo dài hoặc cố tình không chấp hành bản án hành chính đã có hiệu lực pháp luật. Đồng thời, cần tăng cường công khai thông tin về kết quả THAHC, nhằm nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của CQHCNN.

Thứ hai, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác THA hành chính

Các cấp ủy Đảng cần xác định THAHC là một trong những nhiệm vụ quan trọng gắn với yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, cải cách hành chính và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Trên cơ sở đó, cần tăng cường công tác quán triệt, phổ biến các chủ trương của Đảng, quy định của pháp luật về THAHC nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu CQHCNN trong việc chấp hành bản án, quyết định của Tòa án. Đồng thời, cần đưa kết quả chấp hành THAHC vào nội dung đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cơ quan, tổ chức và trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác lãnh đạo, quản lý. Bên cạnh đó, cấp ủy Đảng các cấp cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện pháp luật về THAHC, kịp thời chỉ đạo xử lý đối với những vụ việc chậm thi hành, kéo dài hoặc có dấu hiệu né tránh trách nhiệm THA. Đối với các vụ việc phức tạp, kéo dài nhiều năm, có ảnh hưởng lớn đến tình hình an ninh, trật tự hoặc quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, cần có sự lãnh đạo, chỉ đạo tập trung, thống nhất nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức THA.

Ngoài ra, trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và tinh giản biên chế, cấp ủy Đảng cần quan tâm lãnh đạo việc kiện toàn tổ chức, bố trí đội ngũ cán bộ làm công tác THAHC phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ; bảo đảm sự ổn định trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ và nâng cao chất lượng phối hợp giữa các cơ quan có liên quan. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả THAHC, bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và củng cố niềm tin của Nhân dân đối với hoạt động của các cơ quan nhà nước.

Thứ ba, kiện toàn cơ chế phối hợp giữa các cơ quan

THAHC là hoạt động có sự tham gia của nhiều cơ quan khác nhau, như Tòa án, cơ quan THA dân sự, Ủy ban nhân dân các cấp, cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân... Vì vậy, việc xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa các cơ quan có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả tổ chức THA. Trong bối cảnh mô hình tổ chức chính quyền địa phương có nhiều thay đổi, cần sớm ban hành, hoặc sửa đổi các thông tư, thông tư liên tịch hướng dẫn về cơ chế phối hợp trong THAHC để phù hợp với cơ cấu tổ chức bộ máy mới. Nội dung hướng dẫn cần tập trung làm rõ trách nhiệm của từng cơ quan trong theo dõi, đôn đốc và tổ chức THA; cơ chế trao đổi thông tin; quy trình xử lý đối với các vụ việc phức tạp hoặc kéo dài. Đồng thời, cần xây dựng và hoàn thiện quy chế phối hợp liên ngành giữa Tòa án, cơ quan THA dân sự, CQHCNN và các cơ quan chuyên môn, nhằm bảo đảm sự thống nhất trong tổ chức thực hiện. Bên cạnh đó, cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong công tác THAHC. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử dùng chung, kết nối và chia sẻ thông tin giữa các cơ quan có liên quan, sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, theo dõi và đôn đốc THA. Đồng thời, cần xây dựng chế độ báo cáo chuyên đề về THAHC theo hướng thống nhất, đầy đủ và kịp thời, nhằm phục vụ công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành của các cơ quan có thẩm quyền.

Thứ tư, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác THAHC

Trong điều kiện sắp xếp tổ chức bộ máy và tinh giản biên chế hiện nay, việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác THAHC có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là lĩnh vực có tính chất phức tạp, liên quan trực tiếp đến hoạt động quản lý hành chính nhà nước và đòi hỏi cán bộ thực hiện phải có trình độ chuyên môn pháp lý, kỹ năng quản lý hành chính, cũng như khả năng phối hợp xử lý tình huống phát sinh trong thực tiễn. Do đó, cần tăng cường đào tạo chuyên sâu, bồi dưỡng kỹ năng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ trực tiếp tham gia công tác THAHC, nhất là kỹ năng xử lý các vụ việc phức tạp liên quan đến đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng hoặc các vụ việc kéo dài nhiều năm. Đồng thời, cần chú trọng bồi dưỡng kiến thức về cải cách hành chính, chuyển đổi số và kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, theo dõi và tổ chức THA. Bên cạnh đó, việc bố trí, sắp xếp đội ngũ cán bộ sau khi kiện toàn tổ chức bộ máy, cần bảo đảm phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ thực tiễn. Cần ưu tiên bố trí những cán bộ có kinh nghiệm, chuyên môn phù hợp thực hiện công tác THAHC; đồng thời, có cơ chế hỗ trợ, đào tạo lại đối với đội ngũ cán bộ được điều động, sắp xếp sang vị trí công tác mới nhằm bảo đảm tính ổn định và hiệu quả trong quá trình tổ chức thực hiện nhiệm vụ.

Thứ năm, học tập kinh nghiệm quốc tế trong THAHC

Nhiều nước trên thế giới đã vận hành mô hình chính quyền địa phương 02 cấp trong nhiều thập niên, thúc đẩy tính hiệu quả, mạnh mẽ của chính quyền cấp địa phương[5]. Kinh nghiệm của nhiều quốc gia cho thấy, để nâng cao hiệu quả THAHC, cần xây dựng cơ chế pháp lý rõ ràng, xác định cụ thể trách nhiệm của CQHCNN và người đứng đầu trong việc chấp hành bản án của Tòa án. Tại một số quốc gia như Trung Quốc, Nhật Bản, Pháp, Đức, Đan Mạch… Những quốc gia đã thực hiện tổ chức lại bộ máy nhà nước từ lâu theo hướng tinh giản, hiện đại[6]. Pháp luật của Trung Quốc, Pháp, Đức cũng quy định khá chặt chẽ về trách nhiệm thi hành bản án hành chính và cơ chế phạt tiền[7] đối với trường hợp chậm hoặc không chấp hành quyết định của Tòa án để bảo đảm THA. Bên cạnh đó, nhiều quốc gia đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử phục vụ quản lý, theo dõi THAHC. Việc số hóa hồ sơ, kết nối dữ liệu giữa các cơ quan và công khai thông tin về kết quả THA không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, mà còn tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm của CQHCNN.

Đối với Việt Nam, việc nghiên cứu, tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế, cần được thực hiện phù hợp với điều kiện tổ chức bộ máy nhà nước và đặc điểm của hệ thống pháp luật trong nước. Trong đó, cần chú trọng hoàn thiện cơ chế xác định trách nhiệm THA, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan có liên quan và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin nhằm nâng cao hiệu quả THAHC trong bối cảnh cải cách tổ chức bộ máy và tinh giản biên chế hiện nay.

Kết luận

Để nâng cao hiệu quả THAHC trong bối cảnh cải cách tổ chức bộ máy và tinh giản biên chế hiện nay, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trong đó, trọng tâm là tiếp tục hoàn thiện pháp luật về THAHC và cơ chế kế thừa quyền, nghĩa vụ THA khi thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước; tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác THAHC; kiện toàn cơ chế phối hợp giữa các cơ quan có liên quan; nâng cao trách nhiệm của CQHCNN và người đứng đầu trong việc chấp hành bản án, quyết định của Tòa án; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý, theo dõi THAHC. Đồng thời, cần nghiên cứu, tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế về cơ chế tổ chức THAHC, trách nhiệm giải trình của CQHCNN và phương thức quản lý hiện đại, nhằm hoàn thiện cơ chế THAHC phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.

Việc thực hiện hiệu quả các giải pháp nêu trên, không chỉ góp phần nâng cao chất lượng THAHC, mà còn có ý nghĩa quan trọng trong bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, nâng cao hiệu lực hoạt động xét xử của Tòa án và hiệu quả quản lý hành chính nhà nước trong giai đoạn hiện nay.

ThS. NGUYỄN THỊ PHƯỢNG - ThS. NGUYỄN THỊ THU HỒNG (Giảng viên tại Phân hiệu Trường Đại học Kiểm sát tại Thành phố Hồ Chí Minh)

Tài liệu tham khảo

1. Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban chấp hành Trung ương khóa XII về một số vấn đề tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.

2. Nghị định số 71/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 của Bộ Tư pháp quy định thời hạn, trình tự, thủ tục thi hành án hành chính và xử lý trách nhiệm đối với người không thi hành bản án, quyết định của Tòa án.

3. Bộ Tư pháp, Bộ Tư pháp: Thông cáo báo chí về kết quả công tác thi hành án dân sự, thi hành án hành chính 6 tháng đầu năm 2026, https://thads.moj.gov.vn/portal/tin-tuc/chi-tiet/bo-tu-phap-thong-cao-bao-chi-ve-ket-qua-cong-tac-thi-hanh-an-dan-su-thi-hanh-an-hanh-chinh-6-thang-au-nam-2026-te4pqe1209.html, truy cập ngày 25/9/2026

4. Nghị định số 178/2024/NĐ-CP ngày 31/12/2024 về chính sách, chế độ đối với cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và lực lượng vũ trang trong thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị

5. Nghị định số 67/2025/NĐ-CP ngày 15/3/2025 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 178/2024/NĐ-CP ngày 31/12/2024 của Chính phủ về chính sách, chế độ đối với cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và lực lượng vũ trang trong thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị

6. Dương Đình Tuấn, Nguyễn Bảo, Bài 1: Toàn cảnh quá trình tinh gọn bộ máy và sáp nhập đơn vị hành chính của Việt Nam thời gian qua, https://www.quanlynhanuoc.vn/2025/09/23/bai-1-toan-canh-qua-trinh-tinh-gon-bo-may-va-sap-nhap-don-vi-hanh-chinh-cua-viet-nam-thoi-gian-qua/, truy cập ngày 25/9/2026.

7. National People's Congress of the People's Republic of China, Administrative Litigation Law of the People's Republic of China (amended 2017).

8. République française, Code de justice administrative, 2025.

9. Bundestag, Verwaltungsgerichtsordnung (VwGO), 2025.

10. Luật Tố tụng hành chính năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2019, 2024, 2025.

11. Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025.

12. Nghị quyết số 190/2025/QH15 ngày 19/02/2025 của Quốc hội quy định về xử lý một số vấn đề liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước.

13. Báo cáo số 159/BC-V11 ngày 04/10/2024 của Vụ 11 Viện kiểm sát nhân dân tối cao về công tác kiểm sát việc thi hành đối với những bản án hành chính tồn đọng, khó giải quyết (từ ngày 01/10/2023 đến ngày 30/9/2024).

14. Báo cáo số 130/BC-V11 ngày 30/9/2025 của Vụ 11 Viện kiểm sát nhân dân tối cao về công tác kiểm sát việc thi hành đối với những bản án hành chính tồn đọng, khó giải quyết.

15. Nhóm PV, 135 trường hợp không thi hành án hành chính: đã kiến nghị xử lý nhưng không ai bị sao, https://plo.vn/135-truong-hop-khong-thi-hanh-an-hanh-chinh-da-kien-nghi-xu-ly-nhung-khong-ai-bi-sao-post762606.html, truy cập ngày 25/9/2026.