Hội thảo lấy ý kiến về dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về chế độ bảo vệ Thẩm phán

Tham dự Hội thảo khoa học có các đồng chí thành viên ban soạn thảo, tổ biên tập; các đồng chí đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc TANDTC; đại diện lãnh đạo TAND 05 tỉnh, thành phố và các đồng chí đại diện bộ, ban, ngành Trung ương.

Phát biểu khai mạc tại Hội thảo, Phó Chánh án TANDTC Nguyễn Văn Tiến cho biết, trong quá trình giải quyết, xét xử các vụ án, vụ việc thời gian vừa qua đặc biệt là các vụ án phức tạp, có tính chất nghiêm trọng, Thẩm phán TAND phải đối mặt với nhiều hình thức tác động, gây sức ép. Đáng chú ý, một số trường hợp xuất hiện hành vi đe dọa, xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín hoặc xâm phạm đến sức khỏe, tính mạng, tài sản của Thẩm phán TAND.

Đồng chí Nguyễn Văn Tiến, Phó Chánh án TANDTC phát biểu khai mạc Hội thảo

Bên cạnh đó, sự phát triển nhanh chóng của mạng xã hội đã tạo ra nhiều hình thức tác động mới đến hoạt động xét xử. Cụ thể, việc đăng tải, lan truyền các thông tin sai sự thật, xúc phạm, đe dọa và công kích trên không gian mạng không chỉ làm tổn hại nghiệm trọng đến danh dự, uy tín của đội ngũ Thẩm phán, mà còn gây sức ép đối với quá trình giải quyết, xét xử; tác động tới sự tôn nghiêm của Tòa án và niềm tin của xã hội đối với hoạt động tư pháp. Do đó, việc xây dựng cơ chế bảo vệ Thẩm phán đầy đủ, rõ ràng, khả thi và hiệu quả là yêu cầu cần thiết trong giai đoạn hiện nay.

“Việc bảo vệ Thẩm phán không phải là tạo ra một đặc thù riêng cho người tiến hành xét xử, mà là bảo vệ điều kiện để Thẩm phán thực hiện chức trách, nhiệm vụ được pháp luật quy định…”, Phó Chánh án Nguyễn Văn Tiến nhấn mạnh.

Quang cảnh Hội thảo khoa học sáng 21/8

Báo cáo tóm tắt về nội dung dự thảo Nghị quyết, đồng chí Lê Thế Phúc, Vụ trưởng Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học TANDTC cho biết, thực hiện Nghị quyết số 05/2026/UBTVQH16 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về điều chỉnh Chương trình lập pháp năm 2026, Tòa án nhân dân tối cao đã xây dựng hồ sơ dự án Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về chế độ bảo vệ Thẩm phán. Dự thảo Nghị quyết được xây dựng nhằm thiết lập cơ chế bảo vệ Thẩm phán toàn diện, khả thi và hiệu quả để Thẩm phán yên tâm công tác, giữ vững bản lĩnh nghề nghiệp, sự liêm chính, công tâm, khách quan và chuyên nghiệp trong hoạt động xét xử.

Phạm vi điều chỉnh của dự thảo Nghị quyết được xác định trên cơ sở cụ thể hóa các quy định của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân và chủ trương của Đảng về bảo vệ người thi hành công vụ trong hoạt động tư pháp. Bên cạnh đó, Kết luận số 14-KL/TW ngày 22/9/2021 của Bộ Chính trị về chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung cũng đặt ra yêu cầu cụ thể hóa chủ trương của Đảng trong quá trình tổ chức thực hiện.

Đồng chí Lê Thế Phúc, Vụ trưởng Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học TANDTC báo cáo tóm tắt dự thảo Nghị quyết tại Hội thảo

Trên cơ sở đó, dự thảo Nghị quyết quy định về nguyên tắc, nội dung, biện pháp, trình tự, thủ tục bảo vệ Thẩm phán khi thi hành công vụ hoặc trong trường hợp cần thiết; bảo vệ thân nhân của Thẩm phán trong trường hợp bị xâm phạm hoặc đe dọa xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp khác vì lý do công vụ của Thẩm phán; quy định trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc bảo vệ Thẩm phán và thân nhân của Thẩm phán.

Cụ thể, dự thảo Nghị quyết quy định 03 nhóm nội dung về bảo vệ Thẩm phán: (i) Bảo vệ vị trí công tác và việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Thẩm phán; (ii) Bảo vệ uy tín, danh dự, nhân phẩm, bí mật, an toàn thông tin và dữ liệu cá nhân của Thẩm phán; (iii) Bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp khác của Thẩm phán và thân nhân của Thẩm phán. Cùng với đó, để bảo đảm các nội dung bảo vệ nêu trên, dự thảo cũng đề ra quy định các nhóm biện pháp tương ứng.

Trình bày tham luận góp ý đối với dự thảo Nghị quyết, đồng chí Nguyễn Hà Thanh, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp Luật, Ban Nội chính Trung ương nhấn mạnh, bảo vệ cán bộ thi hành công vụ nói chung và Thẩm phán nói riêng là một chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước ta. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã chỉ rõ: "Khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung".

Trong lĩnh vực tư pháp, Đảng yêu cầu phải có cơ chế bảo đảm để đội ngũ cán bộ tư pháp yên tâm công tác, liêm chính, công tâm, chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, nhất là đối với đội ngũ Thầm phán, nhằm xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, công bằng, nghiêm minh, liêm chính, phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân, bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Đồng chí Nguyễn Hà Thanh, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp Luật, Ban Nội chính Trung ương trình bày tham luận tại Hội thảo

Hiện nay, đội ngũ Thầm phán ngày càng phải đảm nhiệm khổi lượng công việc lớn, phải đáp ứng yêu cầu cao về tiến độ, chất lượng, tính khách quan và đúng pháp luật của hoạt động xét xử, đồng thời nhiều vụ án, vụ việc có tính chất nghiêm trọng, phức tạp, nhạy cảm, được dự luận xã hội quan tâm, nhất là các vụ án tham những, kinh tế, chức vụ, tranh chấp đất đai, khiếu kiện hành chính kéo dài hoặc vụ việc có nhiều người tham gia tố tụng. Đây là những lĩnh vực dễ phát sinh mâu thuẫn, phản ứng gay gắt, làm gia tăng nguy cơ Thẩm phán bị tác động, can thiệp trái pháp luật, đe dọa, xúc phạm danh dự, uy tín, thậm chí bị xâm phạm sức khỏe, tính mạng.

Đồng chí Nguyễn Hà Thanh kiến nghị, Xác định phạm vi điều chỉnh của dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về chế độ bảo vệ Thẩm phán theo hướng quy định cụ thể Điều 102 Luật Tổ chức Tòa án nhân dân, đồng thời thể chế hóa Quy định số 183-QĐ/TW, ngày 18/9/2024 của Bộ Chính trị về bảo vệ cơ quan, tổ chức, người thi hành công vụ trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án và Kết luận số 14-KL/TW, ngày 22/9/2021 của Bộ Chính trị về chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung.

Đồng chí Đỗ Văn Đại, Phó Chánh án TAND tỉnh Bắc Ninh trình bày tham luận tại Hội thảo

Trình bày tham luận tại Hội thảo, đồng chí Đỗ Văn Đại, Phó Chánh án TAND tỉnh Bắc Ninh đồng tình về sự cần thiết ban hành Nghị quyết. Trong những năm qua, TAND hai cấp tỉnh Bắc Ninh phải thụ lý và giải quyết lượng lớn các vụ án với tính chất ngày càng phức tạp, gay gắt và tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn đối với Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân. Do đó, việc Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết quy định về chế độ bảo vệ Thẩm phán là một bước tiền lớn, hiện thực hóa quy định của Hiến pháp và Luật Tổ chức Tòa án nhân dân, tạo hành lang pháp lý vững chắc bảo vệ đội ngũ Thẩm phán.

“Dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về chế độ bảo vệ Thẩm phán có ý nghĩa quyết định trong việc xây dựng một nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, công bằng, nghiêm minh, liêm chính, phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân. Đây là bước đi vô cùng cần thiết và cấp thiết nhằm cụ thể hóa Hiến pháp, bảo vệ nguyên tắc độc lập xét xử của Tòa án và bảo vệ quyền lợi chính đáng của đội ngũ cán bộ tư pháp…”, Phó Chánh án TAND tỉnh Bắc Ninh cho biết.

Tại hội thảo, các đại biểu, chuyên gia và nhà khoa học đã trao đổi, thảo luận, đánh giá về các nguyên tắc, nội dung, biện pháp, trình tự, thủ tục bảo vệ; trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong dự án Nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về chế độ bảo vệ Thẩm phán. Nhiều ý kiến cho rằng cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện để Nghị quyết khi ban hành vừa tạo được cơ chế bảo vệ đủ mạnh, vừa bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và các quy định của Đảng.

Phát biểu kết luận Hội thảo, Phó Chánh án Nguyễn Văn Tiến đánh giá cao các ý kiến góp ý của các đại biểu tham dự đối với dự thảo Nghị quyết. Đây là những ý kiến hết sức đáng ghi nhận và có giá trị rất cao đối với TANDTC trên cương vị là cơ quan chủ trì soạn thảo. Ngay sau Hội thảo, đồng chí Nguyễn Văn Tiến đề nghị Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học tổng hợp đầy đủ các ý kiến góp ý để nghiên cứu, tiếp thu, đồng thời phối hợp với Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội và các cơ quan liên quan để hoàn thiện dự thảo với chất lượng tốt nhất.

TRƯỜNG VŨ