Chính phủ sửa đổi, bổ sung nhiều quy định về hoạt động công chứng

Nghị định số 413/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 104/2025/NĐ-CP, trong đó tập trung vào quy định về bổ nhiệm công chứng viên, chuyển đổi Phòng công chứng, công chứng giao dịch bất động sản trong phạm vi toàn quốc và công chứng điện tử.

Ngày 16/11/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 413/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 104/2025/NĐ-CP ngày 15/5/2025 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Công chứng.

Sửa đổi quy định về hồ sơ, trình tự, thủ tục bổ nhiệm công chứng viên

Theo Nghị định, hồ sơ đề nghị bổ nhiệm công chứng viên bao gồm: Văn bản đề nghị bổ nhiệm công chứng viên; giấy tờ chứng minh thời gian công tác pháp luật; trường hợp người đề nghị bổ nhiệm thuộc đối tượng quy định tại khoản 5 và khoản 6 Điều 14 của Luật Công chứng thì phải có giấy tờ chứng minh đã miễn nhiệm, đã thu hồi chứng chỉ hành nghề hoặc không còn thuộc các trường hợp này; giấy khám sức khỏe do cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền cấp trong thời hạn 12 tháng tính đến ngày nộp hồ sơ; Các giấy tờ chứng minh thời gian công tác pháp luật là bản chính hoặc bản điện tử hoặc bản sao (không bắt buộc nộp bản sao có chứng thực) hoặc bản sao điện tử được chứng thực từ bản chính.

Người có đủ tiêu chuẩn theo quy định tại Điều 10 của Luật Công chứng lập 01 bộ hồ sơ, nộp trực tiếp hoặc qua dịch vụ bưu chính hoặc trực tuyến trên Cổng dịch vụ công quốc gia về Sở Tư pháp nơi hoàn thành tập sự hành nghề công chứng.

Trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Sở Tư pháp có trách nhiệm kiểm tra hồ sơ, có văn bản đề nghị Chủ tịch UBND cấp tỉnh bổ nhiệm công chứng viên kèm theo hồ sơ đề nghị bổ nhiệm đối với những trường hợp đủ tiêu chuẩn, điều kiện. Trường hợp từ chối phải thông báo bằng văn bản có nêu rõ lý do.

Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản đề nghị của Sở Tư pháp kèm theo hồ sơ hợp lệ, Chủ tịch UBND cấp tỉnh xem xét, quyết định bổ nhiệm công chứng viên.

Quy định cụ thể việc chuyển đổi Phòng công chứng thành Văn phòng công chứng

Nghị định quy định Sở Tư pháp chủ trì, phối hợp với các sở, ngành có liên quan và Hội công chứng viên tại địa phương xây dựng Đề án chuyển đổi Phòng công chứng thành Văn phòng công chứng, trình UBND cấp tỉnh xem xét, quyết định phù hợp với quy định của Luật Công chứng và yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy các cơ quan, đơn vị tại địa phương.

Việc xây dựng Đề án phải lấy ý kiến của công chứng viên, viên chức khác, người lao động đang làm việc tại Phòng công chứng dự kiến chuyển đổi, tổ chức chính trị, chính trị - xã hội tại Phòng công chứng (nếu có).

Đề án phải có dự kiến phương án giải quyết chế độ, chính sách đối với công chứng viên, viên chức khác, người lao động của Phòng công chứng; phương án xử lý tài sản, xử lý số dư bằng tiền của các quỹ mà Phòng công chứng đã trích lập theo quy định của pháp luật; phương án xử lý các khoản công nợ và nghĩa vụ chưa hoàn tất tại thời điểm chuyển đổi và các vấn đề khác của Phòng công chứng.

Về quyền nhận chuyển đổi Phòng công chứng, Nghị định quy định quyền này được giao cho các công chứng viên đang làm việc tại Phòng công chứng dự kiến chuyển đổi tại thời điểm xây dựng Đề án. Các công chứng viên là viên chức và công chứng viên làm việc theo chế độ hợp đồng lao động của Phòng công chứng dự kiến chuyển đổi đều có quyền tham gia nhận chuyển đổi, trừ trường hợp không có nhu cầu nhận chuyển đổi hoặc không đủ điều kiện theo quy định.

Giá quyền nhận chuyển đổi Phòng công chứng được tính bằng số tiền nộp ngân sách và nộp thuế trung bình trong 03 năm gần nhất của Phòng công chứng dự kiến chuyển đổi. Mức giá này được xác định tại thời điểm UBND cấp tỉnh phê duyệt Đề án chuyển đổi, là căn cứ để thực hiện việc chuyển đổi Phòng công chứng và cũng là giá khởi điểm để đấu giá trong trường hợp đấu giá quyền nhận chuyển đổi Phòng công chứng.

Hoàn thiện quy định về văn bản công chứng điện tử

Nghị định quy định văn bản công chứng điện tử bao gồm văn bản công chứng được tạo lập trực tiếp trên môi trường điện tử theo quy trình công chứng điện tử trực tiếp hoặc trực tuyến; văn bản công chứng giấy được chuyển đổi thành văn bản công chứng điện tử theo quy định.

Việc chuyển đổi hình thức giữa văn bản công chứng giấy và văn bản công chứng điện tử chỉ được thực hiện theo yêu cầu của người tham gia giao dịch hoặc yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Công chứng viên và tổ chức hành nghề công chứng thực hiện chuyển đổi chịu trách nhiệm kiểm tra bản gốc, bảo đảm tính toàn vẹn và các điều kiện của văn bản sau chuyển đổi.

Văn bản công chứng được chuyển đổi đáp ứng các yêu cầu theo quy định có giá trị như bản gốc. Việc chuyển đổi không làm thay đổi nội dung, thời điểm có hiệu lực và giá trị pháp lý của bản gốc.

Bên cạnh đó, Nghị định sửa đổi, bổ sung một số quy định về công chứng điện tử trực tiếp, công chứng điện tử trực tuyến; chữ ký số, dịch vụ cấp dấu thời gian; nền tảng công chứng điện tử và cổng tham chiếu dữ liệu công chứng; Hồ sơ, trình tự, thủ tục miễn nhiệm và bổ nhiệm lại công chứng viên; chuyển đổi Văn phòng công chứng theo loại hình doanh nghiệp tư nhân thành Văn phòng công chứng theo loại hình công ty hợp danh; chế độ, chính sách đối với công chứng viên, viên chức và người lao động của Phòng công chứng được chuyển đổi; thời hạn bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp của công chứng viên; công chứng ngoài trụ sở; niêm yết việc tiếp nhận, phân chia di sản;...

Nghị định số 413/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2027. Riêng các Điều 4, 5, 6 và 7 của Nghị định có hiệu lực kể từ ngày 16/11/2026.

Đối với các nền tảng công chứng điện tử đang hoạt động theo quy định tại Nghị định số 104/2025/NĐ-CP, được tiếp tục hoạt động đến ngày 30/6/2027. Từ ngày 01/7/2027, các nền tảng công chứng điện tử phải bảo đảm các điều kiện theo quy định mới.

TOÀN VĂN NGHỊ ĐỊNH SỐ 413/2026/NĐ-CP NGÀY 16/11/2026

HOÀNG HIỆP