Kết luận 17-KL/TW: Định hướng hoàn thiện công tác lập pháp trong kỷ nguyên mới của dân tộc

Mục tiêu xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, hiện đại, mở đường cho phát triển

Trên cơ sở xem xét Tờ trình số 21-TTr/ĐUQH của Đảng ủy Quốc hội về Đề án “Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI”, Bộ Chính trị thống nhất chủ trương thông qua những nội dung cơ bản của Đề án, đồng thời nhấn mạnh mục tiêu của công tác lập pháp là tạo lập khung khổ pháp lý đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch và khả thi.

Theo đó, đến năm 2030, hệ thống pháp luật Việt Nam được xác định phát triển theo hướng dân chủ, công bằng, đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, mở đường cho kiến tạo phát triển, huy động mọi người dân và doanh nghiệp tham gia vào phát triển kinh tế - xã hội. Tầm nhìn đến năm 2045 hướng tới xây dựng hệ thống pháp luật chất lượng cao, tiên tiến, hiện đại, phù hợp với thực tiễn đất nước và thông lệ quốc tế.

Công tác lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI tập trung vào các định hướng lớn, trong đó bao gồm việc nghiên cứu, tổng kết và sửa đổi Hiến pháp năm 2013 phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới; xây dựng và hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển nhanh, bền vững, gắn với xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và vận hành tối ưu mô hình chính quyền ba cấp.

Bên cạnh đó, Kết luận nhấn mạnh các định hướng mang tính đột phá như phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; xác lập mô hình tăng trưởng mới, cơ cấu lại nền kinh tế, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa với khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực chính. Đồng thời, các lĩnh vực văn hóa, con người, giáo dục, an sinh xã hội, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu, quốc phòng, an ninh, đối ngoại và hội nhập quốc tế cũng được đặt trong tổng thể hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Kết luận cũng khẳng định việc phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân, dân chủ xã hội chủ nghĩa và khối đại đoàn kết toàn dân tộc là yếu tố quan trọng trong quá trình xây dựng và hoàn thiện pháp luật.

Tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý, đổi mới tư duy xây dựng pháp luật theo hướng kiến tạo

Bộ Chính trị yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị bảo đảm công tác xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật đặt dưới sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của Đảng, kịp thời thể chế hóa đầy đủ, đúng đắn chủ trương, đường lối của Đảng, nhất là các nội dung cốt lõi của Nghị quyết Đại hội XIV.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là khẩn trương tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý nhằm khơi thông và phát huy hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn mới. Việc tạo lập hành lang pháp lý cho các lĩnh vực mới như kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, năng lượng tái tạo được xác định là yêu cầu cấp thiết, đồng thời bảo đảm vận hành hiệu quả mô hình chính quyền ba cấp, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và quản trị hành chính hiện đại.

Đáng chú ý, Kết luận nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật, chuyển mạnh từ quản lý hành chính sang phục vụ, kiến tạo phát triển, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Quan điểm dứt khoát từ bỏ tư duy “không quản được thì cấm”, xóa bỏ cơ chế “xin - cho”, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh được xác định là những nội dung có tính đột phá.

Cùng với đó, công tác quản lý nhà nước được định hướng chuyển từ tiền kiểm sang chấp nhận rủi ro có kiểm soát, luật hóa cơ chế thử nghiệm chính sách, mở rộng không gian đổi mới sáng tạo. Chính sách, pháp luật phải gắn với kiểm soát chặt chẽ quyền lực, nâng cao trách nhiệm giải trình, bảo đảm công bằng, minh bạch, đồng thời kiên quyết phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, không để xảy ra lợi ích nhóm trong công tác xây dựng pháp luật.

Nâng cao kỷ luật, gắn kết xây dựng và thi hành pháp luật, bảo đảm tổ chức thực hiện hiệu quả

Kết luận yêu cầu tăng cường kỷ luật, kỷ cương, bảo đảm an ninh chính trị, đồng thời đề cao vai trò, trách nhiệm của các chủ thể tham gia quy trình xây dựng pháp luật, nhất là người đứng đầu. Việc phát huy dân chủ, huy động trí tuệ xã hội, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan có liên quan trong quá trình lập pháp được xác định là yếu tố quan trọng nâng cao chất lượng chính sách.

Đồng thời, việc tiếp tục đổi mới phương thức, nâng cao hiệu quả hoạt động của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc và các ủy ban của Quốc hội trong công tác lập pháp được đặt ra, gắn với tăng cường giám sát việc xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật, kịp thời phát hiện và kiến nghị sửa đổi, bổ sung các quy định không còn phù hợp với thực tiễn.

Các cơ quan chủ trì soạn thảo được yêu cầu chú trọng công tác tổng kết thực tiễn, xây dựng chính sách, tham vấn và đánh giá tác động chính sách trong quá trình soạn thảo; người đứng đầu chịu trách nhiệm toàn diện đối với công tác xây dựng pháp luật của bộ, ngành mình. Chính phủ có trách nhiệm chỉ đạo, đôn đốc, kiểm tra, bảo đảm chất lượng và tiến độ xây dựng các dự án luật, đồng thời tiếp tục hoàn thiện quy trình xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Việc phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội trong giám sát, phản biện xã hội; thu hút sự tham gia của Nhân dân, đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp; tham khảo kinh nghiệm quốc tế được xác định là những yếu tố góp phần nâng cao chất lượng hệ thống pháp luật.

Đáng chú ý, Kết luận nhấn mạnh yêu cầu gắn kết chặt chẽ giữa công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, thường xuyên tổng kết thực tiễn, đánh giá hiệu quả chính sách sau ban hành, lấy tác động thực tiễn đối với phát triển kinh tế - xã hội và đời sống Nhân dân làm thước đo để kịp thời sửa đổi, bổ sung các quy định bất cập, tháo gỡ những điểm nghẽn phát sinh.

Cùng với đó, việc kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác xây dựng pháp luật, bảo đảm các điều kiện cần thiết và đẩy mạnh ứng dụng khoa học pháp lý, công nghệ, đổi mới sáng tạo, nhất là công nghệ số và trí tuệ nhân tạo vào quy trình lập pháp được xác định là nhiệm vụ quan trọng nhằm hiện đại hóa toàn diện phương thức xây dựng pháp luật.

HOÀNG HIỆP

Quang cảnh Phiên khai mạc Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khoá XVI. Nguồn ảnh: quochoi.vn.