Cần tăng cường phổ biến pháp luật nhằm hạn chế vi phạm trong hoạt động chứng khoán

Mới đây, Thanh tra Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã ban hành Quyết định số 409/QĐ-XPVPHC xử phạt Công ty cổ phần Chứng khoán LPBank (LPBS), có địa chỉ tại Tầng 3, Cao ốc văn phòng, số 43-45-47 Nguyễn Thị Minh Khai, Phường Sài Gòn, Thành phố Hồ Chí Minh. Tổng số tiền phạt là 887.500.000 đồng do vi phạm quy định về hạn chế đầu tư của công ty chứng khoán; cho khách hàng giao dịch ký quỹ vượt quá sức mua trên tài khoản giao dịch ký quỹ; cung cấp các dịch vụ phải báo cáo trước với Ủy ban Chứng khoán nhà nước nhưng chưa báo cáo; không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ báo cáo theo quy định về phòng, chống rửa tiền; bổ nhiệm nhân sự quản lý không đáp ứng điều kiện về trình độ chuyên môn; và không bảo đảm tính chính xác của thông tin trong hồ sơ chào bán trái phiếu riêng lẻ của Ngân hàng Thương mại cổ phần Lộc Phát Việt Nam.

Vụ việc không chỉ mang ý nghĩa xử lý vi phạm cụ thể mà còn là tình huống điển hình để phổ biến, giáo dục pháp luật về nghĩa vụ tuân thủ đối với các tổ chức kinh doanh chứng khoán.

Luật Chứng khoán năm 2019 đã xác định rõ nguyên tắc hoạt động của thị trường chứng khoán là công khai, minh bạch, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư, đồng thời yêu cầu các công ty chứng khoán phải đáp ứng đầy đủ điều kiện về tổ chức, nhân sự, quản trị rủi ro và kiểm soát nội bộ trong suốt quá trình hoạt động.

Ủy ban Chứng khoán nhà nước tiếp tục tăng cường giám sát, yêu cầu các tổ chức kinh doanh chứng khoán tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật.

Vi phạm điều kiện nhân sự và quy định pháp luật về kiểm soát nội bộ

Trong số các hành vi vi phạm bị xử phạt, đáng chú ý là việc Chứng khoán LPBank bị phạt 77,5 triệu đồng do bổ nhiệm Trưởng phòng Kiểm toán nội bộ khi người được bổ nhiệm không có bằng cấp, chứng chỉ thể hiện trình độ chuyên môn về luật, kế toán hoặc kiểm toán theo quy định.

Theo quy định tại Điều 74 Luật Chứng khoán năm 2019, công ty chứng khoán có trách nhiệm thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ, kiểm toán nội bộ và quản trị rủi ro nhằm phòng ngừa, phát hiện và xử lý kịp thời các rủi ro phát sinh trong hoạt động. Các vị trí thực hiện chức năng kiểm soát, kiểm toán nội bộ phải đáp ứng tiêu chuẩn về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và tính độc lập theo quy định của pháp luật.

Việc bổ nhiệm nhân sự không đáp ứng điều kiện nêu trên đã bị xử phạt theo Nghị định số 156/2020/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán. Cụ thể, nghị định này quy định rõ mức xử phạt đối với hành vi bổ nhiệm người không đủ tiêu chuẩn, điều kiện vào các vị trí quản lý, kiểm soát nội bộ tại công ty chứng khoán, qua đó nhấn mạnh yêu cầu tuân thủ chặt chẽ các điều kiện kinh doanh mang tính bắt buộc.

Từ góc độ pháp lý, vi phạm về điều kiện nhân sự không đơn thuần là sai sót về thủ tục mà còn tiềm ẩn nguy cơ làm suy giảm hiệu quả kiểm soát nội bộ, ảnh hưởng đến an toàn tài chính của doanh nghiệp và quyền lợi của nhà đầu tư.

Luật Chứng khoán và các quy định về kiểm soát nội bộ, điều kiện nhân sự là cơ sở pháp lý bảo đảm hoạt động an toàn của thị trường chứng khoán.

Biến động nhân sự cấp cao và yêu cầu tuân thủ quy định quản trị doanh nghiệp

Cùng với vi phạm về điều kiện nhân sự kiểm toán nội bộ, Chứng khoán LPBank trong thời gian qua cũng ghi nhận nhiều biến động ở các vị trí quản lý cấp cao. Gần đây nhất, công ty đã bổ nhiệm bà Nguyễn Thị Ngàn giữ chức vụ Kế toán trưởng từ ngày 28/10/2025, thay thế cho bà Trần Lan Hương – người giữ vai trò quyền Kế toán trưởng từ đầu năm 2025.

Trước đó, vào cuối năm 2024, Chứng khoán LPBank tổ chức Đại hội đồng cổ đông bất thường nhằm kiện toàn bộ máy quản trị. Đại hội đã thông qua việc miễn nhiệm và bầu bổ sung thành viên Hội đồng quản trị, đồng thời sau đó Hội đồng quản trị đã thực hiện việc miễn nhiệm và bổ nhiệm chức danh Tổng giám đốc.

Theo quy định của Luật Chứng khoán năm 2019 và các văn bản hướng dẫn, việc bổ nhiệm, miễn nhiệm người quản lý công ty chứng khoán phải bảo đảm đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, điều kiện, đồng thời tuân thủ đúng trình tự, thủ tục và nghĩa vụ báo cáo, công bố thông tin. Pháp luật không hạn chế quyền tự chủ của doanh nghiệp trong công tác nhân sự, song yêu cầu mọi biến động nhân sự quản lý phải được thực hiện minh bạch, đúng quy định nhằm bảo đảm sự ổn định và an toàn trong hoạt động.

Việc thay đổi liên tục các vị trí quản lý chủ chốt trong thời gian ngắn, nếu không đi kèm với việc bảo đảm đầy đủ điều kiện pháp lý, có thể làm gia tăng rủi ro tuân thủ và là một trong những nguyên nhân dẫn tới các vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán.

Ý nghĩa pháp lý và yêu cầu tăng cường phổ biến pháp luật

Từ vụ việc xử phạt Chứng khoán LPBank, có thể thấy rằng Nghị định 156/2020/NĐ-CP đóng vai trò quan trọng trong việc cụ thể hóa các chế tài xử lý vi phạm Luật Chứng khoán, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với thị trường chứng khoán. Việc áp dụng chế tài không chỉ nhằm xử lý hành vi vi phạm cụ thể mà còn mang ý nghĩa cảnh báo, phòng ngừa chung đối với các tổ chức kinh doanh chứng khoán.

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam ngày càng phát triển về quy mô và mức độ phức tạp, việc tăng cường phổ biến, giáo dục pháp luật về Luật Chứng khoán và các nghị định hướng dẫn thi hành là yêu cầu cấp thiết. Tuân thủ pháp luật không chỉ là nghĩa vụ bắt buộc mà còn là nền tảng bảo đảm sự phát triển an toàn, minh bền vững của thị trường, hạn chế tranh chấp và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư.

NGỌC ANH