Tòa án nhân dân các cấp triển khai có hiệu quả Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị
Một số kết quả bước đầu và định hướng thời gian tới

Trong bối cảnh đẩy mạnh xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, việc quán triệt và tổ chức thực hiện nghiêm túc các nghị quyết của Đảng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với mỗi cơ quan trong hệ thống chính trị. Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị là một trong những văn kiện quan trọng, định hướng nhiều nội dung lớn liên quan đến cải cách, phát triển và nâng cao hiệu quả hoạt động của các thiết chế nhà nước, trong đó có hệ thống Tòa án nhân dân. Nhận thức rõ vai trò, trách nhiệm của mình, ngành Tòa án nhân dân đã chủ động, tích cực triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, bước đầu đạt được những kết quả thiết thực.

Quán triệt sâu sắc tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW

Ngay sau khi Nghị quyết số 68-NQ/TW được ban hành, Tòa án nhân dân tối cao đã tổ chức hội nghị quán triệt, phổ biến đến toàn thể cán bộ, công chức, viên chức trong toàn hệ thống. Việc học tập, nghiên cứu Nghị quyết được triển khai nghiêm túc, gắn với chức năng, nhiệm vụ của từng đơn vị, từng cấp Tòa án, bảo đảm thống nhất nhận thức và hành động.

Trên cơ sở đó, các Tòa án đã xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện với nội dung cụ thể, lộ trình rõ ràng, phân công trách nhiệm chặt chẽ, bảo đảm Nghị quyết được cụ thể hóa thành các chương trình, nhiệm vụ phù hợp với thực tiễn công tác xét xử và cải cách tư pháp.

Gắn triển khai Nghị quyết với nhiệm vụ chuyên môn

Một trong những điểm nổi bật trong quá trình thực hiện Nghị quyết 68 của ngành Tòa án nhân dân là việc gắn chặt nội dung Nghị quyết với nhiệm vụ chính trị trọng tâm, đặc biệt là công tác xét xử.

Các Tòa án đã chú trọng nâng cao chất lượng giải quyết, xét xử các loại vụ án, bảo đảm đúng pháp luật, không để xảy ra oan, sai hoặc bỏ lọt tội phạm; tăng cường tranh tụng tại phiên tòa theo tinh thần cải cách tư pháp. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động Tòa án, góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch và hiệu quả hoạt động.

Nâng cao chất lượng xét xử các vụ án, vụ việc liên quan đến kinh tế tư nhân, đảm bảo mọi phán quyết của Toà án phải đúng pháp luật, phù hợp với thực tiễn, khách quan, công bằng, nghiêm minh; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật. Khi xử lý sai phạm, vụ việc về dân sự kinh tế, ưu tiên áp dụng các biện pháp về dân sự, kinh tế, hành chính trước; tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động khắc phục sai phạm, thiệt hại.

Trường hợp có thể dẫn đến xử lý hình sự hoặc không xử lý hình sự thì không áp dụng xử lý hình sự. Nếu xử lý hình sự, ưu tiên khắc phục hậu quả kinh tế trước và coi đây là căn cứ quan trọng khi xem xét các biện pháp xử lý tiếp theo. Đổng thời, tăng cường tính minh bạch, hiệu lực, hiệu quả của Tòa án trong giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại, đặc biệt là tranh chấp thương mại quốc tế; bảo đảm nhanh chóng, công bằng, khách quan, bình đằng.

 Thực hiện đúng các quy định của pháp luật về thời hạn tố tụng theo hướng rút ngắn thời gian giải quyết tranh chấp hợp đồng; rà soát và có biện pháp xử lý dứt điểm án tồn đọng, kéo dài.

 Thực hiện đúng các quy định của pháp luật về việc xem xét, quyết định áp dụng biện pháp niêm phong, kê biên, tạm giữ, phong tỏa tài sản trong các vụ án kinh tế bảo đảm đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục và phạm vi, không xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức; bảo đảm giá trị niêm phong, kê biên, tạm giữ, phong toả tương ứng với dự kiến hậu quả thiệt hại trong vụ án.

 Khi giải quyết các vụ việc liên quan đến kinh tế tư nhân, bảo đảm phân định rõ tài sản hình thành hợp pháp với tài sản có được từ hành vi vi phạm pháp luật 5 và các tài sản khác có liên quan; giữa tài sản, quyền, nghĩa vụ của doanh nghiệp và của cá nhân những người quản lý trong doanh nghiệp. Xem xét, áp dụng hợp lý các biện pháp cần thiết nhằm bảo đảm giá trị tài sản liên quan đến vụ án, giảm thiểu tác động của việc giải quyết vụ việc đến hoạt động sản xuất – kinh doanh.

Chú trọng và nâng cao hiệu quả hoà giải, đối thoại trong quá trình giải quyết các vụ án hành chính, các vụ án, vụ việc dân sự, kinh doanh, thương mại để giải quyết nhanh chóng, hiệu quả các tranh chấp, giảm thiểu xung đột xã hội, tiết kiệm nguồn lực cho Nhà nước và Nhân dân.

Phổi hợp chặt chẽ với các cơ quan thi hành án dân sự để bảo đảm các bản án, quyết định của Toà án về tranh chấp kinh doanh thương mại.

Đổi mới tổ chức bộ máy và nâng cao chất lượng đội ngũ

Thực hiện Nghị quyết số 68-NQ/TW, ngành Tòa án nhân dân tiếp tục rà soát, kiện toàn tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ được chú trọng, gắn với yêu cầu nâng cao trình độ chuyên môn, bản lĩnh chính trị và đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ Thẩm phán, Thư ký Tòa án.

Xây dựng và triển khai các chương trình đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu cho đội ngũ Thẩm phán, Thẩm tra viên, Thư ký Tòa án trực tiếp giải quyết các vụ án, vụ việc kinh doanh, thương mại, tập trung vào các lĩnh vực như: tranh chấp hợp đồng thương mại, đầu tư, tài chính – ngân hàng, phá sản doanh nghiệp, sở hữu trí tuệ, thương mại quốc tế và các tranh chấp có yếu tố nước ngoài.

 Nghiên cứu, xây dựng tài liệu bồi dưỡng chuyên sâu và hệ thống tình huống thực tiễn trong xét xử các vụ việc kinh doanh, thương mại để phục vụ công tác đào tạo, bồi dưỡng trong toàn hệ thống Tòa án. (3) Tổ chức các hội thảo chuyên đề, tọa đàm khoa học, lớp tập huấn chuyên sâu với sự tham gia của các chuyên gia pháp lý, nhà khoa học, luật sư, trọng tài viên và đại diện doanh nghiệp nhằm nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng xét xử và khả năng xử lý các vấn đề pháp lý mới phát sinh trong thực tiễn.

Đặc biệt, ngành đã tăng cường kỷ luật, kỷ cương công vụ; đẩy mạnh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong hoạt động xét xử; xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Tăng cường phối hợp và hoàn thiện thể chế

Trong quá trình triển khai Nghị quyết, Tòa án nhân dân các cấp đã chủ động phối hợp chặt chẽ với các cơ quan tiến hành tố tụng và các cơ quan, tổ chức có liên quan nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết các vụ việc, nhất là các vụ án phức tạp, nhạy cảm.

Tổng kết thực tiễn xét xử các vụ án liên quan đến kinh tế tư nhân; kịp thời phát hiện những vướng mắc, bất cập trong thực tiễn thi hành pháp luật trong việc bảo vệ quyền sở hữu, quyền tài sản và bảo đảm thực thi hợp đồng của doanh nghiệp để đề xuất, kiến nghị cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện pháp luật;

Đề xuất Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao ban hành án lệ, văn bản hướng dẫn nhằm bảo đảm áp dụng thống nhất pháp luật trong giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại, bảo vệ quyền sở hữu, quyền tài sản và quyền tự do kinh doanh hợp pháp của doanh nghiệp, trong xử lý các hành vi vi phạm trong lĩnh vực kinh tế, bảo đảm nguyên tắc phân định rõ trách nhiệm hình sự và trách nhiệm dân sự, hành chính.

Bên cạnh đó, việc phát triển án lệ, tổng kết thực tiễn xét xử, hướng dẫn áp dụng pháp luật cũng được tăng cường, qua đó góp phần bảo đảm áp dụng pháp luật thống nhất trong toàn hệ thống.

Bên cạnhg đó, ngành Tòa án tích cực tham gia xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến tổ chức và hoạt động của Tòa án; kiến nghị sửa đổi, bổ sung những quy định còn bất cập, qua đó góp phần hoàn thiện thể chế, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Một số kết quả bước đầu và định hướng thời gian tới

Qua quá trình triển khai, việc thực hiện Nghị quyết số 68-NQ/TW trong ngành Tòa án nhân dân đã đạt được những kết quả tích cực: chất lượng xét xử được nâng lên, tỷ lệ giải quyết án đạt và vượt chỉ tiêu; công tác cải cách tư pháp có chuyển biến rõ nét; niềm tin của Nhân dân đối với hoạt động của Tòa án tiếp tục được củng cố.

Trong thời gian tới, ngành Tòa án nhân dân tiếp tục xác định việc thực hiện Nghị quyết số 68-NQ/TW là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài; tập trung vào một số trọng tâm như: đẩy mạnh chuyển đổi số, hoàn thiện mô hình Tòa án điện tử; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ; tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện Nghị quyết; kịp thời biểu dương, nhân rộng các mô hình hay, cách làm hiệu quả.

Có thể khẳng định, với sự chỉ đạo quyết liệt, đồng bộ cùng tinh thần trách nhiệm cao, ngành Tòa án nhân dân đang từng bước triển khai có hiệu quả Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị, góp phần quan trọng vào công cuộc xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, công bằng, liêm chính, phụng sự Tổ quốc và Nhân dân.

HẢI CHÂU