DN lách luật, trốn đóng BHXH, BHYT

Trương Tuấn - Tìm đủ mọi cách để trốn đóng Bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), nhiều doanh nghiệp không ngần ngại lách luật, thamaj chí vi phạm pháp luật để đạt được mục đích, gây ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động.

14 tháng 11 năm 2019 08:29 GMT+7    0 Bình luận

Trao đổi nghiệp vụ về công tác thanh tra đối với những DN trốn đóng BHXH, BHYT (Ảnh: Internet)

Đủ kiểu “lách” luật
Trong năm 2018, lực lượng thanh tra chuyên ngành đóng của BHXH các địa phương phát hiện nhiều trường hợp NLĐ được chủ DN ký HĐLĐ mùa vụ 25 ngày nhiều lần liên tục trong 2 năm. Sau khi hết hạn hợp đồng 2- 5 ngày, họ lại được ký tiếp “HĐLĐ mùa vụ”. Hay như, thanh tra tại một DN khác, đoàn thanh tra phát hiện nhiều NLĐ được ký HĐLĐ một năm (từ 6/2017) nhưng chưa tham gia BHXH. Theo hồ sơ DN cung cấp, đến tháng 12/2017 NLĐ xin thôi việc nhưng đến tháng 4/2018 (3 tháng sau) lại được tiếp nhận vào làm việc với HĐLĐ mới và tham gia BHXH từ tháng 4/2018… Đây là những tình huống khá phổ biến mà nhiều đoàn thanh tra gặp phải. Tuy nhiên, cách ứng xử, giải thích của các chủ DN lại rất khác nhau nên các đoàn thanh tra cũng có những xử lý khác nhau.
Ông Dương Quang Hớn- Trưởng phòng Thanh tra- Kiểm tra (BHXH tỉnh Long An) cho biết, trong quá trình thanh tra, các đoàn còn phát hiện nhiều DN thỏa thuận với NLĐ trong HĐLĐ (ngoài lương) là khoản trợ cấp sáng kiến, thưởng hoàn thành nhiệm vụ với mức tiền cố định hàng tháng theo từng chức danh công việc. Từ đó, các DN không đưa các khoản này làm căn cứ để tính đóng BHXH, BHYT…
Tại nhiều DN, khi thanh tra mới phát hiện hàng chục NLĐ chưa được tham gia BHXH; thậm chí hàng ngàn NLĐ bị đóng thiếu thời gian, đóng thiếu mức tiền so với thực tế. Lúc này, trách nhiệm của đoàn thanh tra là phải thu thập bằng chứng, tài liệu, đối chiếu quy định pháp luật mới có thể buộc DN thực hiện đúng. Đơn cử như thời gian qua BHXH tỉnh Long An đã phát hiện 2.737 trường hợp NLĐ bị DN đóng thiếu so với quy định và trên 500 trường hợp không tham gia…
Theo ông Nguyễn Trọng Nam- Trưởng phòng Thanh tra- Kiểm tra (BHXH TP.HCM), trước đây, “chiêu” mà các DN thường áp dụng là ký HĐLĐ thời hạn dưới 3 tháng. Họ ký tối đa 2 hợp đồng rồi sau đó giấu đi, chỉ khi bất đắc dĩ mới phải cung cấp. Theo ông Nam, các DN thường có 3 loại hồ sơ (gồm HĐLĐ, bảng lương), trong đó một bộ để lưu hành trong nội bộ DN, giữa các cổ đông; một bộ để báo cáo cơ quan chức năng, ngân hàng và một bộ để dùng cho chính NLĐ. Tuy nhiên, từ 1/1/2018, “chiêu” ký 2 hợp đồng dưới 3 tháng sẽ không thể áp dụng, vì Luật BHXH quy định HĐLĐ từ 1 tháng trở lên phải đóng BHXH cho NLĐ nên khả năng phát hiện DN gian lận sẽ cao hơn.
Thời gian gần đây, việc liên thông dữ liệu thuế hỗ trợ rất lớn cho cơ quan BHXH trong việc đối chiếu, kiểm tra các hành vi gian lận. Trước đây, DN có thể báo cáo thuế thu nhập DN một đằng và đóng BHXH một nẻo. Nhiều DN khai báo thuế trả tiền lương, tiền công cho NLĐ với số tiền vài trăm triệu đến hàng tỉ đồng để làm chi phí khấu trừ thuế thu nhập DN nhưng không đóng BHXH cho ai. Nay, cơ quan BHXH đã có dữ liệu của ngành Thuế để đối chiếu nên DN khó “lách” được, thậm chí bị chế tài xử lý vi phạm rất nặng.
Theo đại diện BHXH một số tỉnh phía Nam, khi bị thanh tra, nhiều DN còn cố tình cung cấp hồ sơ không đúng thực tế (bảng lương, HĐLĐ, quy chế trả lương…) gây khó cho công tác thanh tra.
Kiên quyết trong xử lý
Theo ông Trần Đức Long- Vụ trưởng Vụ Thanh tra- Kiểm tra (BHXH Việt Nam), trong thực tế, công tác thanh tra của Ngành gặp rất nhiều tình huống khác nhau. Do đó, ngoài nắm vững nghiệp vụ, cán bộ thanh tra luôn phải lưu ý tiên liệu trước các tình huống có thể xảy ra để ứng xử phù hợp. Đơn cử: Sau khi kết thúc thanh tra, phía đơn vị SĐLĐ không ký vào biên bản làm việc thì cần phải làm gì tiếp theo? Hay khi làm việc, Phó Giám đốc Công ty A không ký vào biên bản làm việc và biên bản xử phạt với lý do không được Giám đốc ủy quyền việc ký thì xử lý thế nào cho hợp lý?…
Ông Long cũng cho rằng, ngoài nắm vững kiến thức pháp luật, các đoàn thanh tra cũng cần linh hoạt xử lý, tránh máy móc. Ví dụ, một đợt thanh tra 10 DN vi phạm, khi bắt tay vào nhiệm vụ, nếu phát hiện 1-2 DN vi phạm thì phải lập biên bản xử phạt ngay, chứ không phải “máy móc” đợi đến khi thanh tra đủ cả 10 DN mới xử lý. “Sau khi thanh tra xong, phải kiên quyết yêu cầu người đại diện pháp luật hoặc người được ủy quyền hợp pháp của DN ký biên bản làm việc, chứ không thể có chuyện bà kế toán, ông trưởng phòng nhân sự… đứng ra ký biên bản trong khi không có ủy quyền đúng pháp luật”- ông Long nhấn mạnh.
Thời gian qua, tình trạng DN nợ đọng, trốn đóng BHXH, BHYT cho NLĐ đã trở thành vấn đề nhức nhối, gây bức xúc trong xã hội. Theo quy định tại Điều 14, Luật BHXH 2014 có hiệu lực từ 01/01/2016: Tổ chức công đoàn có quyền khởi kiện ra tòa án đối với hành vi vi phạm pháp luật về BHXH gây ảnh hưởng đến quyền lợi và lợi ích hợp pháp của NLĐ, tập thể người lao động. Tuy nhiên, việc thực hiện các thủ tục khởi kiện, xét xử của tòa án cũng gặp nhiều khó khăn do vướng mắc về mặt pháp lý.
Để khắc phục tình trạng này, mới đây, mới đây, Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Nghị quyết số 05/2019/NQ-HĐTP ngày 15/8/2019 về việc hướng dẫn áp dụng Điều 214 về tội gian lận BHXH, BHTN, Điều 215 về tội gian lận BHYT và Điều 216 về tội trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động (NLĐ) của Bộ luật Hình sự. Nghị quyết này có hiệu lực từ ngày 01/9/2019.
Nghị quyết này sẽ góp phần gỡ vướng cho việc thực hiện các thủ tục ủy quyền khởi kiện chủ sử dụng lao động nợ BHXH, BHYT, BHTN trước đây.

Bình luận (0)