Chính phủ quy định trường hợp không áp dụng một số quy định đối với hợp đồng phái sinh có thanh toán ròng

Nghị định số 318/2026/NĐ-CP quy định chi tiết các trường hợp không tạm dừng xử lý tài sản bảo đảm, không bị coi là vô hiệu đối với việc thanh toán hoặc bù trừ, không tạm đình chỉ hoặc đình chỉ thực hiện hợp đồng và không phải báo cáo Thẩm phán trước khi thực hiện bù trừ nghĩa vụ đối với một số hợp đồng phái sinh lãi suất có điều khoản về thanh toán ròng.

Theo Nghị định, hợp đồng phái sinh lãi suất là thỏa thuận của các bên, trong đó xác lập quyền và nghĩa vụ nhằm mục đích phòng ngừa, hạn chế rủi ro lãi suất theo pháp luật về kinh doanh, cung ứng sản phẩm phái sinh lãi suất của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài.

Thanh toán ròng là thỏa thuận trong hợp đồng phái sinh lãi suất, trong đó khi chấm dứt các hợp đồng phái sinh lãi suất tại hoặc trước thời điểm đến hạn theo thỏa thuận, các bên xác định và thanh toán một khoản tiền ròng sau khi thực hiện bù trừ các khoản tiền phải trả theo các hợp đồng phái sinh lãi suất giữa các bên giao kết hợp đồng để xác định thành một khoản phải thu hoặc khoản phải trả của một bên tại ngày đến hạn hoặc ngày chấm dứt trước hạn của hợp đồng phái sinh lãi suất.

Nghị định áp dụng đối với doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã; tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài; cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia thủ tục phục hồi, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã và các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan.

Không tạm dừng xử lý tài sản bảo đảm

Theo Điều 4 Nghị định số 318/2026/NĐ-CP, việc xử lý tài sản bảo đảm của doanh nghiệp, hợp tác xã đối với chủ nợ có bảo đảm trong hợp đồng phái sinh lãi suất có điều khoản về thanh toán ròng không bị tạm dừng trong trường hợp Tòa án thụ lý đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phục hồi, phá sản đối với doanh nghiệp, hợp tác xã.

Theo yêu cầu của Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản hoặc Thẩm phán, chủ nợ có bảo đảm có trách nhiệm cung cấp các thông tin liên quan đến việc xử lý tài sản bảo đảm, gồm lý do không tạm dừng xử lý; tài sản bảo đảm đang được xử lý; thời gian bắt đầu xử lý và địa điểm xử lý tài sản bảo đảm.

Đối với hoạt động thanh toán hoặc bù trừ, Điều 5 quy định việc thanh toán hoặc bù trừ trên cơ sở hợp đồng phái sinh lãi suất có điều khoản về thanh toán ròng được thực hiện trong thời gian 06 tháng trước ngày Tòa án ra quyết định mở thủ tục phá sản không bị coi là vô hiệu.

Khi có yêu cầu của Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản hoặc Thẩm phán, các bên trong hợp đồng có trách nhiệm cung cấp điều khoản về thanh toán ròng, thời điểm thực hiện thanh toán hoặc bù trừ cùng các tài liệu, dữ liệu liên quan.

Không tạm đình chỉ, đình chỉ hợp đồng đang có hiệu lực

Điều 6 Nghị định quy định hợp đồng phái sinh lãi suất có điều khoản về thanh toán ròng đang có hiệu lực tại thời điểm Tòa án thụ lý đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản hoặc tại thời điểm Tòa án ra quyết định mở thủ tục phá sản không bị tạm đình chỉ, không bị đình chỉ theo quy định tại khoản 1 và khoản 5 Điều 51 Luật Phục hồi, phá sản.

Các bên trong hợp đồng phải cung cấp điều khoản về thanh toán ròng và các tài liệu, dữ liệu chứng minh hợp đồng phái sinh lãi suất đang có hiệu lực khi có yêu cầu của Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản hoặc Thẩm phán.

Đáng chú ý, sau khi Tòa án có quyết định mở thủ tục phá sản, đối với hợp đồng phái sinh lãi suất có điều khoản về thanh toán ròng được xác lập trước thời điểm đó, việc bù trừ nghĩa vụ được thực hiện theo thỏa thuận của các bên khi xảy ra sự kiện phá sản mà không phải báo cáo Thẩm phán cho ý kiến trước khi thực hiện.

Việc bù trừ có thể bao gồm chấm dứt toàn bộ các hợp đồng phái sinh lãi suất giữa một bên với cùng một đối tác, xác định và bù trừ các khoản tiền phải trả của các bên theo các hợp đồng để xác định một giá trị chênh lệch duy nhất về tài sản của một bên đối với bên còn lại.

Việc bù trừ nghĩa vụ này chỉ nhằm xác định giá trị tài sản chênh lệch của các bên. Việc thanh toán phần giá trị tài sản chênh lệch được thực hiện theo quy định của pháp luật về phục hồi, phá sản.

Các bên có trách nhiệm cung cấp cho Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản hoặc Thẩm phán các hợp đồng phái sinh lãi suất có điều khoản về thanh toán ròng làm cơ sở bù trừ nghĩa vụ khi xảy ra sự kiện phá sản; đồng thời cung cấp cách thức, phương pháp tính toán để xác định giá trị tài sản chênh lệch ròng.

Đối với vụ việc phục hồi, phá sản đã được Tòa án thụ lý nhưng chưa ra quyết định tuyên bố doanh nghiệp, hợp tác xã phá sản trước ngày Nghị định có hiệu lực, hợp đồng phái sinh lãi suất có điều khoản về thanh toán ròng được áp dụng quy định tại Nghị định này để xem xét, giải quyết. Trường hợp Tòa án đã ra quyết định tuyên bố doanh nghiệp, hợp tác xã phá sản trước ngày Nghị định có hiệu lực thì không áp dụng quy định tại Nghị định để xem xét, giải quyết lại vụ việc.

Nghị định số 318/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 12/8/2026. 

HOÀNG HIỆP

Ảnh minh họa. Nguồn ảnh: Internet.