Đại biểu Quốc hội đề xuất ngưỡng miễn thuế từ 1 đến 2 tỷ đồng dựa trên GDP bình quân

Giao Chính phủ hay giữ nguyên giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định ngưỡng doanh thu miễn thuế

Tại phiên thảo luận, vấn đề cốt lõi về việc "ai" sẽ là người có thẩm quyền quyết định ngưỡng doanh thu miễn thuế đã nhận được nhiều phân tích pháp lý. Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) bày tỏ sự băn khoăn trước đề xuất của Chính phủ về việc chuyển thẩm quyền quy định các mức thuế, ngưỡng giảm thuế thu nhập cá nhân và thuế tiêu thụ đặc biệt từ Ủy ban Thường vụ Quốc hội sang cho Chính phủ.

Theo đại biểu Phạm Văn Hòa, các sắc thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế thu nhập cá nhân vừa mới được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV. Tại thời điểm đó, Quốc hội đã thảo luận rất kỹ và chưa đồng tình với việc giao thẩm quyền này cho Thủ tướng Chính phủ. Việc Chính phủ tiếp tục đề xuất nội dung này tại Kỳ họp khiến đại biểu cho rằng cần phải cân nhắc lại để đảm bảo tính ổn định của pháp luật. "Để luật ăn sâu vào cuộc sống của người dân và có tuổi thọ lâu dài, không phải thay đổi thường xuyên, tôi đề nghị giữ nguyên theo luật hiện hành", đại biểu Phạm Văn Hòa nhấn mạnh.

Đại biểu Phạm Văn Hòa lập luận, Ủy ban Thường vụ Quốc hội họp định kỳ mỗi tháng một lần, thậm chí hai lần hoặc họp đột xuất. Do đó không có lý do gì để không giao thẩm quyền này cho cơ quan thường trực của Quốc hội. Do vậy, đại biểu đề xuất chỉ giao cho Chính phủ trong những trường hợp thực sự cấp bách, cần điều chỉnh ngay lập tức; còn các hoạt động bình thường phải thuộc thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

 Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cùng các ĐBQH tại phiên họp.

Nguy cơ "chia nhỏ" doanh thu và bài toán kiểm soát sau phân quyền

Đồng quan điểm về việc cần có sự điều chỉnh nhưng ở góc độ thận trọng hơn khi thực thi, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng) cơ bản tán thành việc giao Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu để đảm bảo tính kịp thời với biến động kinh tế - xã hội nhưng đặt ra một cảnh báo lớn về cơ chế kiểm soát.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng, vấn đề không chỉ nằm ở việc "ai quy định" mà là "kiểm soát bằng cách nào" sau khi quy định được ban hành. Đại biểu chỉ ra một kẽ hở thực tế rằng nếu ngưỡng doanh thu là căn cứ để miễn thuế thu nhập cá nhân hoặc thuế giá trị gia tăng, thị trường rất dễ phát sinh tình trạng "chia nhỏ". Cụ thể là việc chia nhỏ hộ kinh doanh, chia nhỏ dòng tiền, chia nhỏ điểm bán hoặc "đứng tên" nhiều người khác nhau để giữ mức doanh thu luôn nằm dưới ngưỡng chịu thuế.

Để khắc phục tình trạng này, đại biểu đề nghị Chính phủ cần thiết kế các nguyên tắc chống chia tách giả tạo doanh thu trong các văn bản quy định chi tiết. Đồng thời, cần có cơ chế báo cáo định kỳ để đảm bảo việc điều chỉnh ngưỡng doanh thu thực sự đúng mục tiêu hỗ trợ người dân, không bị lợi dụng để làm thất thu ngân sách nhà nước.

Về hiệu lực thi hành, đại biểu Việt Nga cũng lưu ý một nguyên tắc quan trọng là không làm phát sinh bất lợi cho người nộp thuế. Trong trường hợp áp dụng hiệu lực trở về trước (từ ngày 01/01/2026), cần làm rõ trường hợp nào quy định mới gây bất lợi hơn thì tuyệt đối không được áp dụng hồi tố.

Đảm bảo tính hợp hiến và sự linh hoạt điều hành

Một góc nhìn khác đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) và đại biểu Phan Đức Hiếu (Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên ủng hộ chủ trương giao Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu nhưng yêu cầu phải có "khung giới hạn" nằm trong luật.

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh dẫn Hiến pháp đã quy định nghĩa vụ nộp thuế phải theo luật định và việc sửa đổi thuế thuộc thẩm quyền của Quốc hội. Tuy nhiên, đại biểu cũng thừa nhận nếu mọi tham số thuế đều "đóng khung cứng" trong luật thì chính sách sẽ lạc hậu trước sự vận động nhanh chóng của nền kinh tế. "Vấn đề cốt lõi không phải là có giao quyền hay không mà là giao như thế nào?. Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh đặt vấn đề.

Đại biểu đề xuất: Luật quy định nguyên tắc và khung giới hạn (sàn và trần) và giao Chính phủ điều hành linh hoạt trong khung đó và Quốc hội thực hiện giám sát thực chất. Theo đại biểu, đây được xem là cách tiếp cận hiện đại, vừa đảm bảo đúng tinh thần Hiến pháp vừa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Đồng tình với hướng đi này, đại biểu Phan Đức Hiếu cho rằng đây là giải pháp an toàn nhất về mặt pháp lý. Phân tích rõ hai cách hiểu về Khoản 4, Điều 70 của Hiến pháp, đại biểu cho rằng một là chỉ cần quy định tên loại thuế (nghĩa hẹp), hai là phải quy định cả thuế suất và ngưỡng chịu thuế (nghĩa rộng). Để tránh những băn khoăn về tính hợp hiến, đại biểu kiến nghị Quốc hội nên quyết định mức tối thiểu và tối đa ngay trong luật.

Đề xuất ngưỡng miễn thuế từ 1 đến 2 tỷ đồng dựa trên GDP bình quân

Đi sâu vào các con số định lượng để làm rõ thêm cho quy định giao thẩm quyền, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh đưa ra những dẫn chứng thuyết phục về việc cần nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế hiện nay (đang ở mức 100 triệu đồng/năm). Dựa trên dữ liệu kinh tế, đại biểu cho biết GDP bình quân đầu người năm 2025 là 125,5 triệu đồng và dự kiến năm 2026 đạt khoảng 128 - 130 triệu đồng. Như vậy, ngưỡng 100 triệu đồng hiện tại chỉ bằng 0,8 lần GDP bình quân đầu người, thấp hơn nhiều so với thông lệ quốc tế. Tại các nước có nền kinh tế tương đồng ở Đông Nam Á và Châu Á, ngưỡng miễn thuế thường ở mức từ 8 đến 15 lần GDP bình quân đầu người. Từ cơ sở đó, đại biểu đề nghị ngưỡng sàn không thấp hơn 1 tỷ đồng và ngưỡng trần không quá 2 tỷ đồng.

Trong khi đó, đại biểu Phan Đức Hiếu đề xuất một khung rộng hơn, từ 1 tỷ đến 3 tỷ đồng. Đại biểu lý giải, nếu ngưỡng tối thiểu quá thấp sẽ làm tăng gánh nặng chi phí tuân thủ cho cả doanh nghiệp và cơ quan Nhà nước. Ngược lại, nếu ngưỡng tối đa quá cao, cần tính đến bài toán cân bằng ngân sách và tránh tình trạng các cơ sở kinh doanh "không muốn lớn" mà cứ muốn duy trì "quy mô nhỏ" để được hưởng ưu đãi thuế.

PV

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành phiên thảo luận. Nguồn ảnh: Quochoi.vn