Một số đề xuất giải pháp cấp bách để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, bất cập trong công tác báo cáo thống kê tự động trên nền tảng cơ sở dữ liệu của phần mềm QLTA

Đặt vấn đề

Ngày 27/3/2026, Tòa án nhân dân tối cao đã tổ chức Hội nghị tập huấn theo Công văn số 30/TANDTC-CNTT ngày 14/3/2026 của Tòa án nhân dân tối cao về việc tổ chức tập huấn triển khai chức năng thống kê tự động từ phần mềm quản lý án sang phần mềm thống kê.

Hiện nay, khi thực hiện báo cáo thống kê tự động trên cơ sở dữ liệu trên phần mềm QLTA sang số liệu báo cáo thống kê trên phần mềm thống kê tại các Tòa án còn gặp một số khó khăn, vướng mắc, bất cập. Dẫn đến, công tác hiệu chỉnh số liệu và thực hiện báo cáo thống kê tự động chưa được chính xác và toàn diện.

Do đó, việc nghiên cứu nhận diện một số khó khăn, vướng mắc, bất cập trong công tác báo cáo thống kê tự động trên nền tảng cơ sở dữ liệu của phần mềm QLTA và đề xuất giải pháp cấp bách để thực hiện tốt công tác báo cáo thống kê tự động có nghĩa then chốt trong công tác chuyển đổi số và xây dựng Tòa án điện tử.

1. Thực trạng về công tác sử dụng phần mềm QLTA và phần mềm thống kê

Hiện nay, các Tòa án cơ bản đã thực hiện tốt việc cập nhật dữ liệu vào phần mềm QLTA, đảm bảo 100% các vụ việc phát sinh phải được cập nhật dữ liễu vào phần mềm đúng quy định.

Tuy nhiên, việc cập nhật quan hệ pháp luật thống kê trong phần mềm QLTA chưa được thực hiện khớp với số liệu thống kê theo quan hệ pháp luật thống kê của phần mềm thống kê. Điều này, dẫn đến số liệu về quan hệ pháp luật thống kê bị lệch giữa hai nên gây khó khăn trong công tác báo cáo thống kê tự động.

Trước thực trạng đó, Tòa án nhân dân tối cao đã có Công văn số 134/TANDTC-VP ngày 01/4/2026 về việc rà soát, báo cáo số liệu các loại vụ việc để yêu cầu Tòa án nhân dân các cấp rà soát, báo cáo số liệu thụ lý, giải quyết các loại vụ việc từ ngày 01/10/2025 đến ngày 31/3/2026 phải chính xác. Trường hợp có lệch số liệu giữa hai phần mềm thì phải lập danh sách báo cáo để được Tòa án nhân dân tối cao hỗ trợ hiệu chỉnh cho chính xác.

2. Một số khó khăn, vướng mắc, bất cập trong công tác báo cáo thống kê tự động trên nền tảng cơ sở dữ liệu phần mềm QLTA

2.1. Sơ lược về số liệu và công thức tính báo cáo thống kê án hôn nhân

Hình trên là mẫu báo cáo thống kê tình hình thụ lý, giải quyết án hôn nhân và gia đình. Trong đó, số liệu trong các cột cụ thể như sau:

- Cột tổng số thụ lý (cột 6) = Cột cũ còn lại (cột 2) + Cột Mới thụ lý (cột 3) – Cột chuyển hồ sơ (cột 4) – Cột Nhập vụ án (Cột 5).

- Cột Tổng số đình chỉ (cột 7): Là số quyết định đình chỉ giải quyết vụ việc do thẩm phán ban hành.

- Cột Hòa giải đoàn tụ (cột 8): Số này không được lớn hơn cột 7, cột này cũng là số quyết định đình chỉ giải quyết vụ việc do thẩm phán ban hành nhưng vợ chồng đoàn tụ về sống chung với nhau do được tổ chức hòa giải đoàn tụ.

- Cột Công nhận sự thỏa thuận của các đương sự (cột 9) là số quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự, quyết định ghi nhận thuận tình ly hôn và công nhận sự thỏa thuận của đương sự.

- Cột Tổng số không chấp nhận (công nhận) yêu cầu (cột 10). Trong đó, cột 10 sẽ có số liệu cụ thể tùy theo từng loại vụ việc cụ thể:

+ Đối với những vụ án ly hôn thì cột 10 = Cột 11+Cột 12.

+ Đối với những vụ việc không phải là vụ án ly hôn thì cột 10 có số liệu độc lập, cột 11 có số liệu bằng 0, cột 12 có số liệu bằng 0.

- Cột số vụ án không chấp nhận đơn xin ly hôn (cột 11), chỉ có số liệu trong trường hợp vụ án ly hôn.

- Cột số vụ án không công nhận vợ chồng (cột 12) chỉ có số liệu trong trường hợp vụ án ly hôn.

- Cột Tổng số chấp nhận (công nhận) yêu cầu (cột 13): Là cột lấy số mà Tòa án xét xử, mở phiên họp mà phán quyết chấp nhận yêu cầu hoặc cho ly hôn.

- Cột Cho ly hôn (cột 14): Cột này chỉ phát sinh số liệu đối với các vụ án ly hôn, không được lớn hơn cột 13.

- Cột Tổng số vụ việc đã giải quyết, xét xử (cột 15) = Cột 7 + Cột 9 + Cột 10 + Cột 13.

- Cột Tổng số vụ việc còn lại (cột 16) = Cột 6 – Cột 15.

2.2. Một số khó khăn, vướng mắc, bất cập

Thứ nhất, cách lấy số liệu báo cáo thống kê trong chức năng báo cáo thống kê tự động đối với án hôn nhân và gia đình chưa chính xác:

Chọn báo cáo tháng hôn nhân gia đình sơ thẩm tháng 3 của Tòa án nhân dân khu vực 5 – Đồng Tháp, chọn Lấy dữ liệu QLTA phần mềm sẽ xuất hiện như hình bên dưới:

Chọn Dữ liệu bị lệch chỉ số cũ còn lại để hiệu chỉnh số liệu, màn hình sẽ xuất hiện:

Nhấn double chuột vào dòng chữ Tháng trước cột 16=88; Tháng hiện tại Cột 2 = 87 như hình trên, màn hình sẽ xuất hiện:

Nhấn double chuột vào số 87 của cột cũ còn lại ở hình trên, khi đó phần mềm sẽ xuất hiện danh sách án cũ còn lại trong phần mềm QLTA như hình dưới:

Trên cơ sở danh sách xác định quan hệ pháp luật thống kê của đơn vị để làm báo cáo thống kê, tiến hành rà soát, đối khớp, hiệu chỉnh số liệu lại cho đúng. Ví dụ như đơn vị bị lệch 01 hồ sơ giữa 87 trên phần mềm QLTA và 88 số liệu, danh sách án thực tế của đơn vị.

Số liệu ở cột 13 của phần mềm thống kê lấy từ dữ liệu trên phần mềm QLTA là chưa chính xác.

Số liệu trên phần mềm báo cáo thống kê tự động trong quan hệ pháp luật thống kê (Các vụ án ly hôn có nguyên nhân khác) là Cột 15 = Cột 7 + Cột 9 + Cột 10 + Cột 13 = 7 + 19 + 1 + 36 = 63 vụ việc.

Tuy nhiên qua nghiên cứu, kiểm tra, rà soát thì, số liệu cột 13 phần mềm thống kê lấy từ phần mềm QLTA đã lấy trùng lập thêm số liệu của cột 9 đối với các quyết định ghi nhận thuận tình ly hôn và công nhận sự thỏa thuận của đương sự. Điều này, được minh chứng như sau:

- Trên phần mềm QLTA chúng ta vào tab án hôn nhân và gia đình, chọn danh sách và thiết lập điều kiện tìm kiếm như sau:

+ Tình trạng thụ lý: Đã thụ lý.

+ Tình trạng GQ: Đã giải quyết xong.

+ Thời gian đã giải quyết chọn Từ ngày 01/03/2026 Đến ngày 31/03/2026 (dùng để trích xuất kết quả giải quyết của tháng 3 năm 2026).

+ QHPL dùng thống kê: Các nguyên nhân khác.

Sau đó nhấn nút Tìm kiếm, phía dưới sẽ hiện danh sách các hồ sơ đã giải quyết trong tháng 3 năm 2026, có tổng số là 46 như hình dưới:

 

- Trên phần mềm thống kê nhấn double chuột vào số liệu của cột 13 thì danh sách hiện 36 hồ sơ. Qua rà soát, đối chiếu danh sách này thì được thấy các vụ việc ghi nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của đương sự nằm trong danh sách, dẫn đến số liệu cột 13 phù hợp. Điển hình như hồ sơ tranh chấp ly hôn giữa Nguyễn Tấn ….. với Nguyễn Thị …..nằm ở dòng thứ 30 của danh sách trích xuất từ cột 13 của phần mềm báo cáo thống kê (như hình dưới):

Qua đối chiếu dữ liệu hồ sơ nêu trên trong phần mềm QLTA như hình dưới:

Như vậy, hồ sơ này là quyết định ghi nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự nhưng khi thống kê tự động lại lấy số liệu qua thành số liệu xét xử ở cột số 13 là chưa chính xác, dẫn đến báo cáo thống kê tháng 3 về án hôn nhân gia định của đơn vị bị sai lệch rất nhiều và nếu gửi bảo cáo thống kê này trên hệ thống thì tháng sau tiếp tục sai lệch số liệu.

Sau khi hiệu chỉnh thì dữ liệu tháng 3 của đơn vị đã được đối khớp và chính xác giữa hai phần mềm như hình dưới:

Khi đó, số liệu trên phần mềm báo cáo thống kê tự động là: thụ lý (193), giải quyết (80), còn lại (113).

Còn số liệu trên phần mềm QLTA và số thực tế của đơn vị là: Thụ lý (193), giải quyết (58), còn lại (135). Lệch số liệu 22 vụ việc.

Thứ hai, phần mềm báo cáo thống kê không cho gửi báo cáo tháng 02 năm 2026 đối với án hình sự, án dân sự:

Khi chọn báo cáo thống kê án dân sự trên phần mềm thống kê thì phần mềm hiện chưa đồng bộ 4 quan hệ pháp luật và lệch chỉ số 0 quan hệ pháp luật như hình dưới.

Khi nhấn gửi báo cáo tháng 2 năm 2026 thì hiện cảnh báo và không gửi được như hình dưới:

Trong khi đó, trước đây cũng trường hợp tương tự đơn vị cũng chưa đồng bộ được 03 quan hệ pháp luật trong báo cáo thống kê đối với án hôn nhân và gia đình thì đơn vị đã gửi được báo cáo tháng 02 nên mới rà soát, hiệu chính báo cáo thống kê tự động tháng 3 năm 2026 theo yêu cầu.

Việc không cho gửi báo cáo tháng 02 đối với một số loại vụ việc và phần mềm chỉ hiện số lượng quan hệ pháp luật chưa đồng bộ, không hiện danh sách chưa đồng bộ quan hệ pháp luật nên người sử dụng không thể biết được để rà soát, hiệu chỉnh theo yêu cầu.

Thứ ba, khi hiệu chỉnh quan hệ pháp luật nếu đối với các hồ sơ đã giải quyết hoặc đã có quyết định vụ việc (quyết định đưa vụ án ra xét xử, quyết định xem xét thẩm định tại chỗ,…) thì người sử dụng phải xóa kết quả giải quyết, phải xóa quyết định vụ việc rồi quay lại giai đoạn thụ lý mới hiệu chỉnh quan hệ pháp luật thống kê được. Điều này, làm cho công tác hiệu chỉnh tốn kém thời gian;

Thứ tư, phần mềm chưa có chức năng báo cáo thống kê tự động đối với thụ lý, giải quyết các hồ sơ áp dụng biện pháp xử lý vi phạm hành chính, phá sản.

3. Một số đề xuất giải pháp cấp bách

Một là, cần khẩn trương ra soát, lập trình lại công thức thống kê, cách thức lấy số liệu trong từng biễu mẫu báo cáo thống kê. (Do án hình sự, án dân sự đơn vị chưa gửi được báo cáo tháng 02 nên tác giả chưa thực hiện hiệu chỉnh báo cáo thống kê tháng 3 được, dẫn đến việc không biết rõ cách thức lấy số liệu của phần mềm có bất cập gì hay không?)

Hai là, cho phép các đơn vị được gửi báo cáo tháng 02 năm 2026 (khi chưa hiệu chỉnh đối khớp quan hệ pháp luật thống kê hoặc tội danh) vì tháng 02 năm 2026 các Tòa án đều nhập số liệu vào phần mềm thống kê, chưa thực hiện báo cáo thống kê tự động theo yêu cầu. Tạo điều kiện cho các Tòa án hiệu chỉnh số liệu tháng 3 năm 2026;

Ba là, để thực hiện đồng bộ quan hệ pháp luật thống kê và tội danh để cho các dữ liệu trên phần mềm QLTA và phần mềm thống kê thì các đơn vị trong Hệ thống Tòa án nhân dân cần đối khớp các quan hệ pháp luật thống kê, tội danh còn lại trong tháng 01/2026 chưa được giải quyết xong theo từng quan hệ pháp luật thống kê, tội danh và danh sách các loại vụ việc còn lại do đơn vị lập dùng làm dữ liệu báo cáo thống kê thủ công (gọi tắt là dữ liệu báo cáo thống kê). Sau đó, chúng ta tiến hành rà soát dữ liệu báo cáo thống kê do đơn vị lập và dữ liệu các loại vụ việc trên phần mềm QLTA để tiến hành hiệu chỉnh dữ liệu.

Ví dụ: Dữ liệu báo cáo thống kê của đơn vị Tòa án nhân dân khu vực 5 – Đồng Tháp còn lại đối với án dân sự về quan hệ pháp luật thống kê (10.7. Tranh chấp quyền sử dụng đất) là 150 vụ việc và trong phần mềm QLTA cũng là 150 vụ việc. Nghĩa là quan hệ pháp luật thống kê này không bị lệch.

Tương tự chúng ta tiến hành kiểm tra từng quan hệ pháp luật thống kê và từng tội danh trong từng loại vụ việc cụ thể giữa hai dữ liệu với nhau. Sau đó, thực hiện đối chiếu dữ liệu các loại vụ việc có bị lệch về quan hệ pháp luật thống kê, tội danh và thực hiện hiệu chỉnh trên phần mềm QLTA. Để tìm số liệu từ quan hệ pháp luật thống kê thì chúng ta chọn án dân sự, chọn danh sách và chọn nâng cao màn hình sẽ hiện:

Thiết lập điều kiện lọc danh sách, cụ thể như sau:

+ Tình trạng thụ lý: Đã thụ lý;

+ Tình trạng GQ: Chưa giải quyết xong;

+ Đến ngày thụ lý, giải quyết: 31/01/2026;

+ QHPL dùng cho thống kê: 10.7 Tranh chấp quyền sử dụng đất

Sau đó chọn nút tìm kiếm, thì chúng ta thấy có 150 bản ghi nghĩa là 150 hồ sơ còn lại cuối kỳ thống kê tháng 0/2026 đối với quan hệ pháp luật thống kê (10.7. Tranh chấp quyền sử dụng đất), nếu trùng với dữ liệu báo cáo thống kê thủ công của đơn vị thì dữ liệu này đã khớp.

Ngược lại, dữ liệu còn lệch nên dùng hai dữ liệu này đối chiếu với nhau và hiệu chỉnh lại trên phần mềm sao cho dữ liệu được khớp với số còn lại cuối kỳ của dữ liệu báo cáo thống kê.

Dữ liệu bị lệch sẽ thì chúng ta cần tìm những hồ sơ có quan hệ pháp luật thống kê bị lệch trên phần mềm QLTA. Sau đó, tiến hành hiệu chỉnh quan hệ pháp luật thống kê trên phần mềm QLTA đối với hồ sơ bị lệch sao cho khớp với dữ liệu báo cáo thống kê của hồ sơ đó;

Bốn là, cần hỗ trợ về mặt kỷ thuật cho phép người sử dụng hiệu chỉnh lại quan hệ pháp luật thống kê dù đã có kết quả giải quyết, có quyết định vụ việc, không cần phải xóa kết quả giải quyết, quyết định vụ việc để tiết kiệm thời gian. Vì nếu phải xóa đến giai đoạn thụ lý như hiện nay thì trong một số hồ sơ phải xóa rất nhiều quyết định giải quyết vụ việc (vì đã nhập theo tiến trình tố tụng, một hồ sơ có khi có hơn 10 quyết định vụ việc và 01 kết quả giải quyết);

Năm là, bổ sung báo cáo thống kê tự động đối với các hồ sơ thụ lý, giải quyết các hồ sơ áp dụng biện pháp xử lý vi phạm hành chính, phá sản vì trên nền tảng phần mềm QLTA đã có sẳn dữ liệu hai loại án này nên phần mềm báo cáo thống kê tự động phải vận dụng cơ sở dữ liệu đã có để báo cáo thống kê tự động mới đảm bảo tính toàn diện của yêu cầu chuyển đổi số và xây dựng Tòa án điện tử.

HUỲNH MINH KHÁNH (Tòa án nhân dân Khu vực 5 - Đồng Tháp)

Ảnh minh họa.