Tọa đàm giới thiệu những điểm mới của Luật Sở hữu trí tuệ 2025

Tham dự Tọa đàm có TS. Nguyễn Như Quỳnh - Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Khoa học và Công nghệ; TS. Nguyễn Phan Diệu Linh - Tổ bộ môn Luật Sở hữu trí tuệ (SHTT), Trường Đại học Luật Hà Nội.

Về phía Vụ Giám đốc, kiểm tra III Tòa án nhân dân tối cao có bà Nguyễn Thị Hà - Vụ trưởng; ông Nguyễn Đình Tiến - Phó Vụ trưởng, cùng các cán bộ, chuyên viên của Vụ. Buổi Tọa đàm có sự tham gia của lãnh đạo, Thẩm phán của Tòa án nhân dân khu vực 2 - thành phố Hà Nội, tạo nên diễn đàn trao đổi chuyên môn sâu, sát với yêu cầu thực tiễn công tác.

Toàn cảnh Toạ đàm

Hoàn thiện khung pháp lý sở hữu trí tuệ gắn với đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế

Phát biểu khai mạc Tọa đàm, bà Nguyễn Thị Hà - Vụ trưởng Vụ Giám đốc, kiểm tra III Tòa án nhân dân tối cao nhấn mạnh yêu cầu cập nhật, nắm bắt đầy đủ những sửa đổi quan trọng của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2025. Theo Vụ trưởng Nguyễn Thị Hà, Luật mới là kết quả của một quá trình hoạch định chính sách sâu rộng, nhằm hoàn thiện khung pháp lý về sở hữu trí tuệ, tạo điều kiện thuận lợi cho đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế số và quá trình hội nhập quốc tế của Việt Nam.

Vụ trưởng Vụ Giám đốc, kiểm tra III Nguyễn Thị Hà khai mạc Tọa đàm

Đồng chí Nguyễn Thị Hà cho biết, Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi năm 2025 được xây dựng trên nền tảng các định hướng lớn về phát triển khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo; thể chế hóa hàng loạt nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị, đặc biệt là Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng pháp luật.

Trong bối cảnh các tranh chấp về quyền sở hữu trí tuệ ngày càng gia tăng cả về số lượng và mức độ phức tạp, Vụ trưởng Vụ Giám đốc, kiểm tra III nhấn mạnh việc tổ chức Tọa đàm không chỉ nhằm cập nhật thông tin mà còn giúp đội ngũ cán bộ Tòa án có cơ sở áp dụng thống nhất, chính xác các quy định mới của Luật.

Những thay đổi của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2025 và yêu cầu đặt ra đối với công tác xét xử

Tham dự Tọa đàm với vai trò báo cáo viên, TS. Nguyễn Như Quỳnh - Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Khoa học và Công nghệ đã trình bày một cách hệ thống, chi tiết các nội dung sửa đổi, bổ sung của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2025. Trên cơ sở tài liệu chính thức của Bộ Khoa học và Công nghệ, TS. Nguyễn Như Quỳnh phân tích 05 nhóm thay đổi lớn, phản ánh định hướng điều chỉnh toàn diện của Luật trong bối cảnh đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ.

Tiến sĩ Nguyễn Như Quỳnh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Khoa học và Công nghệ 

Trước hết, TS. Nguyễn Như Quỳnh nhấn mạnh nhóm nội dung liên quan đến cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số toàn diện trong xử lý hồ sơ sở hữu trí tuệ. Theo đó, Luật đã rút ngắn đáng kể thời hạn xử lý hầu hết các loại đơn đăng ký: thời gian thẩm định nội dung đơn sáng chế giảm từ 18 tháng xuống còn 12 tháng; đơn nhãn hiệu giảm từ 9 tháng xuống 5 tháng; đơn kiểu dáng công nghiệp giảm từ 7 tháng xuống 5 tháng; thời gian công bố đơn giảm từ 2 tháng xuống còn 1 tháng. Đặc biệt, Luật lần đầu tiên ghi nhận cơ chế thẩm định nhanh trong thời hạn 3 tháng đối với sáng chế và nhãn hiệu khi đáp ứng điều kiện do Chính phủ quy định. 

Nhóm nội dung thứ hai được TS. Nguyễn Như Quỳnh phân tích là thúc đẩy khai thác thương mại quyền sở hữu trí tuệ, coi quyền sở hữu trí tuệ là tài sản có giá trị kinh tế thực sự. Luật bổ sung các quy định cho phép chủ sở hữu sử dụng quyền sở hữu trí tuệ để góp vốn, thế chấp, vay vốn và giao dịch thương mại, đồng thời hình thành cơ sở dữ liệu quốc gia về giá giao dịch quyền sở hữu trí tuệ nhằm minh bạch hóa thị trường. Theo TS. Nguyễn Như Quỳnh, những quy định này đặt ra yêu cầu mới đối với Tòa án trong việc giải quyết tranh chấp liên quan đến định giá, chuyển giao và khai thác quyền sở hữu trí tuệ.

Nhóm thay đổi thứ ba liên quan đến mở rộng đối tượng được bảo hộ, phù hợp với thực tiễn phát triển của công nghệ số và các lĩnh vực sáng tạo mới. Luật bổ sung cơ chế bảo hộ kiểu dáng công nghiệp cho phần không tách rời được của sản phẩm (kiểu dáng riêng phần); mở rộng bảo hộ kiểu dáng công nghiệp của sản phẩm phi vật lý, bao gồm giao diện đồ họa người dùng (GUI), biểu tượng số (icon); đồng thời bổ sung quy định về tín hiệu cáp mang chương trình được mã hóa.

Nhóm nội dung thứ tư được đánh giá là điểm mới quan trọng, liên quan trực tiếp đến trí tuệ nhân tạo (AI). TS. Nguyễn Như Quỳnh cho biết, Luật cho phép khai thác dữ liệu để nghiên cứu, thử nghiệm và huấn luyện hệ thống AI với điều kiện không ảnh hưởng bất hợp lý đến quyền và lợi ích hợp pháp của chủ thể quyền. Đồng thời, Luật khẳng định nguyên tắc chỉ bảo hộ các sáng tạo có yếu tố con người, theo đó văn bằng bảo hộ có thể bị từ chối hoặc hủy bỏ nếu đối tượng được tạo ra hoàn toàn bởi AI hoặc không xác định được tác giả là con người.

Nhóm thay đổi thứ năm tập trung vào tăng cường hiệu quả bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, nhất là trong môi trường số. Luật bổ sung cơ chế xử lý hành vi xâm phạm trên không gian số, làm rõ trách nhiệm của các nền tảng số trong việc ngăn chặn, gỡ bỏ nội dung vi phạm, đồng thời nâng mức bồi thường thiệt hại nhằm tăng tính răn đe và phù hợp với thực tiễn.

Cán bộ Tòa án nhân dân khu vực 2 - Hà Nội trao đổi với chuyên gia

Tại toạ đàm, các đại biểu đã tập trung trao đổi về những khó khăn trong quá trình giải quyết, xét xử các vụ việc liên quan đến sở hữu trí tuệ, đặc biệt là các vấn đề xác định hành vi xâm phạm trên môi trường số, định giá tài sản trí tuệ và áp dụng các quy định mới liên quan đến trí tuệ nhân tạo.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm

Phát biểu kết luận Tọa đàm, ông Nguyễn Đình Tiến - Phó Vụ trưởng Vụ Giám đốc, kiểm tra III Tòa án nhân dân tối cao nhấn mạnh việc nắm vững các sửa đổi của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2025 là yêu cầu cần thiết nhằm nâng cao chất lượng giải quyết tranh chấp trong thời gian tới; đồng thời đề nghị cán bộ tiếp tục nghiên cứu, chủ động cập nhật xu hướng công nghệ, đáp ứng yêu cầu thực tiễn công tác.

PV