Tọa đàm: Nâng cao chất lượng xét xử trong giai đoạn mới

Tọa đàm là hoạt động chuyên môn có ý nghĩa thiết thực, góp phần triển khai hiệu quả Nghị quyết số 27-NQ/TW về cải cách tư pháp, đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng hoạt động xét xử trong giai đoạn mới.

Quang cảnh buổi Toạ đàm 

Tham dự Toạ đàm có Tiến sỹ Đặng Quang Phương - nguyên Phó Chánh án Thường trực Tòa án nhân dân tối cao; Tiến sỹ Nguyễn Sơn - nguyên Phó Chánh án Toà án nhân dân tối cao; ông Hà Sỹ Đồng, đại biểu Quốc hội, nguyên quyền Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị; Lãnh đạo, Uỷ viên BTV Đảng uỷ, Phó Chánh án Toà án nhân dân tỉnh Quảng Trị Võ Bá Lưu; nguyên Chánh án Toà án nhân dân tỉnh Quảng Trị Hoàng Văn Em; cùng lãnh đạo, thành viên Ủy ban Thẩm phán TAND tỉnh Quảng Trị; Thẩm phán Tòa án nhân dân tỉnh, khu vực một số tỉnh, thành phố trong cả nước.

Toạ đàm có sự tham gia của Luật sư, Tiến sỹ Phan Trung Hoài - Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam; Luật sư Phạm Công Hùng - Giám đốc Công ty Luật TNHH MTV Công Hùng và cộng sự - Đoàn Luật sư TP.HCM và nhiều Luật sư, chuyên gia pháp lý trong cả nước

Về phía đơn vị đồng chủ trì Tọa đàm có Phó Tổng Biên tập Tạp chí Toà án nhân dân Nguyễn Thị Hải Châu và các Trưởng phòng của Tạp chí TAND; Chánh án Toà án nhân dân Khu vực 5, Quảng Trị Lê Thiết Hùng cùng lãnh đạo, Thẩm phán TAND khu vực 5, Quảng Trị.

Tọa đàm thu hút hơn 60 đại biểu là các Thẩm phán, Luật sư, Kiểm sát viên, chuyên gia pháp lý giàu kinh nghiệm thực tiễn đã tạo nên không gian học thuật nghiệp vụ nghiêm túc, thẳng thắn, cầu thị và chuyên sâu.

  Chánh án Toà án nhân dân Khu vực 5 - Quảng Trị Lê Thiết Hùng  phát biểu khai mạc Toạ đàm

Không gian trao đổi nghiệp vụ thẳng thắn, chân thành, mang tính chất xây dựng

Phát biểu khai mạc Toạ đàm, Chánh án Toà án nhân dân khu vực 5 - Quảng Trị Lê Thiết Hùng cho biết mục đích, ý nghĩa của việc tổ chức Tọa đàm trong bối cảnh toàn ngành Tòa án đang triển khai mạnh mẽ các nhiệm vụ cải cách tư pháp theo tinh thần Nghị quyết số 27-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Trong đó, nâng cao chất lượng xét xử và bảo đảm tranh tụng thực chất tại phiên tòa được xác định là khâu đột phá, có ý nghĩa quyết định đối với hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống tư pháp.

Theo Chánh án Lê Thiết Hùng, mặc dù Thẩm phán và Luật sư có vị trí, vai trò, chức năng khác nhau trong tố tụng, song đều cùng hướng tới mục tiêu chung là bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trên cơ sở thượng tôn pháp luật. Thực tiễn xét xử thời gian qua cho thấy, vẫn còn những khó khăn, vướng mắc trong quá trình phối hợp giữa các chủ thể tham gia tố tụng, dẫn đến những xung đột không cần thiết tại phiên tòa, ảnh hưởng đến tiến độ giải quyết vụ án và chất lượng xét xử.

Ông Lê Thiết Hùng khẳng định, Tọa đàm “Nâng cao chất lượng xét xử” không phải là diễn đàn tranh luận mang tính đối đầu, mà là không gian trao đổi nghiệp vụ thẳng thắn, chân thành, mang tính chất xây dựng, nhằm nhận diện rõ những điểm dễ phát sinh mâu thuẫn giữa Luật sư và Hội đồng xét xử, từ đó đề xuất các giải pháp ứng xử văn minh, chuyên nghiệp, đúng chuẩn mực tố tụng.

Trên tinh thần đó, Tọa đàm tập trung thảo luận các vấn đề cốt lõi như: nhiệm vụ chứng minh trong các vụ án dân sự, hành chính theo quy định mới của Luật Tổ chức TAND năm 2025; vai trò của Luật sư trong hoạt động tranh tụng tại phiên tòa; xây dựng văn hóa pháp đình và cơ chế đối thoại ngay từ giai đoạn chuẩn bị xét xử. Chánh án TAND khu vực 5 - Quảng Trị nhấn mạnh, chất lượng xét xử được quyết định trực tiếp bởi chất lượng tranh tụng, trong đó Luật sư không phải là người đối đầu với Tòa án, mà là chủ thể tham gia kiến tạo chất lượng xét xử, góp phần giúp Hội đồng xét xử ban hành những bản án vững chắc, đúng pháp luật, qua đó nâng cao uy tín và vị thế của ngành Tòa án.

   Phó Tổng Biên tập Tạp chí Toà án nhân dân Nguyễn Thị Hải Châu phát biểu tại Toạ đàm

Phát biểu tại Tọa đàm, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Toà án nhân dân Nguyễn Thị Hải Châu nhấn mạnh các nội dung trọng tâm của Toạ đàm: “Các đại biểu tập trung trao đổi, thảo luận về những vấn đề trọng tâm liên quan trực tiếp đến hoạt động xét xử, như: kinh nghiệm đánh giá chứng cứ, kỹ năng lập luận trong bản án, quyết định; kỹ năng tranh tụng trong phiên toà. Về kỹ năng tranh tụng dân chủ, thực chất và sự điều hành của Thẩm phán chủ toạ phiên toà; ý kiến tranh tụng của Luật sư, văn hoá pháp đình cùng hướng tới sự tôn nghiêm của phiên toà, xác định sự thật trong mỗi vụ án. Mỗi ý kiến tại Tọa đàm sẽ là một mảnh ghép để hoàn thiện bức tranh văn hóa tư pháp Công minh- Hiện đại - Thượng tôn pháp luật”.

Tiến sỹ Đặng Quang Phương - nguyên Phó Chánh án thường trực Toà án nhân dân tối cao phát biểu tại Toạ đàm

Phát biểu ý kiến tại buổi Toạ đàm, Tiến sỹ Đặng Quang Phương - nguyên Phó Chánh án thường trực Toà án nhân dân tối cao, đề nghị các đại biểu tập trung phân tích những quy định mới của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân, đặc biệt là những nội dung liên quan đến nghĩa vụ chứng minh trong tố tụng dân sự và tố tụng hành chính. Tại buổi Toạ đàm cần bàn để nâng cao chất lượng tranh tụng, bảo đảm nguyên tắc tranh tụng, dân chủ và khách quan. Các đại biểu cần nêu cao yêu cầu xây dựng chuẩn mực ứng xử tư pháp, củng cố mối quan hệ phối hợp chuẩn mực, tôn trọng và trách nhiệm giữa người tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng.

Kỹ năng điều hành phiên tòa của Thẩm phán giữ vai trò đặc biệt quan trọng

Nguyên Phó Chánh án TANDTC Nguyễn Sơn phát biểu tại Tọa đàm

Nguyên Phó Chánh án TANDTC Nguyễn Sơn vui mừng vì tại Tọa đàm này có nhiều đại biểu lãnh đạo, nguyên lãnh đạo tỉnh là đại biểu Quốc hội, có nhiều Luật sư nguyên là lãnh đạo, Thẩm phán đã kinh qua thời gian dài làm công tác xét xử, hiện nay với vai trò Luật sư sẽ có những đóng góp, chia sẻ. Tại Tọa đàm nguyên Phó Chánh án Nguyễn Sơn cũng chia sẻ kinh nghiệm trong công tác xét xử và mong muốn qua Tọa đàm sẽ nâng cao chất lượng tranh tụng, chất lượng xét xử.

Luật sư, Tiến sỹ Phan Trung Hoài -  Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam phát biểu tại Toạ đàm

Phát biểu tại Tọa đàm, Luật sư Tiến sỹ Phan Trung Hoài -  Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam cho rằng, trong thời gian gần đây, hệ thống pháp luật Việt Nam đã có những thay đổi quan trọng, đặc biệt liên quan đến tổ chức bộ máy tư pháp và cơ chế bảo đảm quyền của các chủ thể tham gia tố tụng.

Theo ông, hệ thống Tòa án đã được tổ chức lại theo mô hình ba cấp xét xử, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong cải cách tư pháp, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động xét xử và bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận công lý của người dân.

Trong lĩnh vực tố tụng dân sự, pháp luật đã từng bước xác lập nguyên tắc trả lại quyền thu thập tài liệu, chứng cứ cho đương sự. Mặc dù đây là nội dung còn tương đối mới trong thực tiễn áp dụng, song về mặt lý luận và chính sách, vấn đề này đã được thảo luận và đặt ra từ khá sớm.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy vẫn còn nhiều vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện. Cụ thể, khả năng thực tế của đương sự trong việc tự thu thập chứng cứ còn gặp nhiều hạn chế; đồng thời, vai trò của luật sư chủ thể gần gũi và trực tiếp bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự trong việc thu thập chứng cứ vẫn chưa được bảo đảm đầy đủ về mặt pháp lý.

Ông nhấn mạnh rằng đây là vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc, cần được Tạp chí TAND và giới nghiên cứu pháp lý quan tâm phân tích, đánh giá một cách toàn diện. Trong thời gian tới, việc tổng kết thực tiễn, hoàn thiện các quy định pháp luật nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho đương sự và Luật sư trong hoạt động thu thập chứng cứ là yêu cầu cấp thiết. Ngay cả trong tố tụng hình sự, quyền thu thập chứng cứ của Luật sư hiện nay vẫn chưa được quy định rõ ràng, thống nhất, dẫn đến những khó khăn nhất định trong quá trình áp dụng.

 

Thẩm phán Đinh Thị Kiều Lương, Phó Chánh tòa hình sự TAND tỉnh Đồng Nai phát biểu tại Tọa đàm

Thẩm phán Đinh Thị Kiều Lương chia sẻ kỹ năng điều khiển trong phiên toà có hàng trăm Luật sư tham gia mà vẫn đảm bảo quyền của các Luật sư tham gia tố tụng, đảm bảo chất lượng xét xử, quyền và nghĩa vụ của các chủ thể tham gia tố tụng. Các ý kiến của các Thẩm phán, Luật sư và chuyên gia pháp lý đã thẳng thắn trao đổi về những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn xét xử, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tranh tụng, nâng cao chất lượng xét xử.

Ông Hà Sĩ Đồng - Đại biểu Quốc hội, Nguyên quyền Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị phát biểu tại Toạ đàm

Phát biểu tại Toạ đàm ông Hà Sĩ Đồng - Đại biểu Quốc hội, nguyên quyền Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, hoan nghênh việc Toà án nhân dân khu vực 5 tổ chức Tọa đàm nhằm nâng cao chất lượng xét xử, phù hợp với cải cách tư pháp trong giai đoạn hiện nay, chất lượng xét xử không chỉ phụ thuộc vào quy định pháp luật mà còn ở mức độ đối thoại, hợp tác nghề nghiệp và sự tôn trọng lẫn nhau giữa các chủ thể tham gia tố tụng.

Tại Tọa đàm các đại biểu đã tập trung phân tích những quy định mới của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân, đặc biệt là những nội dung liên quan đến nghĩa vụ chứng minh trong tố tụng dân sự và tố tụng hành chính. Nhiều ý kiến trao đổi sâu về phương pháp đánh giá chứng cứ, cách thức xây dựng lập luận chặt chẽ trong bản án, quyết định, bảo đảm tính thuyết phục pháp lý, phù hợp thực tiễn và nâng cao niềm tin của nhân dân đối với hoạt động xét xử. Phiên thảo luận chuyên đề về tranh tụng trong tố tụng hình sự đã làm rõ mối quan hệ giữa Hội đồng xét xử và người bào chữa trong bảo đảm nguyên tắc tranh tụng, dân chủ và khách quan.

Các đại biểu đặc biệt nhấn mạnh vai trò điều hành của Thẩm phán chủ tọa phiên tòa - yếu tố quyết định chất lượng tranh tụng thực chất, bình đẳng và hiệu quả. Đồng thời, thời gian tới các đơn vị phối hợp cần tổ chức nhiều Toạ đàm, để không ngừng triển khai hiệu quả về cải cách tư pháp, đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng hoạt động xét xử trong giai đoạn mới.

                                                                 Nguyên Chánh án TAND tỉnh Quảng Trị Hoàng Văn Em phát biểu tại Tọa đàm

Tổng kết thực tiễn xét xử, góp phần hoàn thiện kỹ năng nghề nghiệp của Thẩm phán, Luật sư

Buổi tọa đàm không chỉ là diễn đàn trao đổi học thuật mà còn là hoạt động tổng kết thực tiễn xét xử, góp phần hoàn thiện kỹ năng nghề nghiệp của Thẩm phán, Luật sư và những người làm công tác tư pháp.

Phát biểu kết luận, Tiến sỹ Đặng Quang Phương nguyên Phó chánh án thường trực Tòa án nhân dân tối cao cho rằng tại Tọa đàm hôm nay đã nghe các ý kiến rất tâm huyết, trách nhiệm, xây dựng và có giá trị cao về nghiên cứu về thực tiễn, rất quan trọng trong xu hướng cải cách tư pháp. Ông mong muốn sắp tới có nhiều buổi tọa đàm để góp phần nâng cao chất lượng xét xử.

Những nội dung trao đổi tại tọa đàm sẽ là cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng xét xử, chất lượng tranh tụng, củng cố uy tín của Tòa án, hướng tới xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp - công bằng - liêm chính - hiện đại.

 

Luật sư Phạm Công Hùng phát biểu tại Tọa đàm

Phát biểu bế mạc Tọa đàm, Chánh án Toà án nhân dân Khu vực 5 khẳng định: Buổi Tọa đàm đã diễn ra trong không khí nghiêm túc, thẳng thắn, xây dựng và trách nhiệm, hoàn thành toàn bộ nội dung chương trình đề ra, đạt được nhiều kết quả thiết thực về cả nhận thức và định hướng hành động. 

Theo Chánh án Lê Thiết Hùng, điểm nổi bật của buổi Tọa đàm là việc các đại biểu đã thống nhất cao về yêu cầu lấy tranh tụng làm trung tâm của hoạt động xét xử, tăng cường phối hợp giữa Thẩm phán và Luật sư, bảo đảm mỗi bản án, quyết định của Tòa án không chỉ đúng pháp luật mà còn thuyết phục, tạo dựng niềm tin xã hội đối với công lý. Buổi Tọa đàm đã để lại ba giá trị cốt lõi:

Thứ nhất, củng cố nhận thức chung về vai trò quyết định của chất lượng tranh tụng đối với chất lượng xét xử.

Thứ hai, tăng cường trách nhiệm phối hợp giữa các chủ thể tố tụng, hướng tới mục tiêu chung là bảo vệ công lý, quyền con người và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Thứ ba, lan tỏa mạnh mẽ tinh thần truyền nghề, truyền lửa, đặc biệt đối với đội ngũ Thẩm phán trẻ - lực lượng kế cận của nền tư pháp.

Những ý kiến tâm huyết, sâu sắc tại buổi Tọa đàm sẽ được Ban Tổ chức tổng hợp, nghiên cứu, vận dụng trong công tác chuyên môn, góp phần nâng cao chất lượng xét xử của Tòa án trong thời gian tới.

 Đại biểu Ngô Việt Bắc chia sẻ ý kiến tại Tọa đàm

Thay mặt Ban Tổ chức, Chánh án Toà án nhân dân khu vực 5 - Quảng Trị trân trọng cảm ơn các đồng chí lãnh đạo, chuyên gia, Luật sư và toàn thể đại biểu đã đóng góp trí tuệ, trách nhiệm cho thành công của buổi Tọa đàm; đồng thời bày tỏ mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, đồng hành và chia sẻ kinh nghiệm của đội ngũ những người làm công tác tư pháp trong thời gian tới.

 

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm

Buổi Tọa đàm khép lại, nhưng những giá trị học thuật và thực tiễn thu được sẽ tiếp tục được lan tỏa, đóng góp tích cực cho sự nghiệp cải cách tư pháp và xây dựng nền tư pháp ngày càng trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại.

LƯƠNG NGHIỆP - BẮC TRẦN