Trong bài giới thiệu này, chúng tôi xin gửi tới độc giả một số nội dung cơ bản, trọng tâm được đề cập trong 07 bài viết đăng tải trên Tạp chí Tòa án nhân dân số 15 năm 2026, cụ thể như sau:

Bài viết “Cơ sở dữ liệu tư pháp số và năng lực khai thác cơ sở dữ liệu tư pháp số của Thẩm phán trong kỷ nguyên số” của tác giả Ngô Hoài Thương làm rõ cơ sở lý luận về dữ liệu tư pháp số, cơ sở dữ liệu tư pháp số, quản trị dữ liệu tư pháp; phân tích mô hình dữ liệu của Tòa án điện tử; đánh giá vai trò của dữ liệu và trí tuệ nhân tạo trong hoạt động xét xử; xác định khung năng lực khai thác dữ liệu tư pháp số của Thẩm phán; đề xuất bộ tiêu chí đánh giá năng lực dữ liệu của Thẩm phán; tham khảo kinh nghiệm quốc tế và rút ra bài học cho Việt Nam. Trên cơ sở đó, bài viết khẳng định: xây dựng cơ sở dữ liệu tư pháp số và phát triển năng lực khai thác dữ liệu của Thẩm phán là hai trụ cột không thể tách rời trong tiến trình xây dựng Tòa án điện tử, cải cách tư pháp và hiện đại hóa nền tư pháp Việt Nam.

Bài viết “Xử lý hình sự đối với hành vi “thương mại hóa” dữ liệu cá nhân: từ thực tiễn xét xử đến yêu cầu hoàn thiện Bộ luật Hình sự hiện hành” của tác giả Đinh Thị Mai đề xuất các giải pháp cấp thiết nhằm hoàn thiện Bộ luật Hình sự hiện hành, bao gồm bổ sung tội danh độc lập, quy định trách nhiệm hình sự của pháp nhân và yêu cầu thành lập Cơ quan giám sát dữ liệu độc lập (DPA) nhằm đáp ứng yêu cầu bảo vệ quyền con người trong kỷ nguyên số.

Bài viết “Hoàn thiện pháp luật về giới hạn tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài trong tổ chức kinh tế tại Việt Nam” của tác giả Nguyễn Thị Thu Thủy phân tích những bất cập của pháp luật hiện hành về giới hạn sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài, đồng thời làm rõ những khó khăn phát sinh trong quá trình áp dụng pháp luật và giải quyết tranh chấp. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất một số kiến nghị nhằm hoàn thiện cơ chế xác định quyền kiểm soát của nhà đầu tư nước ngoài và nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực đầu tư, kinh doanh, thương mại.

Bài viết “Những rào cản làm hạn chế việc áp dụng hình phạt không tước tự do trong pháp luật hình sự Việt Nam” của tác giả Hà Thái Thơ, Huỳnh Xuân Tình và Nguyễn Xuân Cường phân tích cơ sở pháp lý và thực trạng áp dụng các hình phạt không tước tự do trong pháp luật hình sự Việt Nam, đồng thời, nhận diện các rào cản chủ yếu từ quy định pháp luật, hiệu quả của cơ chế thi hành án ngoài cộng đồng, cũng như các yếu tố tâm lý, truyền thống và định kiến xã hội.

Bài viết “Xác định tư cách pháp lý của người nam đã chuyển đổi giới tính sinh con - nghiên cứu so sánh và kiến nghị xây dựng khung pháp lý tại Việt Nam” của các tác giả Nguyễn Phan Khôi, Bùi Thị Mỹ Hương và Thân Thị Ngọc Bích phân tích vấn đề pháp lý phát sinh từ thực tế người nam đã chuyển đổi giới tính (đã được công nhận giới tính nam hợp pháp) mang thai và sinh con. Trong bối cảnh Bộ luật Dân sự năm 2015 đã ghi nhận quyền chuyển đổi giới tính nhưng hệ thống pháp luật chuyên ngành (hộ tịch, hôn nhân và gia đình, bảo hiểm) vẫn chưa tương thích, việc xác định tư cách làm cha/mẹ cho đối tượng này trở thành một yêu cầu cấp thiết. Nghiên cứu này sử dụng cách tiếp cận từ góc độ quyền con người, sự đa dạng của bản dạng giới và cấu trúc gia đình, đồng thời phân tích các quan điểm pháp lý quốc tế. Từ đó, bài viết chỉ ra sự mâu thuẫn, bất cập trong khung pháp lý hiện hành của Việt Nam và tác động của các yếu tố văn hóa - xã hội, đặc biệt là ảnh hưởng từ tư tưởng Nho giáo. Cuối cùng, nghiên cứu đưa ra các kiến nghị từ nhiều góc độ nhằm xây dựng khung pháp lý đồng bộ, tập trung vào việc sửa đổi các quy định về đăng ký hộ tịch, hôn nhân và gia đình, bảo hiểm xã hội, y tế kết hợp với hoạt động tuyên truyền pháp luật, góp phần hoàn thiện Dự thảo Luật Chuyển đổi giới tính và hướng tới một nền pháp luật tôn trọng sự đa dạng, nhân văn và hiện đại hơn.

Bài viết “Hoàn thiện quy định về tiền chất ma túy trong pháp luật hình sự Việt Nam” của các tác giả Nguyễn Thị Long và Nguyễn Văn Tuyến phân tích, luận giải bản chất pháp lý, các vướng mắc liên quan đến tiền chất ma túy, trên cơ sở đó, đưa ra các kiến nghị hoàn thiện pháp luật hình sự về tiền chất ma túy.

Bài viết “Chế định bồi thẩm đoàn trong pháp luật một số quốc gia và giá trị tham chiếu cho Việt Nam” của tác giả Trần Văn Thư phân tích chế định bồi thẩm đoàn trong pháp luật một số quốc gia tiêu biểu như Hoa Kỳ, Pháp, Nga, Nhật Bản và Hàn Quốc, nhằm tập trung làm rõ mô hình tổ chức, cơ chế lựa chọn, mức độ tham gia và vai trò của bồi thẩm đoàn trong quá trình xét xử. Trên cơ sở đó, bài viết đánh giá một số ưu điểm và hạn chế của mô hình này dưới góc độ bảo đảm công lý, tính dân chủ và hiệu quả xét xử; từ đó, rút ra một số giá trị tham chiếu có ý nghĩa đối với Việt Nam trong bối cảnh mới.

Kính mời quý độc giả đón đọc Tạp chí Tòa án nhân dân số 15 kỳ I tháng 8 năm 2026.

* Tạp chí Tòa án nhân dân bản in được phát hành 02 số/tháng (lịch phát hành là vào ngày 10 và 25 hằng tháng). Bạn đọc có nhu cầu đặt mua Tạp chí xin liên hệ bưu điện gần nhất hoặc gọi đến số điện thoại: (024) 39.341.735 để được tư vấn, hỗ trợ.

PHÒNG TẠP CHÍ IN