Trong bài giới thiệu này, chúng tôi xin gửi tới độc giả một số nội dung cơ bản, trọng tâm được đề cập trong 08 bài viết đăng tải trên Tạp chí Tòa án nhân dân số 9 năm 2026, cụ thể như sau:

Bài viết “Kiểm soát tội phạm tài chính trong môi trường số: thực trạng pháp luật và kiến nghị cho Việt Nam” (kỳ I) của tác giả Nguyễn Biên Thùy và Bùi Thị Khánh Tiên đã nhận diện rủi ro tội phạm có thể xảy ra trong bối cảnh Việt Nam xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế, trọng tâm là tính xuyên biên giới và đa tầng pháp lý của Trung tâm tài chính quốc tế, nơi dòng vốn được tái cấu trúc qua nhiều pháp nhân và nhiều khu vực tài phán, gây khó khăn cho việc xác định chủ sở hữu hưởng lợi, truy vết giao dịch và thực thi phòng, chống rửa tiền; chống tài trợ khủng bố. Qua đó, bài viết khái quát các nhóm tội phạm chủ yếu như rửa tiền, trốn thuế, thao túng thị trường chứng khoán và tội phạm công nghệ tài chính; đồng thời, đề xuất định hướng hoàn thiện khung pháp lý và cơ chế giám sát để kiểm soát rủi ro.

Bài viết “Bàn về quyền khởi kiện phái sinh của cổ đông trong công ty cổ phần theo Luật Doanh nghiệp năm 2020” của tác giả Nguyễn Hữu Hưng phân tích quyền khởi kiện người quản lý công ty của cổ đông theo quy định của Luật Doanh nghiệp năm 2020 và các chế định liên quan, từ đó, đưa ra những gợi mở trong việc bổ sung các quy định về pháp luật tố tụng nhằm hướng đến bảo vệ tốt nhất quyền lợi của cổ đông.

Bài viết “Hoàn thiện pháp luật về xử lý đối với tội phạm về ma túy do người chưa thành niên thực hiện trên cơ sở pháp luật hình sự, Luật Tư pháp người chưa thành niên và kinh nghiệm một số quốc gia” của tác giả Nguyễn Huỳnh Bảo Khánh phân tích và đánh giá về pháp luật hiện hành của Việt Nam đối với tội phạm về ma túy liên quan đến người chưa thành niên và chỉ ra một số bất cập; đồng thời, tham khảo kinh nghiệm một số quốc gia trong việc xử lý và phòng ngừa tội phạm về ma túy đối với người chưa thành niên; từ đó, đề xuất một số kiến nghị nhằm hoàn thiện chính sách pháp luật về phòng ngừa tội phạm về ma túy đối với người chưa thành niên tại Việt Nam trong thời gian tới.

Bài viết “Cơ sở pháp lý của ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giám định kỹ thuật hình sự ở Việt Nam” của tác giả Nguyễn Quang Huy phân tích các nền tảng chính trị - pháp luật hiện hành điều chỉnh hoặc liên quan đến việc ứng dụng AI trong giám định kỹ thuật hình sự; qua đó, làm rõ định hướng chiến lược của Đảng và Nhà nước, khung pháp lý chung của lĩnh vực giám định tư pháp, các văn bản chuyên ngành thuộc Bộ Công an, chính sách chuyển đổi số quốc gia, cùng những tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế có thể tham chiếu. Đồng thời, bài viết chỉ ra các khoảng trống pháp lý và đề xuất các định hướng, giải pháp nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, bảo đảm cho việc ứng dụng AI vào giám định kỹ thuật hình sự diễn ra hợp pháp, minh bạch, an toàn và hiệu quả.

Bài viết “Một số vướng mắc đối với tội sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng hoặc mua bán trái phép chất cháy và kiến nghị hoàn thiện” của tác giả Nguyễn Thị Thanh Thủy khẳng định vai trò của áp dụng pháp luật hình sự trong phòng ngừa và đấu tranh với tội phạm sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng hoặc mua bán trái phép chất cháy, thông qua đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật hình sự đối với tội phạm này; qua đó, đề xuất một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật hình sự đối với tội sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng hoặc mua bán trái phép chất cháy.

Bài viết “Xác định thẩm quyền của chính quyền địa phương cấp tỉnh và cấp xã trong quản lý các dự án lấn biển - thực trạng và hướng hoàn thiện” của các tác giả Nguyễn Thành Phương, Trần Thanh Khỏe và Võ Thanh Vàng đánh giá thực trạng pháp luật về phân định thẩm quyền của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và cấp xã trong quản lý các dự án lấn biển theo Luật Đất đai năm 2024, Nghị định số 102/2024/NĐ-CP và Nghị định số 151/2025/NĐ-CP. Theo đó, dù đã ban hành cơ chế phân định cụ thể nhưng nội dung quản lý vẫn tồn tại một số vấn đề như: pháp luật chưa phân biệt rõ giữa thu hồi đất do vi phạm tiến độ và thu hồi để thực hiện triển khai dự án mới, khiến quyền lợi nhà đầu tư dễ bị xâm lấn; việc phân cấp quá mạnh nhưng không tương xứng với năng lực thực thi khiến nhiều nhiệm vụ mang tính kỹ thuật cao bị giao cho cấp cơ sở, như thu hồi đất, phê duyệt bồi thường, tái định cư, định giá đất, cập nhật quy hoạch sau lấn biển và quản lý đất bãi bồi. Sự thiếu chuyên môn, thiếu dữ liệu và công cụ đo đạc sẽ dễ dẫn đến sai sót, khiếu kiện và chậm tiến độ. Qua đó, nhóm tác giả tiến hành đề xuất các kiến nghị hữu ích để hoàn thiện cơ chế xác định thẩm quyền của chính quyền địa phương cấp tỉnh và cấp xã trong quản lý các dự án lấn biển trong tương lai.

Bài viết “Hoàn thiện pháp luật về quản lý và xử lý rác thải điện tử tại Việt Nam trên cơ sở kinh nghiệm của Nhật Bản” của các tác giả Trần Đức Bảo Duy, Nguyễn Hoàng Ngân và Dương Võ Quỳnh Tiên làm rõ khái niệm, đặc điểm và tác hại của rác thải điện tử; phân tích thực trạng và các quy định pháp luật Việt Nam về xử lý loại rác thải này. Trên cơ sở nghiên cứu kinh nghiệm lập pháp của Nhật Bản trong lĩnh vực xử lý rác thải điện tử, bài viết đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật Việt Nam, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ môi trường và hướng tới phát triển bền vững.

Bài viết “Khởi kiện tập thể về bồi thường thiệt hại về môi trường - mô hình pháp lý toàn cầu và gợi mở cho Việt Nam” của các tác giả Trần Công Thiết và Phan Vĩnh Tuấn Anh nghiên cứu mô hình khởi kiện tập thể phù hợp với thực tiễn pháp lý Việt Nam, dựa trên kinh nghiệm lập pháp của các quốc gia và tổ chức quốc tế. Từ đó, nhóm tác giả đề xuất các định hướng cải cách pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường và bảo đảm quyền lợi hợp pháp của cộng đồng tại Việt Nam khi ô nhiễm, sự cố môi trường nảy sinh.

Kính mời quý độc giả đón đọc Tạp chí Tòa án nhân dân số 9 kỳ I tháng 5 năm 2026.

* Tạp chí Tòa án nhân dân bản in được phát hành 02 số/tháng (lịch phát hành là vào ngày 10 và 25 hằng tháng). Bạn đọc có nhu cầu đặt mua Tạp chí xin liên hệ bưu điện gần nhất hoặc gọi đến số điện thoại: (024) 39.341.735 để được tư vấn, hỗ trợ.

PHÒNG TẠP CHÍ IN