Thanh Hóa: Phiên tòa giả định về giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật trong học đường

Tòa án nhân dân tỉnh Thanh Hóa cùng các Tòa án nhân dân khu vực trên địa bàn đã tích cực phối hợp với ngành Giáo dục và Đào tạo, các tổ chức đoàn thể tổ chức nhiều phiên tòa giả định tại các trường học.

Đổi mới phương thức phổ biến, giáo dục pháp luật

Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật giữ vai trò quan trọng trong việc xây dựng ý thức thượng tôn pháp luật trong xã hội. Đối với học sinh, lứa tuổi đang trong quá trình hình thành nhân cách, nhận thức và hệ giá trị sống. Việc tiếp cận pháp luật bằng những hình thức trực quan, sinh động có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Thực tế cho thấy, việc truyền đạt kiến thức pháp luật theo phương thức truyền thống đôi khi chưa tạo được sự hấp dẫn đối với thanh thiếu niên. Trong khi đó, một số hành vi vi phạm pháp luật của người chưa thành niên xuất phát từ sự thiếu hiểu biết hoặc nhận thức chưa đầy đủ về hậu quả pháp lý của hành vi.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, Tòa án nhân dân tỉnh Thanh Hóa cùng các Tòa án nhân dân khu vực, Viện kiểm sát trên địa bàn đã tích cực phối hợp với ngành Giáo dục và Đào tạo, các tổ chức đoàn thể tổ chức nhiều phiên tòa giả định tại các trường học. Nội dung các vụ án được lựa chọn tập trung vào những vấn đề gần gũi với học sinh như bạo lực học đường, vi phạm quy định về an toàn giao thông, cố ý gây thương tích, sử dụng mạng xã hội thiếu chuẩn mực hoặc các hành vi vi phạm pháp luật phổ biến trong lứa tuổi thanh thiếu niên.

Đại diện VKS, các đơn trên địa bàn vị tham gia phiên toà giả định.

Tại các phiên tòa, không gian xét xử được tái hiện tương đối đầy đủ với sự tham gia của Hội đồng xét xử, đại diện Viện kiểm sát, luật sư và những người tham gia tố tụng. Trình tự, thủ tục xét xử được xây dựng theo đúng quy định của pháp luật, giúp học sinh có cái nhìn trực quan về hoạt động của các cơ quan tư pháp cũng như quá trình giải quyết một vụ án trong thực tiễn.

Nâng cao nhận thức, phòng ngừa vi phạm từ sớm

Điểm nổi bật của mô hình phiên tòa giả định là đưa các quy định pháp luật vào những tình huống cụ thể, gần gũi với đời sống học đường. Qua đó, học sinh không chỉ nhận biết hành vi vi phạm mà còn hiểu rõ hậu quả pháp lý, tác động xã hội cũng như những hệ lụy đối với bản thân, gia đình và cộng đồng.

Tòa án nhân dân Khu vực 5 tỉnh Thanh Hoá cùng các đơn vị thực hiện phiên toà giả định tại trường THPT Ba Đình.

Ghi nhận tại phiên tòa giả định do Tòa án nhân dân Khu vực 5 tỉnh Thanh Hóa phối hợp tổ chức tại Trường THPT Ba Đình (xã Nga Sơn) cho thấy sức lan tỏa tích cực của mô hình này. Hàng trăm học sinh đã theo dõi chương trình với sự tập trung cao độ; nhiều em bày tỏ sự quan tâm đến các quy định pháp luật liên quan đến trách nhiệm của người chưa thành niên, nghĩa vụ bồi thường thiệt hại và các tình huống pháp lý có thể phát sinh trong cuộc sống hằng ngày.

Trao đổi với phóng viên, Thẩm phán Lê Thị Phương, Tòa án nhân dân Khu vực 5 tỉnh Thanh Hóa, cho biết việc đưa các tình huống pháp lý vào môi trường học đường giúp học sinh tiếp cận pháp luật thông qua trải nghiệm thực tế thay vì chỉ tiếp thu kiến thức từ sách vở.

Theo Thẩm phán Lê Thị Phương, khi trực tiếp theo dõi diễn biến một vụ án, học sinh sẽ nhận thức rõ hơn hậu quả của hành vi vi phạm và trách nhiệm của bản thân trước pháp luật. Những bài học được rút ra từ thực tiễn thường có tính thuyết phục cao, tạo dấu ấn sâu sắc và góp phần hình thành ý thức tuân thủ pháp luật lâu dài.

Phiên tòa giả định tại trường học trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đã trở thành một hình thức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật hiệu quả, góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật cho học sinh.

Thực tế cũng cho thấy, nhiều vụ việc liên quan đến thanh thiếu niên bắt nguồn từ những mâu thuẫn nhỏ trong cuộc sống hằng ngày. Tuy nhiên, do thiếu kỹ năng kiểm soát cảm xúc hoặc chưa nhận thức đầy đủ hậu quả pháp lý nên các hành vi này có thể dẫn đến những hậu quả đáng tiếc. Vì vậy, việc đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục pháp luật thông qua các phiên tòa giả định được xem là giải pháp thiết thực nhằm phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa.

Tiếp tục nhân rộng mô hình hiệu quả

Trong bối cảnh công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đặt ra yêu cầu ngày càng cao về đổi mới nội dung và phương thức triển khai, việc Tòa án nhân dân tỉnh Thanh Hóa và các Tòa án nhân dân khu vực chủ động đưa mô hình phiên tòa giả định vào trường học là một hướng đi phù hợp, thể hiện sự chủ động, sáng tạo trong công tác tuyên truyền pháp luật.

Không chỉ góp phần nâng cao nhận thức pháp luật cho học sinh, mô hình này còn tạo sự gắn kết giữa cơ quan tư pháp với nhà trường, gia đình và xã hội trong công tác giáo dục thế hệ trẻ. Qua đó, góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh; bồi đắp các giá trị về công bằng, kỷ cương, trách nhiệm và ý thức công dân.

Từ những kết quả tích cực đã đạt được, có thể thấy phiên tòa giả định đang trở thành một trong những hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật hiệu quả tại cơ sở. Việc tiếp tục duy trì, mở rộng và nâng cao chất lượng mô hình này sẽ góp phần xây dựng thế hệ công dân trẻ có hiểu biết pháp luật, có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Thái Nguyễn - Mai Luân